Chiếc bát men sứt

Tôi nhớ nhất một chiếc bát men trắng đã sứt gần nửa miệng. Nó chẳng phải vật gì quý, nhưng trong những tháng ở căn hầm đất ấy, bốn người chúng tôi thay nhau dùng nó. Buổi sáng, bát đựng nước nóng. Buổi trưa, nếu có gạo, nó đựng cơm. Những hôm chỉ còn củ rừng, chúng tôi thái mỏng, luộc lên rồi chuyền tay nhau. Người cuối cùng thường vét cả nước luộc vì trong đó có chút muối.

Một chiều mưa, người lính trẻ nhất tổ sốt cao. Cậu cứ bảo không sao, nhưng tay run đến mức cầm bát cũng va vào răng. Tôi nhường phần cháo của mình, còn nói dối rằng đã ăn ở bếp. Cậu biết tôi nói dối. Cậu đẩy bát lại, tôi đẩy sang. Cuối cùng người chỉ huy chia đôi, bắt mỗi người ăn một nửa. Đêm ấy tiếng pháo vọng xa, đất trên nóc hầm rơi lả tả. Cậu nằm co, ôm chiếc áo ướt và hỏi tôi sau này về nhà muốn ăn gì. Tôi nói một bát cơm nóng với rau luộc. Cậu cười, bảo ước mơ của tôi nghèo quá.

Vài ngày sau cậu được chuyển về phía sau vì sốt không dứt. Chúng tôi không biết cậu đi đâu nữa. Chiếc bát vẫn ở lại, thêm một vết nứt nhỏ do tôi đánh rơi lúc chạy xuống hầm. Sau chiến tranh, tôi từng ăn ở những mâm cơm đầy món mà nhiều khi chẳng thấy ngon. Có lần dọn nhà, tôi bắt gặp một chiếc bát men cũ gần giống nó ở góc bếp. Tôi đứng nhìn rất lâu rồi mới nhớ ra điều mình đã quên mấy chục năm: hôm cậu rời đi, cậu còn nợ tôi nửa bát cháo.