Chiếc Gùi Không Bao Giờ Đầy

Đầu mùa mưa năm 1966, trên tuyến đường Trường Sơn, những đoàn dân công hỏa tuyến vẫn ngày đêm gùi hàng vượt núi. Đường rừng lầy lội, nhiều đoạn dốc dựng đứng, mỗi bước chân đều in sâu xuống lớp bùn đỏ.

Ai cũng cố gùi thật nhiều.

Nhưng có một người luôn chất hàng ít hơn những người khác.

Đó là chiến sĩ dân công Lương Văn Thức, hai mươi sáu tuổi, quê ở Hòa Bình.

Nhìn chiếc gùi của anh, nhiều người thắc mắc.

"Thức yếu à?"

Anh chỉ cười.

"Không."

"Để dành chỗ."

Không ai hiểu anh để dành cho điều gì.

Đến chiều hôm ấy, cả đoàn gặp một bác dân công lớn tuổi bị trẹo chân khi xuống dốc.

Chiếc gùi nặng gần ba mươi ký khiến bác không thể tiếp tục.

Không ai còn chỗ để mang giúp.

Chỉ riêng Thức bước tới.

Anh nhẹ nhàng chuyển một phần số gạo sang chiếc gùi của mình.

Rồi cõng luôn cả ba lô của bác.

Đoàn người tiếp tục lên đường.

Một đồng đội nhìn anh rồi bật cười:

"Hóa ra cậu để dành chỗ cho việc này."

Thức chỉ gật đầu.

"Tuyến đường còn dài."

"Biết đâu lại có người cần."

Từ đó, mọi người mới để ý.

Lúc nào chiếc gùi của Thức cũng còn một khoảng trống.

Có hôm là để mang thêm thuốc.

Có hôm để đựng tài liệu khẩn.

Có hôm lại dành cho những bó rau rừng đồng đội vừa hái được.

Khoảng trống ấy chưa bao giờ lãng phí.

Một buổi tối, đơn vị nhận lệnh vận chuyển gấp nhiều túi huyết thanh đến bệnh xá phía trước.

Số người không đủ.

Những túi thuốc rất dễ vỡ.

Thức lập tức lấy phần lương thực của mình gửi sang gùi người khác.

Anh dùng lớp áo mưa cũ lót kín đáy gùi rồi đặt những chai thuốc vào giữa.

Suốt chặng đường, anh đi chậm hơn mọi người để tránh va đập.

Đến nơi, toàn bộ số thuốc vẫn còn nguyên vẹn.

Bác sĩ quân y xúc động bắt tay anh.

"Chỉ cần chậm vài giờ thôi, nhiều thương binh sẽ rất nguy hiểm."

Thức nhìn chiếc gùi đã thấm nước mưa.

Anh thấy mọi mệt nhọc đều xứng đáng.

Ít lâu sau, mưa lớn kéo dài.

Đường trơn đến mức nhiều người liên tục ngã.

Một chiến sĩ trẻ đánh rơi túi đạn xuống khe suối.

Nước cuốn đi rất nhanh.

Không kịp suy nghĩ, Thức đặt chiếc gùi xuống rồi lao theo.

Anh giữ được túi đạn ngay trước khi nó mắc vào dòng nước xiết.

Khi trở lên bờ, quần áo anh ướt sũng.

Đồng đội lo lắng:

"Có đáng liều vậy không?"

Thức cười hiền.

"Nếu mất số đạn ấy, anh em phía trước sẽ thiếu."

Trong buổi sinh hoạt cuối tháng, chính trị viên kể về Anh hùng Phan Đình Giót, người đã hy sinh thân mình để mở đường cho đồng đội tiến lên.

Ông nói:

"Có người mở đường bằng lòng dũng cảm."

"Có người mở đường bằng sự hy sinh thầm lặng mỗi ngày."

Thức lặng lẽ nhìn chiếc gùi đặt cạnh chân.

Anh hiểu rằng, giá trị của chiếc gùi không nằm ở việc nó mang được bao nhiêu.

Mà ở việc nó luôn còn chỗ để san sẻ với người khác.

Ngày đất nước thống nhất, Thức trở về quê làm nghề vận chuyển nông sản cho hợp tác xã.

Mỗi lần chất hàng lên xe, ông vẫn luôn chừa lại một khoảng trống.

Có người hỏi:

"Sao không chở đầy để được nhiều tiền hơn?"

Ông cười:

"Biết đâu dọc đường lại có người cần gửi nhờ một bao thóc hay một thùng thuốc."

Mọi người nghe xong đều mỉm cười.

Nhiều năm sau, chiếc gùi mây cũ vẫn được treo trên vách nhà.

Những sợi mây đã ngả màu nâu sẫm.

Đáy gùi còn in dấu những vết vá bằng dây rừng.

Một hôm, đứa cháu nội lấy xuống rồi thử đeo lên vai.

Nó ngạc nhiên hỏi:

"Ông ơi, sao chiếc gùi này lúc nào cũng rộng hơn mấy chiếc khác?"

Thức vuốt nhẹ lên vành gùi.

Ông mỉm cười đáp:

"Không phải vì nó lớn hơn."

"Mà vì ông luôn để trong đó một khoảng dành cho người khác."

Đứa bé im lặng nhìn chiếc gùi rất lâu.

Ngoài sân, tiếng trẻ con vui đùa vang lên giữa xóm làng thanh bình.

Thức khẽ ngẩng đầu nhìn bầu trời trong xanh.

Ông hiểu rằng, trong thời hoa lửa, có những con người không chỉ gùi lương thực, thuốc men hay đạn dược.

Họ còn gùi theo tinh thần sẻ chia và tình đồng đội.

Chính những điều giản dị ấy đã trở thành sức mạnh giúp cả dân tộc bền bỉ vượt qua chiến tranh để đi tới ngày hòa bình.