Chiếc gạt tàn từ vỏ đạn pháo và ký ức Điền Hòa

Chiếc gạt tàn từ vỏ đạn pháo và ký ức Điền Hòa 

Mỗi tấc đất Nghĩa Điền hôm nay rợp bóng cây xanh, nhưng ẩn dưới nếp nhà bình yên thôn Điền Hòa là biết bao ký ức kiên cường của một thời bom cày đạn xới. Ở đó, tình đất, tình người và lòng kiên trung đã tạo nên sức mạnh diệu kỳ. 

Tôi sinh ra và lớn lên ở thôn Điền Hòa, xã Nghĩa Điền – mảnh đất ven sông xinh đẹp của huyện Tư Nghĩa. Những ngày thơ bé, tuổi thơ tôi gắn liền với dòng sông hiền hòa, những cánh đồng lúa chín vàng óng và tiếng chuông chiều vang xa. Nhưng trong căn nhà cấp bốn cổ kính của gia đình, trên chiếc tủ chè gỗ đã bóng nước thời gian, ông nội tôi luôn đặt một kỷ vật rất lạ: chiếc gạt tàn thuốc được gò cẩn thận từ vỏ ống đạn pháo 105mm, trên thân có khắc hai chữ chìm: “Điền Hòa – 1971”.  

Đối với một đứa trẻ như tôi ngày ấy, chiếc gạt tàn bằng đồng thau bóng xước ấy chỉ là một vật dụng bình thường. Cho đến một chiều mưa bong bóng phập phồng trên sân gạch, khi nhâm nhi tách trà chát, ông nội mới chầm chậm kể cho tôi nghe xuất xứ của vật kỷ niệm này. Đó không chỉ là vết tích của chiến tranh, mà là câu chuyện về một đêm vây ráp nghẹt thở của đội du kích xã Nghĩa Điền.  

Năm 1971, Nghĩa Điền nói chung và thôn Điền Hòa nói riêng là vùng giáp ranh ác liệt. Địch càn quét liên tục, dựng đồn bốt nhằm khống chế các con đường huyết mạch nối ra thị xã Quảng Ngãi và về vùng căn cứ. Ông nội tôi lúc ấy là du kích mật của thôn Điền Hòa, ngày làm ruộng, đêm về cùng đồng đội bám đất, bám dân, đào hầm bí mật ngay dưới lòng đất quê nhà.  

Ông kể, nhà nào ở Điền Hòa thời đó cũng có ít nhất một căn hầm bí mật. Dân Điền Hòa nghèo lắm, cơm khoai độn sắn nhưng hễ có nắm gạo tẻ nào là gác bếp dành riêng cho cán bộ, du kích. Địch hay càn bất ngờ vào rạng sáng, rà từng bờ rào, bụi tre. Đã bao lần bà con Điền Hòa sẵn sàng chịu đòn roi, chịu đốt nhà chứ nhất quyết không chỉ nơi giấu cán bộ.  

Một đêm đông năm 1971, đội du kích gồm ông nội và bác Bốn (người cùng thôn) bị địch phục kích bất ngờ khi đang vượt đồng lúa Điền Hòa về căn cứ. Bác Bốn bị thương ở chân, không chạy kịp. Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, ông nội đã cõng bác Bốn lao vào căn hầm bí mật nằm ngay dưới bụi tre sau vườn nhà một người mẹ trong thôn. Mẹ đã bình tĩnh xóa vết máu trên cỏ, giả vờ xoa dầu ngồi dệt chiếu trước hiên như không có chuyện gì xảy ra, che mắt toàn bộ toán quân địch đang lùng sục ngoài ngõ.  

 “Dưới căn hầm chật hẹp ẩm ướt nghẹt thở, trong ánh đèn dầu tù mờ, bác Bốn đã dùng mảnh kim loại nhỏ cưa từ vỏ ống đạn pháo nhặt được trận trước để chế thành chiếc gạt tàn, trao cho ông nội như một lời cam kết: Còn sống, còn bám đất Điền Hòa, nhất định thấy ngày chiến thắng.” 

Trận càn qua đi, đội du kích Nghĩa Điền lại tiếp tục bám trụ, phối hợp với quân chủ lực đánh nhiều trận vang dội, góp phần giải phóng quê hương. Bác Bốn sau này hy sinh trong một chiến dịch đầu năm 1975, không kịp nhìn thấy ngày đất nước trọn niềm vui.  

Chiếc gạt tàn làm từ vỏ đạn pháo ấy không chỉ là chứng nhân của trận đánh năm xưa, mà còn chứa đựng tình đồng chí khăng khít và tấm lòng cưu mang bao la của nhân dân Điền Hòa. Mỗi lần nhìn ngắm kỷ vật ấy, tôi lại thêm tự hào về mảnh đất Nghĩa Điền anh hùng – nơi mỗi tấc đất, mỗi nếp nhà đều thắm đượm máu và mồ hôi của thế hệ đi trước.  

Là một người con sinh ra và lớn lên tại thôn Điền Hòa, tôi nhận thức sâu sắc rằng sự bình yên của xóm làng hôm nay không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi trẻ, sự hy sinh thầm lặng của những người lính du kích như ông nội, bác Bốn và sự đùm bọc kiên cường của biết bao người mẹ Điền Hòa năm xưa.  

Sống trong thời bình, thế hệ trẻ chúng tôi tại Nghĩa Điền nguyện tiếp nối ngọn lửa yêu nước ấy bằng hành động thiết thực: nỗ lực học tập, rèn luyện tri thức và đem sức trẻ xây dựng quê hương Tư Nghĩa ngày càng giàu đẹp. Ký ức "thời hoa lửa" trên quê hương Điền Hòa sẽ mãi là điểm tựa tinh thần vững chắc để chúng tôi bước tiếp trên con đường tương lai.  

.