CHIẾC DAKOTA RƠI SAU KHI CẤT CÁNH

Trong trận phục kích tại sân bay A Lưới năm 1964, Kan Lịch dùng súng trường bắn vào chiếc máy bay vận tải Dakota vừa cất cánh. Các nguồn tư liệu thống nhất rằng máy bay trúng đạn, bốc cháy rồi rơi ở khu vực cách sân bay không xa. Đây là chiến công khiến tên tuổi người nữ du kích Pa Cô được biết đến rộng rãi.

Khoảng cách nơi máy bay rơi được các bài báo ghi khác nhau, có nguồn nói một kilômét, nguồn khác nói hai kilômét. Những khác biệt ấy không làm thay đổi sự kiện chính, nhưng không nên gán một con số chính xác khi chưa có hồ sơ tác chiến gốc. Một số bài báo cũng đưa số thương vong trên máy bay, song các cách ghi không hoàn toàn đồng nhất.

Sau khi máy bay bị bắn rơi, lực lượng đối phương tổ chức bao vây, lùng tìm tổ du kích. Kan Lịch cùng các chị em phải giữ đội hình và tìm đường rút. Theo Báo Quân đội nhân dân, dù bị cô lập và cạn lương thực, nhóm vẫn chiến đấu và rút an toàn. Kế hoạch càn quét mà đối phương chuẩn bị cũng bị ảnh hưởng.

Trong ký ức của Kan Lịch, chiến công này có vị trí đặc biệt. Bà từng kể rằng đó là trận đánh mình nhớ nhất. Người chiến sĩ không sử dụng pháo phòng không hiện đại, mà dùng một khẩu súng trường để đánh mục tiêu trên không. Chính sự khác biệt giữa vũ khí đơn sơ và mục tiêu khiến câu chuyện trở thành biểu tượng của chiến tranh du kích ở A Lưới.

Tuy nhiên, chiến công không chỉ là phát súng của một người. Trước đó là nhiều ngày trinh sát, luyện tập, bố trí cảnh giới và sự phối hợp của cả tổ. Nếu những người quan sát đường bộ không làm tốt nhiệm vụ, nhóm có thể bị phát hiện. Nếu không giữ được bí mật suốt thời gian phục kích, cơ hội bắn máy bay khó xuất hiện.

Chiếc Dakota rơi năm 1964 đánh dấu một bước ngoặt trong cuộc đời Kan Lịch. Từ người chỉ huy đội du kích địa phương, bà trở thành nhân vật được nhắc đến trên nhiều mặt trận tuyên truyền và trong hồ sơ thi đua. Nhưng sau trận đánh, bà vẫn trở về với những công việc quen thuộc: tổ chức chị em, giữ địa bàn và chuẩn bị cho các đợt chiến đấu tiếp theo.