CHIẾC KHĂN TAY VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG TRỞ LẠI
Bác Phạm Văn Bảy, sinh năm 1936, quê xã Tây Đô, nhập ngũ năm 1961, xuất ngũ năm 1980. Gần hai mươi năm quân ngũ là một quãng đời dài, đủ để mái tóc từ xanh chuyển bạc, đủ để những con đường hành quân in sâu vào ký ức. Nhưng khi nhắc về những năm tháng ấy, bác thường không kể nhiều về những điều lớn lao. Bác nhớ nhất một chiếc khăn tay nhỏ, đã theo mình qua những mùa chiến trận.
CHIẾC KHĂN TAY VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG TRỞ LẠI
Bác Phạm Văn Bảy, sinh năm 1936, quê xã Tây Đô, nhập ngũ năm 1961, xuất ngũ năm 1980. Gần hai mươi năm quân ngũ là một quãng đời dài, đủ để mái tóc từ xanh chuyển bạc, đủ để những con đường hành quân in sâu vào ký ức. Nhưng khi nhắc về những năm tháng ấy, bác thường không kể nhiều về những điều lớn lao. Bác nhớ nhất một chiếc khăn tay nhỏ, đã theo mình qua những mùa chiến trận.
Ngày nhập ngũ, hành trang của người lính chẳng có gì nhiều. Ngoài bộ quân phục, vài vật dụng cá nhân và những thứ cần thiết cho những chặng đường dài, bác mang theo một chiếc khăn tay màu trắng. Chiếc khăn ấy do người thân ở quê nhà gửi cho, được gấp vuông vắn và đặt tận đáy ba lô.
Những ngày đầu xa quê, chiếc khăn gần như không được dùng đến. Bác giữ nó như giữ một chút hơi ấm của gia đình giữa nơi hoàn toàn xa lạ.
Rồi những tháng ngày hành quân nối tiếp nhau. Có những buổi trưa nắng gắt, cả đơn vị dừng chân bên một con suối. Những người lính trẻ tranh thủ rửa mặt, giặt áo. Bác Bảy lấy chiếc khăn ra thấm nước rồi lau mặt. Khăn đã không còn trắng như ban đầu, nhưng mỗi lần cầm lên, bác lại nhớ đến căn nhà nhỏ nơi quê nhà, nhớ những bữa cơm giản dị và tiếng người thân gọi nhau trong buổi chiều.
Chiến tranh khiến con người ta trưởng thành bằng những điều rất khắc nghiệt. Có những người hôm nay còn đi bên nhau, ngày mai đã phải chia xa. Có những chặng đường tưởng như không thể vượt qua, nhưng rồi từng người lại động viên nhau bước tiếp.
Một lần, sau một trận chiến ác liệt, đơn vị phải rút khỏi khu vực trong đêm. Mưa rừng trút xuống, đường đi trơn trượt. Một người đồng đội bị thương, quần áo bê bết đất. Bác Bảy tháo chiếc khăn tay vẫn mang bên mình, xé một phần để băng tạm vết thương cho bạn. Chiếc khăn từ đó không còn nguyên vẹn. Phần còn lại được bác giữ trong túi áo. Phần đã xé để lại trên người đồng đội.
Bác không biết sau này người bạn ấy còn giữ được mảnh vải hay không. Nhưng hình ảnh đêm mưa năm ấy thì ở lại mãi trong trí nhớ. Giữa tiếng mưa rừng và những bước chân vội vã, một mảnh khăn nhỏ bé trở thành thứ nối những người lính lại với nhau — không phải bằng lời nói, mà bằng sự sẻ chia rất tự nhiên của những người cùng chung một con đường.
Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, bác Bảy trở về quê Tây Đô. Chiếc khăn tay năm nào chỉ còn một mảnh nhỏ, sờn mép, bạc màu. Bác vẫn cất nó trong một chiếc hộp cùng những kỷ vật cũ. Thỉnh thoảng, bác mở hộp ra nhìn.
Mảnh khăn chẳng còn đẹp. Nó cũng không mang giá trị vật chất nào. Nhưng với bác, đó là một phần của tuổi trẻ. Nhìn nó, bác nhớ những người đã cùng mình đi qua những năm tháng gian lao; nhớ những người đồng đội mà chiến tranh đã để lại ở một nơi nào đó rất xa; nhớ cả những người ở quê nhà đã âm thầm chờ đợi suốt những năm dài.
Gần hai mươi năm sau ngày nhập ngũ, bác mới thực sự khép lại cuộc đời người lính để trở về với ruộng đồng, với quê hương. Thời gian đã làm nhiều thứ đổi thay, nhưng có những ký ức càng cũ càng trở nên rõ nét.
Chiếc khăn tay nhỏ bé ấy vì thế vẫn nằm yên trong chiếc hộp cũ. Nó nhắc bác Phạm Văn Bảy về một thời mà con người sống giữa gian khổ nhưng luôn biết nhường nhau một ngụm nước, một manh áo, một mảnh khăn; về những người lính đã đi qua chiến tranh bằng tình đồng đội và niềm tin vào ngày trở về.
Và có lẽ, điều đẹp nhất của những năm tháng hoa lửa không chỉ nằm ở những chiến công được nhắc nhớ, mà còn nằm trong những mảnh ký ức rất nhỏ — một chiếc khăn tay, một bàn tay đưa ra giữa lúc khó khăn, một người đồng đội đã từng bước bên mình trên những con đường không thể nào quên.
