Chiếc Micrô và ý chí của phát thanh viên Đài Tiếng nói Việt Nam trong chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”

Những tháng cuối năm 1972, đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh, dùng không quân đánh phá ác liệt miền Bắc, đặc biệt là Thủ đô Hà Nội. Đài Tiếng nói Việt Nam trở thành mục tiêu hàng đầu của không quân Mỹ. Trong nấc thang điên cuồng này, Mỹ tuyên bố sẽ “đóng cửa, bịt mồm, đánh nhừ đòn” miền Bắc nước ta, và chúng đã phong toả các cảng biển, đánh phá Đài phát thanh và tập trung ném bom ác liệt xuống Thủ đô Hà Nội. Thực hiện dã tâm này, Mỹ đã dùng máy bay B52 ném bom vào các cơ sở phát sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam. Trước đó, Trung ương đã cho biết Mỹ sẽ ném bom khu vực Hà Nội, chúng sẽ đánh Đài phát thanh với âm mưu phá làn sóng của ta, nên các cán bộ công nhân viên của Đài lúc bấy giờ đã chuẩn bị tinh thần sơ tán để đảm bảo an toàn về người, thiết bị, đặc biệt là những thiết bị điện tử rất quý giá lúc bấy giờ, được nhập từ nước ngoài. Hà Nội chìm trong giá lạnh của mùa đông những ngày cuối năm, nhưng cán bộ, phát thanh viên của Đài Tiếng nói Việt Nam và người dân Thủ đô nóng ran bởi tiếng còi báo động khắp thành phố. Tiếng loa truyền thanh khắp các ngả đường liên tục truyền lệnh “sơ tán triệt để”, các lực lượng phòng không, dân quân tự vệ sẵn sàng chiến đấu. Khoảng 20h ngày 18/12/1972, theo kế hoạch Mỹ rải thảm B52 vào khu vực Đài phát thanh Mễ Trì. Tuy nhiên hướng ném bom bị lệch, phần lớn loạt bom rơi xuống làng Mễ Trì khiến người dân trong làng thương vong rất nhiều, trong khi đó cán bộ, phát thanh viên của Đài sơ tán trong đó lại được an toàn.
Nhân dân Hà Nội đi sơ tán phòng tránh máy bay B.52, năm 1972 - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam. Sáng 19/12/1972, Mỹ lại ném bom rải thảm xuống khu vực Đài Phát thanh Mễ Trì. Từ 4 giờ 27 phút đến 5 giờ 33 phút ngày 19/12/1972, 30 lần máy bay B52 ném bom rải thảm vào Mễ Trì với âm mưu bịt tiếng nói chính nghĩa của nhân dân ta. Trước tình thế cấp bách này, lực lượng công an gác bảo vệ Đài được lệnh rút đi, giành chỗ cho tự vệ chiến đấu. Tại đây, máy bay B52 đánh liên tục 6 trận, ném xuống hàng tấn bom trên diện tích chưa đầy một km2. Đài Tiếng nói Việt Nam đã bị gián đoạn. Tuy nhiên, cán bộ công nhân viên của Đài Tiếng nói Việt Nam đã vượt qua mưa bom bão đạn, dũng cảm khôi phục cơ sở vật chất, sửa chữa máy móc thiết bị, đảm bảo làn sóng Tiếng nói Việt Nam tiếp tục phát sóng, đồng thời kiên cường phối hợp cùng với quân và dân Hà Nội đánh trả quyết liệt. Thiếu tá phi công Mỹ Alếch-xan-đơ Phéc-nan- đô, Sĩ quan hoa tiêu có số giờ bay kỷ lục 6.500 giờ được giao nhiệm vụ dẫn đường để B52 tiêu diệt Đài Tiếng nói Việt Nam sau khi bị bắt đã thú nhận: “Máy bay do tôi dẫn vừa tới mục tiêu đã thấy lưới lửa phòng không dày đặc từ mặt đất bắn lên. Chúng tôi vội trút bom vội vàng, rồi tăng tốc độ cao nhất để trốn thoát, nhưng đã quá muộn, quả tên lửa bắn trúng máy bay, tôi chỉ kịp ấn nút nhảy dù. Vào đến nhà tù tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy Đài tiếng nói Việt Nam vẫn phát sóng rõ ràng đều đặn”.
Chiếc Micrô được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Mặc dù máy móc bị hư hỏng nặng, nhưng do sớm dự kiến âm mưu, thủ đoạn của địch, nên Đài chỉ tạm ngưng phát sóng đúng 9 phút 37 giây vào rạng sáng ngày 19/12/1972 để khôi phục cơ sở vật chất. Các phát thanh viên của Đài tiếng nói Việt Nam vẫn cất cao giọng đọc tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ, thông báo tin chiến thắng của quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc tập kích chiến lược của đế quốc Mỹ với đồng bào cả nước và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Cũng trong thời điểm này, phát thanh viên của Đài đã đọc bài bút ký bằng tiếng Nhật của nhà báo Lưu Quý Kỳ tố cáo việc Mỹ dùng B52 phá huỷ Đài tiếng nói Việt Nam. Sau đó ít lâu, Đài tiếng nói Việt Nam nhận được bức điện của ông Catêmura - Chủ tịch Công đoàn truyền thanh dân gian Nhật Bản - thông báo cho biết đã quyên góp được 5 triệu yên từ các tổ chức nghe đài, để góp một phần vào việc khôi phục cơ sở của Đài bị phá hủy và mời đoàn cán bộ của Đài sang Tôkyô (Nhật Bản) chọn mua thiết bị cần thiết bằng số tiền đó để thay thế cho cơ sở vật chất bị phá hủy bởi bom đạn của đế quốc Mỹ. Chiếc micrô do Liên Xô sản xuất với số đăng ký VBTQĐ: 5198/ĐB. 886 được sử dụng để tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ và phát tin chiến thắng của nhân dân Thủ đô nay được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là một vật chứng sinh động phản ánh thất bại của đế quốc Mỹ trong chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” của quân và dân ta./.