CHIẾC ĐÈN "MÕM NHÁI" VÀ NGƯỜI ANH HÙNG LÁI XE TUỔI 45 TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG ĐIỆN BIÊN

Trong kỳ tích vận tải thời hoa lửa, nếu những khẩu pháo là trái tim của chiến dịch thì những chiếc xe tải vượt đêm lại là mạch máu nối liền hậu phương với chiến trường. Trên vô số con đường độc đạo gập ghềnh ngập mùi thuốc súng, người ta vẫn nhắc mãi về Anh hùng Lộc Văn Trọng – người lính già dân tộc Tày với nụ cười hiền hậu và đôi tay lái vững vàng như ngọn núi quê hương.

Sinh năm 1905 tại xã Chí Thảo, huyện Quảng Uyên (nay thuộc huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng), cuộc đời ông trước Cách mạng Tháng Tám là những chuỗi ngày chìm trong gian truân. Ông từng bị thực dân bắt đi lính, đẩy sang tận đất Pháp xa xôi. Nhưng chính những cay đắng nơi xứ người càng làm bùng lên trong ông khao khát được cống hiến cho quê hương. Năm 1950, khi ngọn lửa kháng chiến bùng cháy dữ dội, dù đã ở tuổi 45 – cái tuổi mà nhiều người đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi – ông vẫn quyết xông phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ lái xe thuộc Cục Vận tải (Tổng cục Hậu cần).

Chiến trường các chiến dịch Biên giới 1950, Tây Bắc rồi Điện Biên Phủ khốc liệt vô cùng. Máy bay địch ngày đêm quần đảo trên không, trút bom đạn xuống các trọng điểm nhằm cưa đứt con đường tiếp tế của ta. Đã lái xe đêm thì không thể bật đèn pha, nhưng nếu tắt ngóm đèn, xe rất dễ lao xuống vực sâu hay đâm vào vách đá.

Trước cái khó ló cái khôn, bằng tình yêu thương đồng đội và tinh thần bám đường kiên cường, ông Lộc Văn Trọng đã nghĩ ra một sáng kiến độc đáo: chiếc đèn "mõm nhái". Ông tự tay chế tạo một chiếc đèn nhỏ, lấy miếng sắt che chắn cẩn thận rồi gắn dính vào bên dưới gầm xe, chiếu rọi sát xuống mặt đường. Vầng sáng dịu nhẹ ấy vừa đủ để người tài xế nhìn rõ từng ổ gà, rãnh sâu dưới bánh xe, nhưng từ trên không trung, máy bay địch hoàn toàn không thể phát hiện.

Sáng kiến chiếc đèn "mõm nhái" nhanh chóng được nhân rộng ra toàn đơn vị. Nhờ ánh sáng nhỏ ngoan cường ấy, hàng ngàn chuyến xe tải nối đuôi nhau xé đêm, lướt qua các trọng điểm bom đạn như đèo Lũng Lô, ngã ba Cò Nòi... chở hàng ngàn tấn gạo, đạn dược cập bến Điện Biên an toàn.

Năm 1955, ông được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau ngày hòa bình, Trung đội phó Lộc Văn Trọng tiếp tục cống hiến cho quân đội cho đến khi nghỉ hưu, luôn giữ trọn phẩm chất giản dị, chan hòa của người con miền núi Cao Bằng.

Năm 1979, người lính già ấy lặng lẽ trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 74 tuổi. Ông đi xa, nhưng chiếc đèn "mõm nhái" huyền thoại – kỷ vật một thời giấu ánh sáng qua bom đạn – đã được ông trao tặng lại cho Bảo tàng Hậu cần Quân đội. Mỗi lần ghé thăm, ngắm nhìn chiếc đèn đơn sơ ấy, thế hệ hôm nay lại thêm xúc động trước trí tuệ và trái tim quả cảm của người lính lái xe thời hoa lửa.