Chiếc mũ tai bèo bên bờ sông Hiếu

Buổi sáng đầu hè, Đoàn phường tổ chức hoạt động “Hành trình về nguồn” tại bờ sông Hiếu, nơi từng là tuyến vận chuyển lương thực của dân công hỏa tuyến thời chống Mỹ. Khi đoàn viên đang dọn cỏ chuẩn bị dựng bảng thông tin, một bác nông dân lớn tuổi từ xa đi lại, tay cầm một vật gì đó phủ đầy đất cát. Bác nhẹ nhàng đặt xuống trước mặt mọi người một chiếc mũ tai bèo cũ, dây quai đã mục, vải sờn từng mảng, nhưng vẫn còn nguyên hình dáng của một thời oanh liệt. Bác kể: sáng nay ra bãi bồi thăm lúa, vô tình thấy chiếc mũ nằm lẫn trong đất, chắc bị vùi sâu mấy chục năm rồi theo nước mà trồi lên. Nhìn thấy chiếc mũ, bác nhớ lại hình ảnh những người dân công trẻ của làng mình năm xưa – toàn những cô gái mới đôi mươi, nhỏ thó mà gan góc lạ thường. Họ đội chiếc mũ này, gùi gạo, vác đạn, băng qua đạn bom; có người vừa đi vừa hát át tiếng máy bay để động viên nhau; có người ngã xuống ngay bên dòng sông Hiếu mà chưa kịp gửi lại một lời nhắn cho gia đình. Một bác kể: “Ngày đó, tụi tui nghe tiếng máy bay là nằm rạp xuống, còn mấy cô dân công thì ôm gùi mà chạy tiếp, sợ gạo bị cháy chứ không sợ mình chết”. Đoàn viên nghe mà ai cũng nghẹn. Chiếc mũ tai bèo nằm im mà như đang kể chuyện – kể về những bàn chân ngập bùn, những đêm vượt sông, những lần nấp dưới hầm bí mật chờ bom nổ xong mới dám bò lên. Hôm ấy, Bí thư Chi đoàn quyết định làm một hộp kính nhỏ, đặt chiếc mũ vào, dựng ngay tại bờ sông với dòng chữ: “Ký ức của những bước chân không ngừng tiến lên”. Khi trời bắt đầu chuyển mưa, gió thổi qua mặt nước, chiếc mũ trong tủ kính phản chiếu ánh sáng mờ dịu. Một bạn đoàn viên khẽ nói: “Nhìn chiếc mũ mà con thấy mình phải sống cho xứng đáng hơn. Những người bằng tuổi tụi con ngày xưa đã đi vào lửa đạn; còn tụi con bây giờ chỉ cần bước vào việc khó với trách nhiệm thôi cũng đủ để tri ân rồi”. Và từ hôm ấy, mỗi lần đi ngang bờ sông Hiếu, người dân lại nhìn thấy chiếc mũ tai bèo cũ – không phải như một kỷ vật, mà như một nhắc nhớ nhẹ nhàng rằng: có những bước chân đã mở đường cho quê hương đi qua giông bão, để bước chân hôm nay được đi tiếp trong hòa bình.