CHIẾC LOA ĐẤT NUNG BÊN BỜ SÔNG LAM

Trong những ngày chính quyền Xô viết làm chủ các làng xã tại Nghệ An cuối năm 1930, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai liên tục di chuyển giữa các địa phương để hướng dẫn quần chúng tổ chức cuộc sống mới. Để tiếng nói của mình có thể vang xa đến hàng ngàn người trong các buổi mít tinh ngoài trời mà không có phương tiện âm thanh, chị đã nảy ra một sáng kiến mộc mạc.

Chị nhờ những người thợ gốm ở làng bên vuốt cho một chiếc loa bằng đất nung thô sơ, hình loa kèn lớn. Mỗi khi đứng trên bục cao giữa sân đình hay bên bờ sông Lam, chị dùng chiếc loa đất ấy để đọc các chỉ thị của Nông hội Đỏ, kêu gọi bà con bãi bỏ các hủ tục, chia lại ruộng đất công và tổ chức các lớp học chữ Quốc ngữ. Giọng nói trong trẻo, vang vọng qua chiếc loa đất nung của Minh Khai đã trở thành âm thanh quen thuộc của những người dân lần đầu được tham gia bàn bạc công việc làng xã.

Có lần, sau một ngày đi bộ qua nhiều xóm làng, chị đến một vùng quê khi trời đã nhá nhem tối. Tin chị về đã nhanh chóng lan ra. Từ những con đường đất nhỏ, bà con lần lượt kéo đến sân đình. Người mang theo chiếc đèn dầu, người bế con nhỏ, những cụ già chống gậy cũng tìm đến để nghe cán bộ cách mạng nói chuyện. Không có sân khấu, không có micro, chỉ có một chiếc bàn gỗ đơn sơ và chiếc loa đất nung đặt phía trước.

Nguyễn Thị Minh Khai không nói những điều xa lạ với cuộc sống của người dân. Chị bắt đầu từ những việc rất gần gũi: làm thế nào để bà con đoàn kết giúp đỡ nhau, làm thế nào để trẻ em được học chữ, làm thế nào để người dân cùng nhau giữ gìn mùa màng và tham gia công việc chung của làng. Chị nhấn mạnh rằng một cuộc sống mới không chỉ được xây dựng bằng những khẩu hiệu lớn, mà còn bắt đầu từ việc người dân biết đoàn kết, biết làm chủ và biết quan tâm đến lợi ích chung.

Trong đám đông hôm ấy có cả những người nông dân trước đó vốn rất e dè, ít khi dám phát biểu trước đám đông. Nhưng sau khi nghe chị giải thích, một bác nông dân mạnh dạn đứng lên kể về hoàn cảnh gia đình mình; một người phụ nữ đề nghị mở lớp học chữ cho chị em trong xóm; mấy thanh niên xin được tham gia đội tự vệ và các hoạt động của làng. Những lời trao đổi giản dị ấy khiến cuộc mít tinh không còn là một buổi nghe tuyên truyền đơn thuần mà trở thành nơi người dân cùng nhau bàn bạc về cuộc sống của chính mình.

Chiếc loa đất nung vì thế cũng trở thành một hình ảnh đặc biệt. Nó không quý giá, không được chế tác cầu kỳ, nhưng trong hoàn cảnh thiếu thốn, nó giúp tiếng nói của người cán bộ cách mạng đến được với đông đảo quần chúng. Sau mỗi buổi nói chuyện, chiếc loa được lau sạch, bọc cẩn thận rồi mang theo trong những chuyến đi tiếp theo. Với những người dân trong vùng, tiếng loa ấy dần trở nên thân thuộc như lời gọi tập hợp mỗi khi có việc chung.

Những ngày tháng ấy diễn ra trong hoàn cảnh phong trào cách mạng bị thực dân Pháp và chính quyền tay sai đàn áp khốc liệt. Vì vậy, hoạt động của Nguyễn Thị Minh Khai và những người cán bộ cách mạng luôn phải đối mặt với nhiều hiểm nguy. Chị hiểu rằng điều quan trọng nhất là giữ vững niềm tin của quần chúng, củng cố tổ chức và giúp người dân nhận thức rõ sức mạnh của sự đoàn kết.

Câu chuyện về chiếc loa đất nung, dù mang vẻ mộc mạc, gợi lên một bài học sâu sắc: trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, người cách mạng vẫn có thể tìm ra cách để đưa tư tưởng, niềm tin và tinh thần đoàn kết đến với nhân dân. Sức mạnh không nằm ở những phương tiện hiện đại, mà trước hết nằm ở sự gắn bó với quần chúng và khả năng biến những điều lớn lao thành những việc làm gần gũi trong cuộc sống hằng ngày.

Và giữa những sân đình làng quê Nghệ Tĩnh năm ấy, tiếng nói của người nữ cán bộ trẻ hòa cùng tiếng gọi của quần chúng, để lại trong ký ức của nhiều người một hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi: một chiếc loa đất nung thô sơ, một người phụ nữ cách mạng kiên cường và một lớp người dân đang từng bước thức tỉnh, đoàn kết và đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.