Chiếc kẹp tóc

Chiếc kẹp tóc Chị Duy Liên, bạn tuổi thơ, bạn chiến đấu và bạn tù của chị Riêng kể: Những năm 60, chị Riêng được cử vào nội thành công tác, tham gia xây dựng cơ sở cách mạng ở Biên Hòa - Chợ Lớn. Chị tích cực xây dựng tờ báo Phụ nữ Giải phóng và là một trong những người trực tiếp lãnh đạo phong trào phụ nữ đấu tranh, biểu tình chống Mỹ, Diệm ở nội đô. Một lần từ Phú Thọ Hòa, chị hẹn gặp tôi, Trưởng ban Phụ vận ở Ða Kao để cùng bàn công việc. Vừa từ xe lam bước xuống, chị bị một tên chiêu hồi nhận ra. Tên Ca Vinh Phối đã chỉ điểm để ba tên mật vụ khác đón bắt. Hôm đó là ngày 9-5-1967. Trong tù, bọn địch dùng mọi cực hình tra tấn dã man hòng khuất phục chị. Chúng đánh đập, tra điện, đốt cháy trụi những ngón tay của chị. Những ngón tay ngày nào chị từng dệt vải, viết báo, viết thư nay đen tím, phồng rộp, đau đớn, nhức nhối đến nỗi không cầm nổi lược, búi được tóc của mình. Hàng trăm ngày đêm, địch tra tấn, đánh đập tàn khốc nhưng chúng không lấy được một lời khai của chị. Bất lực trước tinh thần bất khuất ấy, đêm mồng 2 Tết Mậu Thân, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân miền nam đồng loạt nổ ra, bọn địch đã đưa chị cùng nhiều chiến sĩ cách mạng khác trên chiếc xe bịt bùng chở tù nhân đi thủ tiêu. Bà Phùng Ngọc Anh nguyên là cán bộ tự vệ thành, người chứng kiến cái đêm khủng khiếp ấy đã kể lại tấm gương hy sinh bất khuất của liệt sĩ Lê Thị Riêng và câu chuyện về chiếc cặp tóc nhỏ mầu đen. "Hôm bọn địch đưa tù nhân đi thủ tiêu, trên xe có chị Lê Thị Riêng, anh Trần Văn Kiểu, tôi và một số đồng chí khác. Ði sau là một chiếc xe chở bọn lính trang bị đầy đủ súng ống. Hai chiếc xe lăn bánh từ Tổng nha cảnh sát chạy vô hướng Chợ Lớn. Ngồi trên xe, chị Riêng nói với tôi: "Lực lượng ta nổ súng tiến công. Chúng đang tìm cách hãm hại mình. Ngọc Anh phải sẵn sàng đối phó, nghe em. Trong tình huống này phải xứng đáng là một người cộng sản". Anh Chín Kiểu dự đoán: Bên ngoài ta tiến công vô, bên trong bắn ra. Thế là nó tìm cách thủ tiêu mình một cách hợp pháp". Ðúng như dự đoán, chiếc xe đột nhiên dừng lại ở bốt Bà Hòa. Bọn lính trên chiếc xe sau hò nhau nhảy xuống. Biết có điều chẳng lành, tất cả mọi người trên xe đồng thanh hô: Ðả đảo tàn sát ! Ðả đảo khủng bố ! Hồ Chí Minh muôn năm ! Bọn địch dàn hàng ngang sau xe, đồng loạt nổ súng. Khói thuốc mù mịt. Bà Ngọc Anh xúc động: "Lúc đó tôi bị thương vào đùi, máu thấm ướt. Chị Riêng vừa hô, vừa đạp cửa xe định xông ra nhưng không nổi. Bọn địch nghe tiếng động, chúng bắn tới tấp. Tôi ngất đi, khi tỉnh dậy thấy chung quanh im lặng, tất cả đã hy sinh! Tôi thấy chị Riêng đang nằm đè lên che đạn cho tôi. Máu từ đầu của chị chảy ướt đẫm, tôi thấy âm ấm bên má. Tôi quơ tay định rút chiếc khăn rằn trên cổ chị để làm kỷ niệm nhưng sức yếu không rút được, chỉ kịp rút chiếc kẹp tóc trên đầu rồi nắm chặt trong tay. Lúc đó đã gần nửa đêm, bỗng nghe có tiếng bước chân, tôi bèn nằm im giả chết. Một lúc sau, có chiếc xe hồng thập tự chạy đến. Bọn địch khiêng tù nhân quẳng lên xe. Chiếc xe chạy đến nhà xác của nhà thương Chợ Quán. Một bác sĩ trên xe phát hiện tôi còn sống đã đưa vào nhà thương tù. Vết thương lành, tôi được bọn địch trả lại Tổng nha cảnh sát cho đến ngày trao trả tù binh...". Câu chuyện của những người bạn tù, những dòng nhật ký còn đang viết dở trong đó lấp lánh huyền thoại về người mẹ, là thông điệp của quá khứ gửi tới thế hệ sau về một tấm gương hy sinh cao cả của người liệt sĩ anh hùng.