Chiếc cối xay gạo bên hầm bom

Ở một ngôi làng nhỏ thuộc Đông Lương, giữa những dãy nhà cũ kỹ vẫn còn chiếc cối xay gạo bằng gỗ, bánh răng đã mòn, nhưng vẫn được giữ cẩn thận trong nhà kho của hội làng. Khi Đoàn phường dẫn đoàn viên tới thăm, bác Ba – cựu dân công hỏa tuyến – kể rằng chiếc cối xay này từng là cứu cánh của cả làng trong những ngày bom đạn dày đặc. Bác nhớ lại: “Ngày ấy, chúng tôi phải xay gạo cho bộ đội mỗi ngày, bất kể trời mưa hay bom nổ. Cối xay ni nằm ngay trong hầm bom dưới gốc cây đa, vừa xay vừa nghe tiếng bom đập bên ngoài. Tiếng bánh răng kêu ken két, tiếng gạo rơi, tiếng thở của chúng tôi hòa vào nhau – tạo thành nhịp sống giữa chiến trường”. Một lần, một tốp thanh niên mới mười sáu tuổi mang gạo tới, cối xay bị kẹt. Mọi người sợ hãi vì tiếng nổ gần đó, nhưng cô bé Hoa – mới vừa tròn 15 tuổi – không run, đứng lên quay cối, mắt nhìn thẳng vào bao gạo, như thể thách thức bom đạn. Nhờ bàn tay nhỏ bé nhưng gan dạ ấy, cả tốp hoàn thành công việc, kịp gửi gạo cho bộ đội vào sáng hôm sau. Bác Ba thở dài: “Cô bé ấy không còn sống đến hôm nay, nhưng bàn tay và tinh thần ấy vẫn còn trong chiếc cối xay này”. Các đoàn viên đứng quanh cối xay, ánh mắt chăm chú, dường như nghe được cả nhịp tim của tuổi trẻ xưa hòa cùng tiếng gạo rơi ken két. Một bạn khẽ nói: “Những thứ tưởng chừng đơn giản lại chứa cả một thế hệ can đảm, hi sinh thầm lặng”. Bác Ba gật đầu, tay run run đặt lên bánh răng cối xay: “Hãy giữ gìn, nhắc nhở các cháu rằng tuổi trẻ không chỉ là vui chơi, học hành. Nó còn là sức mạnh, là hy sinh, là trái tim cháy sáng vì quê hương”. Khi đoàn ra về, ánh hoàng hôn chiếu qua cửa sổ nhà kho, hắt lên chiếc cối xay cũ kỹ một màu vàng ấm áp. Trong ánh sáng ấy, các bạn trẻ như thấy cả một thời hoa lửa sống động, nhắc nhở rằng dù hòa bình, mỗi việc làm hôm nay cũng phải được vun đắp từ tinh thần kiên cường, lòng dũng cảm và trách nhiệm của tuổi trẻ ngày xưa.