Chiếc Đồng Hồ Quả Quýt

Vào cuối năm 1954, sau khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, Bác Hồ cùng trung ương Đảng từ chiến khu Việt Bắc trở về thủ đô Hà Nội. Giữa không khí hân hoan của ngày hòa bình, triều đình quyết định tổ chức một lớp học cải huấn chính trị dài ngày dành cho các cán bộ đại biểu từ khắp các ngành, các địa phương để chuẩn bị cho giai đoạn cách mạng mới.

Sau nhiều tuần học tập nghiêm túc, tâm lý chung của một số cán bộ bắt đầu có sự xáo trộn. Ai cũng muốn xin triều đình cho mình được về công tác ở thủ đô Hà Nội hoặc các thành phố lớn để gần gia đình, điều kiện sống tốt hơn. Ngược lại, nhiều người tỏ ra e ngại, không muốn nhận nhiệm vụ lên miền núi, vùng sâu vùng xa vì sợ gian khổ. Tư tưởng chọn việc dễ, né việc khó nhen nhóm trong nội bộ lớp học.

Biết được tình hình đó, trong buổi bế mạc lớp học, Bác Hồ đã bước lên diễn đàn. Thay vì phê bình gay gắt, Bác mỉm cười hiền từ, rút từ trong túi áo đại ba gác ra một chiếc đồng hồ quả quýt bằng bạc đã cũ – một kỷ vật gắn bó với Bác từ những ngày bôn ba nước ngoài.

Bác giơ chiếc đồng hồ lên cao cho cả hội trường cùng thấy, rồi nhìn xuống các học viên ôn tồn hỏi:
"Các chú có biết chiếc đồng hồ này dùng để làm gì không?"

Cả hội trường đồng thanh đáp:
"Dạ thưa Bác, để xem giờ ạ!"

Bác lại hỏi tiếp:
"Thế các chú có nhìn thấy các bánh răng, lò xo và những chi tiết nhỏ bên trong chiếc đồng hồ này hoạt động thế nào không?"
"Dạ thưa Bác, không ạ, vì chúng được che kín bên trong vỏ chiếc đồng hồ."

Bác gật đầu, hỏi một câu quyết định:
"Vậy bây giờ, nếu các bánh răng bên trong bảo: 'Chúng tôi làm việc vất vả quá mà chẳng ai nhìn thấy, chúng tôi không muốn ở trong tối nữa, chúng tôi muốn làm kim đồng hồ để được chạy trên mặt số cho mọi người ngắm nhìn'. Hoặc chiếc kim đồng hồ lại bảo: 'Tôi chỉ muốn làm cái vỏ bên ngoài cho sang trọng'. Nếu mỗi bộ phận đều đòi thay đổi vị trí theo ý thích cá nhân như thế, thì chiếc đồng hồ này có còn là chiếc đồng hồ nữa không? Nó có xem được giờ nữa không?"

Cả hội trường im phăng phắc. Mọi người đều cúi đầu, nhận ra ngay ngụ ý sâu xa trong câu hỏi của Bác.

Bác Hồ lúc này mới nghiêm nét mặt, ôn tồn kết luận:
"Trong một bộ máy cách mạng, mỗi người, mỗi ngành nghề đều là một bộ phận của chiếc đồng hồ. Công việc của cách mạng dù là ở trung ương hay địa phương, ở thành thị hay miền núi, làm tướng hay làm chiến sĩ, làm việc công khai hay thầm lặng... tất cả đều quan trọng và có sự phân công rõ ràng. Nếu ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, ai cũng đòi làm 'kim mặt số' ở thủ đô, thì bộ máy cách mạng làm sao vận hành được? Chỉ cần một bộ phận nhỏ lười biếng hoặc tị hiềm bỏ việc, chiếc đồng hồ sẽ lập tức chạy sai, thậm chí là hỏng hóc."

Lời giảng giải bằng hình ảnh chiếc đồng hồ quả quýt của Bác vừa giản dị, vừa đanh thép đã đánh tan hoàn toàn những tư tưởng lệch lạc, ích kỷ trong lòng các học viên. Ngay sau buổi hôm đó, tất cả cán bộ đều vui vẻ nhận nhiệm vụ, hăng hái lên đường đến bất cứ nơi đâu mà Tổ quốc và nhân dân cần đến.