Chiếc đèn ông sao của những học sinh xa nhà

Năm 1956, khi công tác tại Khu học xá Trung ương ở Nam Ninh, nhạc sĩ Phạm Tuyên sống trong môi trường có nhiều học sinh Việt Nam xa quê. Mùa Trung thu với đèn lồng và sinh hoạt của trẻ em đã gợi cho ông ý tưởng viết Chiếc đèn ông sao.

Tác phẩm ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt: niềm vui tuổi nhỏ đi cùng nỗi nhớ quê hương. Hình ảnh ngôi sao trên chiếc đèn còn gợi liên tưởng đến lá cờ Tổ quốc, khiến một vật quen thuộc của ngày hội mang thêm ý nghĩa gắn bó với đất nước.

Phạm Tuyên đưa những cảm xúc ấy vào một bài hát có nhịp điệu vui tươi. Trẻ em có thể vừa hát vừa tham gia rước đèn. Âm nhạc đi vào cuộc sống bằng chính hoạt động mà bài hát nhắc đến, vì thế được ghi nhớ một cách tự nhiên.

Từ câu chuyện sáng tác, người đọc hiểu thêm rằng các ca khúc thiếu nhi cũng mang dấu ấn lịch sử. Phía sau một giai điệu quen thuộc có thể là một ngôi trường xa Tổ quốc, một thế hệ học trò và sự quan tâm của những người thầy.

Mỗi dịp Trung thu, bài hát lại gặp những người nghe mới. Biết hoàn cảnh ra đời của nó, chúng ta càng quý những niềm vui được giữ gìn cho trẻ em và sự bền bỉ của tình yêu quê hương qua những chi tiết bình dị.