CHIẾC ÁO MÀU XANH
Ngày nhận quân phục, Thành đứng trước gương rất lâu.
Bộ quần áo còn mới, màu xanh sẫm, chiếc mũ được gấp ngay ngắn trên bàn. Anh chưa từng nghĩ mình sẽ có ngày mặc bộ quân phục ấy.
Mẹ đứng phía sau, nhìn con trai.
“Đẹp đấy.”
Thành cười:
“Con thấy hơi rộng.”
“Rộng rồi sẽ vừa.”
Mẹ nói xong quay đi.
Thành biết mẹ đang khóc.
Anh nhập ngũ cùng mấy người bạn trong làng. Buổi chia tay không có nhiều nước mắt như anh tưởng. Mọi người nói chuyện, cười đùa, cố làm cho không khí nhẹ nhàng.
Nhưng khi xe bắt đầu chạy, Thành nhìn qua cửa sổ.
Mẹ anh đứng bên đường.
Bà không vẫy.
Chỉ đứng nhìn.
Thành đưa tay lên chào.
Chiếc xe đi xa dần.
Những ngày đầu, bộ quân phục khiến anh thấy mình trưởng thành hơn. Nhưng chỉ sau vài tuần, anh nhận ra làm người lính không phải là chuyện mặc một bộ quần áo khác.
Đó là học cách chịu đựng.
Học cách sống cùng những người xa lạ.
Học cách đặt nhiệm vụ lên trước những mong muốn riêng.
Và quan trọng nhất, học cách không bỏ đồng đội lại phía sau.
Trong đơn vị có một người lính lớn tuổi hơn Thành. Anh thường giúp những người mới làm quen với công việc.
Một hôm Thành hỏi:
“Anh có nhớ nhà không?”
Người kia cười:
“Có.”
“Nhớ nhiều không?”
“Ngày nào cũng nhớ.”
Thành ngạc nhiên.
“Thế sao anh không buồn?”
“Buồn chứ. Nhưng nhớ nhà là một chuyện. Làm nhiệm vụ lại là chuyện khác.”
Câu nói ấy theo Thành suốt những năm sau.
Bộ quân phục của anh dần bạc màu.
Từ một bộ quần áo mới tinh, nó trở thành thứ quen thuộc như làn da.
Có những ngày mưa, áo ướt sũng.
Có những ngày nắng, vai áo cháy màu.
Có những đêm anh lấy tay phủi bụi trên cổ áo trước khi ngủ.
Không phải vì sợ bẩn.
Mà vì anh nhớ lời mẹ:
“Giữ gìn con nhé.”
Nhiều năm sau, Thành trở về.
Mẹ đã già.
Bà lấy bộ quân phục cũ ra nhìn.
“Còn giữ à?”
“Vâng.”
“Cất làm gì?”
“Để nhớ.”
Mẹ sờ lên vai áo.
Bà nói:
“Ngày con đi, mẹ cứ nghĩ bộ quần áo này đưa con đi khỏi nhà.”
Thành hỏi:
“Thế bây giờ?”
Mẹ cười.
“Bây giờ nó đưa con về.”
Thành im lặng.
Anh hiểu.
Với mẹ, bộ quân phục không phải một món đồ.
Nó là dấu hiệu của một thời con trai bà đã trưởng thành giữa chiến tranh.
Một thời mà rất nhiều người trẻ rời mái nhà khi tuổi đời còn rất ngắn.
Họ đi trong những bộ quân phục giống nhau.
Nhưng mỗi người mang theo một câu chuyện riêng.
Có người mang theo lá thư của mẹ.
Có người mang theo tấm ảnh người yêu.
Có người mang theo chiếc khăn tay.
Có người chẳng có gì ngoài lời dặn:
“Nhớ trở về.”
Và những bộ quân phục ấy đã đi qua những năm tháng khắc nghiệt nhất của đất nước.
Ngày hôm nay, Thành vẫn giữ bộ quân phục trong một chiếc tủ nhỏ.
Mỗi khi con cháu hỏi, ông lại kể.
Không phải để nhắc mình đã từng là người lính.
Mà để chúng hiểu rằng phía sau màu xanh bình dị ấy là cả một thế hệ đã trao tuổi trẻ cho đất nước.
