CHIẾC ÁO MÙA ĐÔNG Ở THÀNH CỔ

Ông Lê Minh Trường kể rằng mùa đông năm 1972 là mùa đông lạnh nhất trong cuộc đời ông.

Không chỉ vì mưa rét miền Trung.

Mà vì đó là mùa đông có quá nhiều người nằm lại.

Năm ấy ông vừa tròn hai mươi tuổi.

Từ một chàng trai quê Hà Tĩnh quen ruộng đồng và bãi ngô ven sông La, ông khoác ba lô vào chiến trường Quảng Trị.

Ngày lên đường, mẹ ông may cho con trai một chiếc áo lót bằng vải thô màu cháo lòng. Đường chỉ may còn vụng về vì bà đã lớn tuổi, mắt không còn tinh nữa.

Bà vừa may vừa dặn:

“Ở đâu lạnh thì nhớ mặc thêm áo.”

Ông Trường lúc ấy chỉ cười:

“Con trai mẹ khỏe lắm.”

Nhưng khi vào chiến trường mới hiểu cái lạnh ở Quảng Trị đáng sợ thế nào.

Đó là cái lạnh của mưa dầm kéo dài nhiều tuần.

Quần áo lúc nào cũng ướt.

Đêm ngủ dưới hầm, hơi đất lạnh buốt thấm vào lưng.

Nhiều hôm thức dậy, tay chân cứng đến mức cầm súng cũng đau.

Đơn vị ông đóng gần Thành Cổ Quảng Trị.

Nơi ấy ngày nào cũng rung chuyển bởi pháo kích.

Ban ngày khói bom phủ kín bầu trời.

Ban đêm ánh pháo sáng biến dòng sông Thạch Hãn thành màu trắng đục.

Có những hôm pháo rơi liên tục tới mức đất dưới chân rung lên không ngừng.

Trong tiểu đội của ông Trường có anh Hoàng Văn Kỳ — sinh năm 1950, quê Thái Bình.

Anh Kỳ lớn hơn mọi người vài tuổi nên thường được gọi là “anh cả”.

Anh ít nói nhưng rất thương đồng đội.

Mỗi lần nhận thêm lương khô hay thuốc lá, anh luôn chia cho người khác trước.

Anh Kỳ có một chiếc áo bông màu xanh cũ đã sờn cổ tay.

Chiếc áo ấy theo anh từ ngày nhập ngũ.

Đêm ngủ trong giao thông hào, anh thường nhường áo cho những chiến sĩ trẻ hơn mặc tạm.

Ông Trường nhiều lần từ chối nhưng anh chỉ cười:

“Mày còn trẻ, để bị cảm thì ai gác đêm?”

Tháng 11 năm ấy, mưa lớn kéo dài nhiều ngày.

Nước ngập cả chiến hào.

Bùn đất dính đầy quần áo.

Đêm nào mọi người cũng phải thay nhau tát nước khỏi hầm trú ẩn.

Một buổi chiều gần tối, đơn vị nhận lệnh giữ một khu nhà đổ sát bờ sông.

Ai cũng biết đó là vị trí cực kỳ nguy hiểm.

Pháo thường đánh rất mạnh trước mỗi đợt tấn công.

Trước lúc xuất phát, anh Kỳ ngồi dưới mái tường vỡ lấy từ túi áo ra một bức ảnh nhỏ.

Trong ảnh là người mẹ già tóc bạc đang đứng trước căn nhà mái rạ.

Anh nhìn tấm ảnh rất lâu rồi nhét lại vào ngực áo.

Ông Trường hỏi:

“Anh nhớ nhà lắm hả?”

Anh Kỳ cười nhẹ:

“Tao chỉ mong chiến tranh hết sớm để bà già khỏi phải chờ.”

Không ai ngờ đó là cuộc nói chuyện cuối cùng.

Đêm hôm ấy pháo dội xuống dữ dội chưa từng có.

Cả khu nhà rung lên như muốn sập.

Khói bụi mù mịt.

Tiếng đất đá và tiếng người gọi nhau hòa lẫn trong bóng tối.

Ông Trường nhớ mình bị sức ép hất ngã xuống nền gạch vỡ.

Tai ù đặc.

Khi tỉnh lại, ông nghe tiếng anh Kỳ gọi rất yếu phía sau bức tường sập.

Mọi người đào bới trong mưa pháo để kéo anh ra.

Nhưng mảnh pháo đã găm quá sâu vào ngực.

Ánh đèn pin nhỏ rung lên theo bàn tay người lính quân y.

Mưa rơi lộp bộp trên những viên gạch vụn.

Anh Kỳ thở rất khó nhọc.

Trước lúc mất, anh tháo chiếc áo bông đang mặc đưa cho ông Trường.

Giọng anh đứt quãng:

“Giữ lấy… mùa đông còn dài…”

Rồi bàn tay buông xuống.

Ông Trường kể rằng suốt nhiều năm sau ông vẫn nhớ cảm giác khi ấy.

Chiếc áo còn hơi ấm.

Nhưng người mặc nó đã không còn nữa.

Sau đêm ấy, ông giữ chiếc áo bông bên mình.

Những ngày hành quân dưới mưa rét, ông mặc nó để ngủ.

Có lúc đói và kiệt sức tưởng không đi nổi nữa, ông lại nhớ tới lời anh Kỳ.

“Phải sống mà trở về.”

Mùa xuân năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Ông Trường trở về quê với chiếc ba lô cũ và chiếc áo bông đã sờn rách nhiều chỗ.

Nhiều năm sau, ông tìm về Thái Bình để thăm mẹ anh Kỳ.

Người mẹ già run run ôm chiếc áo vào lòng rồi bật khóc.

Bà nói:

“Nó đi lúc còn trẻ quá…”

Hôm ấy, ông Trường ngồi rất lâu trong căn nhà nhỏ lợp rạ nghe tiếng gió thổi ngoài đồng.

Ông kể cho bà nghe về những ngày cuối cùng của anh Kỳ.

Về cách anh chia từng ngụm nước cho đồng đội.

Về chiếc áo bông giữa mùa đông Quảng Trị.

Và về câu nói cuối cùng trước khi nhắm mắt.

Khi ra về, mẹ anh Kỳ gọi ông lại rồi nói:

“Từ nay, nếu còn nhớ nó… thì coi như con cũng là con của bác.”

Sau này mỗi mùa đông đến, ông Trường vẫn thường lấy chiếc áo cũ ra ngồi rất lâu trước hiên nhà.

Chiếc áo đã bạc màu theo năm tháng.

Nhưng với ông, hơi ấm của tình đồng đội năm ấy chưa bao giờ mất đi.