CHIẾC ĐÈN DẦU LẬP LÒE BÊN BÊN BẾN THỦY

Mùa hè năm 1930, sau khi từ nước ngoài về và được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, đồng chí Trần Phú có những ngày tháng hoạt động bí mật tại vùng Vinh - Bến Thủy để khảo sát thực tế phong trào công nhân, nông dân. Trong những ngày tháng ấy, một căn nhà tranh đơn sơ, rách nát của một gia đình công nhân nghèo ven sông Lam trở thành nơi anh chọn làm điểm dừng chân.

Căn nhà nhỏ chẳng có gì đáng giá ngoài chiếc chõng tre, vài chiếc nồi cũ và ngọn đèn dầu leo lét. Nhưng chính nơi tưởng như nghèo khó ấy lại trở thành một “trạm quan sát” đặc biệt để người cán bộ cách mạng lắng nghe hơi thở của phong trào. Ban ngày, Trần Phú tìm hiểu đời sống của công nhân tại các cơ sở sản xuất, bến cảng; ban đêm, anh gặp gỡ những người lao động, trao đổi về cuộc sống và tình hình đấu tranh.

Bên chiếc đèn dầu lạc lập lòe chỉ đủ soi sáng một khoảng nhỏ, Trần Phú miệt mài trò chuyện với công nhân xưởng sửa chữa xe lửa, phu khuân vác ở Bến Thủy và những người lao động nghèo. Anh không chỉ hỏi về tiền công hay giờ làm việc, mà còn tìm hiểu sâu hơn về những điều đang khiến người lao động day dứt: cuộc sống thiếu thốn, sự áp bức của chủ tư bản, những khoản sưu thuế nặng nề, thái độ hà khắc của bộ máy cai trị và khát vọng được sống một cuộc đời có phẩm giá.

Anh đặc biệt chú ý lắng nghe. Có những câu chuyện được kể đi kể lại trong tiếng thở dài; có những người công nhân vừa nói vừa lau nước mắt khi nhắc đến cảnh gia đình thiếu gạo, con cái không được học hành. Trần Phú ghi chép cẩn thận từng ý kiến, từng con số, từng nhận xét. Đối với anh, đó không đơn thuần là những câu chuyện đời thường mà là những dữ liệu quý giá của thực tiễn cách mạng.

Có đêm cuộc trò chuyện kéo dài đến tận khuya. Ngoài kia, dòng sông Lam lặng lẽ trôi trong bóng tối, thỉnh thoảng vọng lại tiếng mái chèo hoặc tiếng động từ khu vực bến cảng. Trong căn nhà tranh, ngọn đèn dầu vẫn cháy. Trần Phú cúi bên trang giấy, suy nghĩ về một câu hỏi lớn: làm thế nào để đường lối cách mạng xuất phát từ chính hoàn cảnh và nguyện vọng của quần chúng lao động?

Những ngày khảo sát ấy cho thấy ở Trần Phú một phong cách làm việc rất nghiêm túc: coi trọng thực tiễn, gần gũi quần chúng và luôn tìm cách biến những nhận thức từ thực tế thành những vấn đề lý luận phục vụ cách mạng. Anh không đứng ngoài để quan sát phong trào, mà tìm đến tận nơi người công nhân, người nông dân đang sống, đang lao động và đấu tranh.

Từ Vinh - Bến Thủy, những ghi nhận về đời sống và phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân trở thành một phần quan trọng trong quá trình Trần Phú suy nghĩ, nghiên cứu và xây dựng những quan điểm về đường lối cách mạng Việt Nam. Đến tháng 10 năm 1930, tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, bản Luận cương Chánh trị do Trần Phú khởi thảo được thông qua.

Nếu ngọn đèn dầu trong căn nhà tranh chỉ soi sáng một góc nhỏ của đêm tối, thì những trang ghi chép của Trần Phú lại hướng tới việc soi sáng con đường cách mạng. Đằng sau những dòng chữ lý luận là những gì anh đã tận mắt chứng kiến, tận tai nghe thấy và tận lòng cảm nhận từ cuộc sống của nhân dân.

Câu chuyện về những đêm bên sông Lam vì thế không chỉ gợi nhớ một giai đoạn hoạt động cách mạng đầy gian khó của đồng chí Trần Phú, mà còn nhắc nhở các thế hệ hôm nay về một bài học sâu sắc: lý luận cách mạng phải bắt nguồn từ thực tiễn, phải gắn bó với nhân dân và phải hướng tới giải quyết những vấn đề thiết thực của nhân dân.

Từ một căn nhà tranh nghèo, một ngọn đèn dầu nhỏ bé và những cuộc trò chuyện giản dị với người lao động, hình ảnh người chiến sĩ cách mạng miệt mài ghi chép giữa đêm khuya đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần học hỏi, tư duy lý luận và sự gắn bó sâu sắc với quần chúng của đồng chí Trần Phú.