CHIẾC MÁY ĐÁNH CHỮ VÀ NHỮNG NGÀY ĐÀ LẠT CHỜ GIẢI PHÓNG
. NGUYỄN TRI DIỆN – CHIẾC MÁY ĐÁNH CHỮ VÀ NHỮNG NGÀY ĐÀ LẠT CHỜ GIẢI PHÓNG
Ảnh tư liệu sinh viên Đà Lạt; minh họa cho câu chuyện về Nguyễn Tri Diện và thế hệ sinh viên hoạt động nội thành.
Nguyễn Tri Diện là một nhân vật gắn với những ngày cuối cùng trước khi Đà Lạt được giải phóng. Ông quê Quảng Ngãi, khi ấy là sinh viên năm thứ hai MPC (Toán – Lý – Hóa), Chủ tịch Hội ái hữu Nhóm Quảng Ngãi và tham gia hoạt động bí mật với bí số B71.
Một trong những việc ông làm trong những ngày tháng 3/1975 là tìm cách đưa một chiếc máy đánh chữ về Đà Lạt. Theo hồi ký, ông thuyết phục bố nuôi là ông Lê Văn Lang cho mượn chiếc máy mới mua từ Nha Trang đang để tại Tam Bố. Ông chạy xe Honda xuống Tam Bố, cho máy vào bao rau lang rồi chở về Đà Lạt.
Khi có máy đánh chữ, công việc in truyền đơn mới có thể triển khai. Trần Văn Cơ đóng bàn in thủ công, còn Trần Đình Tài và Nguyễn Tri Diện phụ trách in. Họ làm việc suốt ba ngày và hoàn thành hơn một nghìn tờ truyền đơn.
Nhưng công việc của Nguyễn Tri Diện không dừng ở việc in. Khi Đà Lạt chuyển sang thời điểm khởi nghĩa, tại rạp Hòa Bình có một tiểu đội trực bảo vệ và làm nhiệm vụ tiếp nhận vũ khí, lập danh sách người đến trình diện; Nguyễn Tri Diện là một trong những người đảm trách công việc này.
Năm 2025, Nguyễn Tri Diện – nguyên Chủ tịch UBND thành phố Đà Lạt – đã kể lại những kỷ niệm của mình về ngày thành phố được giải phóng. Chính lời kể của người trong cuộc làm cho những sự kiện năm 1975 trở nên gần gũi hơn: từ một chiếc máy đánh chữ, một căn nhà trọ, những tờ truyền đơn cho đến công việc giữ gìn thành phố trong những ngày chuyển giao.
Câu chuyện Nguyễn Tri Diện là câu chuyện về một người trẻ biết biến những điều rất bình thường thành việc có ích cho cộng đồng. Với tuổi trẻ Nam Thiên hôm nay, đó là một thông điệp giản dị: trong bất cứ hoàn cảnh nào, nếu biết trách nhiệm và biết chung tay, mỗi người đều có thể đóng góp một phần cho quê hương.
Tư liệu chính: Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng; Ban Nội chính Tỉnh ủy Lâm Đồng; Báo Lâm Đồng.
GHI CHÚ BIÊN SOẠN
Bộ bài được viết lại theo yêu cầu của Công văn số 59-CV/ĐTN ngày 28/7/2026: mỗi bài là một câu chuyện cụ thể về nhân vật lịch sử có thật, có sự việc và tư liệu xác thực, thay vì 5 đoạn cùng một chủ đề.
