Chiếc lư hương mang từ Strung-cheng về và 13 đồng đội ngày 23-10-1988
Ngày 23-10-1988, đoàn xe chở cán bộ Trung đoàn 733, Sư đoàn 315 bị phục kích trên đường từ Strung-cheng về Kra-chê; 13 đồng chí hy sinh. Đại tá Lê Lan lặng lẽ cất chiếc lư hương của buổi truy điệu vào ba lô và thờ đồng đội suốt 26 năm.
Hai mươi sáu năm nay có một người âm thầm nhớ thương và tri ân đồng đội đã hy sinh bằng cách riêng của mình: Đại tá Lê Lan, nguyên cán bộ Phòng Tuyên huấn Quân khu 5.
Trên bàn thờ đồng đội ở nhà ông có một chiếc lư hương thật lạ, không giống bất cứ lư hương nào ở Đà Nẵng: bằng đồng đã cũ kỹ, khá to và nặng, dáng lượn tròn, có hai tai gấp vuông, với nhiều họa tiết về đất nước Chùa Tháp.
Ngày 23-10-1988, ông đang ở Mặt trận 579, lúc đó đóng tại tỉnh Strung-cheng, Campuchia, thì nghe một tin sét đánh: đoàn xe chở cán bộ của Trung đoàn 733, Sư đoàn 315, Quân khu 5 – đơn vị trước đó ông làm Chủ nhiệm Chính trị – sáng ấy từ Strung-cheng về Kra-chê thì bị phục kích. Chúng bắn quả AT trúng vào thùng xăng nên hầu hết cán bộ, chiến sĩ trên xe đều hy sinh. Mười ba đồng chí được chở về không còn nguyên vẹn hình hài.
Trong số đó có Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 9 Nguyễn Đình Hoàng – sau này là Anh hùng LLVT nhân dân, người từng viết thư bằng máu để được đi bộ đội, mới từ Việt Nam qua khi chưa hết phép. Có anh Nuôi, nguyên trợ lý tổ chức sư đoàn, vừa nhận chức Chủ nhiệm Chính trị trung đoàn, quân hàm thiếu tá mới nhận còn chưa kịp đeo. Có Sum, cán bộ trung đội hiền như con gái; có Sơn tính tình vui vẻ, hát hay đàn giỏi – và nhiều đồng chí đã sát cánh cùng ông qua những trận chiến.
Buổi lễ truy điệu trước sân doanh trại Mặt trận hôm đó tràn ngập nước mắt. Các đồng chí bên chính sách đem ra chiếc lư và lọ hoa; mọi người lần lượt đi qua thắp hương. Khi đoàn xe chở các liệt sĩ về Việt Nam, Trợ lý tuyên huấn Lê Lan ở lại, lặng lẽ đem lư hương cất vào ba lô. Ông muốn đồng đội luôn ở bên mình, đi công tác dù gần hay xa đều mang theo. Một năm sau về nước, ông đưa lư hương về cùng, rồi lập bàn thờ ở nhà.
Vợ ông, bà Lê Thị Liên Minh, nguyên chiến sĩ Quân đoàn 2, sau này làm ở Quân khu 5, rất ủng hộ việc làm của chồng. Suốt 26 năm, đến ngày các anh hy sinh 23-10 và các dịp 27-7, 22-12 hay ngày Tết, ngày rằm, hai vợ chồng đều cúng giỗ các liệt sĩ trang trọng; nhiều đồng đội cũ biết chuyện cũng đến thắp hương, dâng hoa.
Đại tá Lê Lan nói rằng toàn Quân khu 5 có 12.954 liệt sĩ trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia. Dẫu sao những đồng đội của ông đã may mắn được đưa về nước; còn hàng nghìn liệt sĩ vẫn còn đâu đó trên đất bạn và đang dần mất dấu vết theo thời gian. Mỗi lần thắp hương, ông lại nguyện cầu mong sao các liệt sĩ sớm được quy tập và về với đất mẹ.
Nguồn: Báo Quân đội nhân dân.
