CHIẾC MIẾG-21 VÀ NHỮNG NGÔI SAO ĐỎ

Trong các hiện vật của lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam, những chiếc máy bay từng tham gia chiến đấu luôn có sức hấp dẫn đặc biệt. Một trong những chiếc máy bay được nhắc đến nhiều là MiG-21PF số hiệu 4326, từng thuộc Trung đoàn 921. Chiếc máy bay này được nhiều tài liệu gắn với những chiến công của các phi công, trong đó có Nguyễn Văn Cốc. Báo Bắc Giang từng giới thiệu hình ảnh chiếc MiG-21PF 4326 với nhiều ngôi sao đỏ, biểu thị những máy bay đối phương bị bắn hạ bởi các phi công sử dụng chiếc máy bay này. Riêng Nguyễn Văn Cốc được ghi nhận 9 chiến công. Nếu chỉ nhìn một chiếc máy bay nằm yên trong bảo tàng, có thể chúng ta sẽ thấy đó là một khối kim loại cũ. Nhưng đối với những người từng sống trong thời kỳ chiến tranh, mỗi chiếc máy bay lại chứa đựng một câu chuyện. Đó là câu chuyện của những chuyến bay, những người thợ kỹ thuật, những cán bộ dẫn đường và những phi công trẻ. Chiếc máy bay không thể tự tạo nên lịch sử. Lịch sử được tạo nên bởi con người sử dụng nó, bởi cả một tập thể phía sau nó. Nguyễn Văn Cốc bắt đầu được đào tạo phi công từ năm 1961. Sau khi học tập ở Liên Xô, ông trở về nước và tham gia lực lượng Không quân Nhân dân Việt Nam. Năm 1965, ông được chọn học chuyển loại MiG-21 và sau đó phục vụ tại Trung đoàn 921. MiG-21 là loại máy bay tiêm kích phản lực có tốc độ cao, được sử dụng rộng rãi trong Không quân Nhân dân Việt Nam thời kỳ chiến tranh. Để điều khiển một chiếc máy bay như vậy, phi công phải trải qua quá trình huấn luyện nghiêm túc. Mỗi chuyến bay đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Vì thế, khi nhìn vào một chiếc MiG-21 trong bảo tàng, chúng ta có thể hình dung phía sau nó là cả một hệ thống con người. Có người bảo dưỡng máy bay. Có người kiểm tra kỹ thuật. Có người chuẩn bị sân bay. Có người làm nhiệm vụ thông tin. Có người điều hành bay. Và cuối cùng là người phi công trực tiếp điều khiển máy bay. Nguyễn Văn Cốc trở thành một trong những phi công nổi bật nhất của thế hệ ấy. Trong hai năm 1967–1968, ông lập 9 chiến công theo thống kê của phía Việt Nam. Những con số ấy được nhắc đến nhiều, nhưng mỗi chiến công đều là kết quả của cả một quá trình huấn luyện và phối hợp. Vì vậy, chiếc MiG-21 số hiệu 4326 có thể được nhìn như một biểu tượng của sức mạnh tập thể. Nó không chỉ kể câu chuyện Nguyễn Văn Cốc mà còn kể câu chuyện của nhiều người lính không quân. Những ngôi sao đỏ trên thân máy bay vì thế không đơn thuần là những dấu hiệu chiến thắng. Chúng là ký ức về một thời kỳ mà tuổi trẻ của rất nhiều người gắn với nhiệm vụ bảo vệ bầu trời. Ngày nay, khi các thế hệ trẻ được nhìn thấy những chiếc máy bay ấy trong bảo tàng, điều quan trọng không phải là chỉ ngắm một hiện vật quân sự. Quan trọng hơn là hiểu được câu chuyện phía sau hiện vật. Một chiếc máy bay có thể cũ đi theo thời gian, nhưng những bài học về trách nhiệm và sự hy sinh của thế hệ đi trước vẫn còn giá trị. Nguyễn Văn Cốc sau chiến tranh tiếp tục phục vụ quân đội và đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy. Từ buồng lái đến vị trí chỉ huy, ông tiếp tục mang theo những kinh nghiệm của một phi công từng trải. Chiếc MiG-21 hôm nay có thể đã nằm yên, nhưng câu chuyện về nó vẫn còn sống trong ký ức. Và trong câu chuyện ấy, người con Bích Sơn Nguyễn Văn Cốc là một trong những cái tên nổi bật nhất.