Chiếc lược nhôm gọt từ xác máy bay L-19 ở rừng Chiến khu D

Chiến khu D (Đông Nam Bộ) những năm 1968–1970 là căn cứ địa cách mạng kiên cường nhưng cũng vô cùng gian khổ. Địch liên tục mở các trận càn "Tìm và diệt", rải chất độc hóa học làm trụi lá rừng và dùng B-52 cày xới mặt đất. Bám trụ tại lòng hầm bí mật thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn 2 (Trung đoàn 1, Sư đoàn 9) là những người lính bộ binh kiên trung, trong đó có cựu chiến binh Đặng Vũ Phàm.

Cựu chiến binh Đặng Vũ Phàm kể lại: Cuộc sống dưới lòng hầm đất bưng biền cực kỳ khắc nghiệt. Muỗi rừng, đỉa và bệnh sốt rét hành hạ khiến cơ thể lính ta gầy gộc, da xanh như lá cây. Mọi sinh hoạt đều diễn ra dưới lòng đất ẩm thấp. Thức ăn chính chỉ là củ chụp, rau dớn rừng dầm muối ớt.

Giữa cái chết rình rập hàng giờ, tinh thần đồng chí, đồng đội lại sáng rực hơn bao giờ hết. Trong tiểu đội của ông Phàm có anh Nguyễn Văn Mười (quê Nam Định), một người lính khéo tay. Mười nhặt được một mảnh kim loại từ xác chiếc máy bay L-19 của địch bị bắn rơi, đêm đêm dưới ánh đèn dầu dã chiến, Mười tỉ mẩn dùng dũa mài mảnh kim loại ấy thành một chiếc lược nhỏ xinh xắn.

Mười khoe với ông Phàm: "Tớ mài chiếc lược này để dành tặng cho Út Thương - cô nữ du kích giao liên dẫn đường cho tiểu đội tuần trước. Hẹn sau chiến dịch này thắng lợi, tớ sẽ trao tận tay cô ấy...".

Thế nhưng, trận càn Bình Giã năm đó diễn ra quá tàn khốc. Trong một đợt phục kích xe bọc thép M113 của địch, Mười ôm súng B40 lao lên mở đường cho tiểu đội tiến lên. Một quả đạn cối nổ gần đã cướp đi sự sống của Mười khi anh mới 21 tuổi. Ông Phàm tìm thấy trong túi áo ngực của Mười chiếc lược kim loại đã mài nhẵn thín, đượm vết máu khô.

Bà Phàm bồi hồi: "Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, tôi đã lặn lội trở lại vạt rừng Chiến khu D, tìm gặp lại cô du kích Út Thương để trao lại chiếc lược kỷ vật của Mười. Cô Út ôm chiếc lược vào lòng khóc nghẹn ngào. Kỷ vật thời chiến ấy là chứng nhân cho tình yêu thuần khiết, cao đẹp và sự hy sinh vô bờ bến của thế hệ cha anh."