Chiếc mũ xe tăng của anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc
Chiếc mũ xe tăng của anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ MạcBảo tàng Binh đoàn Quyết thắng (Quân đoàn 1) hiện đang trưng bày chiếc mũ xe tăng (số đăng ký 949-B27) của anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc trong không gian trưng bày về “Quân đoàn 1 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Chiếc mũ là kỷ vật đã gắn liền với những chiến công oanh liệt của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 thuộc Quân đoàn 1.
Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc sinh năm 1947 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng thuộc huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Bố là Hoàng Thọ Mô, liệt sĩ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, mẹ là Bùi Thị Mây. Gia đình có hai anh em và anh là người con trai duy nhất. Năm 1965, Hoàng Thọ Mạc đã tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong phục vụ tuyến đường Trường Sơn. Tháng 6/1967, anh được điều động sang bộ đội chủ lực. Năm 1972, anh được điều động về công tác tại Trung đoàn xe tăng 202. Được sống, rèn luyện tại đơn vị có bề dày thành tích trong chiến đấu và chiến thắng, anh đã nỗ lực, cố gắng học tập, trau dồi kinh nghiệm, nhanh chóng làm chủ nhiều loại vũ khí trang bị và trở thành một sĩ quan chỉ huy thực thụ, mẫu mực. Mặc dù quân hàm Thiếu úy anh đã được bổ nhiệm làm Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn xe tăng 202. Tháng 10/1973, Trung đoàn được tăng cường quân số, vũ khí trang bị phát triển thành Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 thuộc Quân đoàn 1. 
Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc. Ảnh tư liệu BTQĐ1. Tháng 3/1975, cùng với đội hình của Quân đoàn 1 tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 đã hành quân thần tốc, vượt chặng đường dài 1.700km, có mặt tại vị trí tập kết theo quy định. Quân đoàn 1 được Bộ chỉ huy chiến dịch giao nhiệm vụ đảm nhiệm tiến công địch trên hướng Bắc của chiến dịch. Quán triệt chỉ thị và phương châm của chiến dịch, Quân đoàn 1 đã tổ chức giao nhiệm vụ cụ thể cho từng mũi tiến công. Trong đó, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 có nhiệm vụ phối thuộc với Sư đoàn 320B đảm nhiệm mũi thọc sâu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy, khu binh chủng, tiểu khu Gia Định, lục quân công xưởng Gò Vấp. Lực lượng Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 được biên chế thành 3 bộ phận phối thuộc cho các mũi bộ binh tiến công: - Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 66 và Đại đội xe tăng 1 (thuộc Tiểu đoàn 3) cùng cơ quan Lữ đoàn bộ được trang bị 25 xe tăng, xe thiết giáp K-63 và K-63-85, 9 xe tăng T-59, do các đồng chí lữ đoàn trưởng và chính ủy lữ đoàn phụ trách, phối thuộc cho sư đoàn bộ binh 320B chiến đấu trên hướng chủ yếu của Quân đoàn, đảm nhiệm vụ thọc sâu đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu ngụy, khu binh chủng, tiểu khu Gia Định, lục quân công xưởng Gò Vấp. - Đại đội thiết giáp 2 (thuộc Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 244) và Đại đội 2 (Tiểu đoàn tăng 3) được biên chế 6 xe 60-PB và 9 xe tăng T-59 do đồng chí Phó Tham mưu trưởng Lữ đoàn và Ban chỉ huy Tiểu đoàn tăng 3 phụ trách phối thuộc cho Sư đoàn bộ binh 312 tiến công căn cứ Phú Lợi, Bình Dương, bao vây chia cắt và tiến tới làm tan rã Sư đoàn 5 ngụy trên trục Đường 13, không cho chúng kịp về ứng cứu Sài Gòn. - Đại đội thiết giáp 3 (thuộc Tiểu đoàn 244), Đại đội 3 (thuộc Tiểu đoàn tăng 3) và Đại đội pháo cao xạ tự hành 57, làm nhiệm vụ dự bị bảo vệ Sở chỉ huy Quân đoàn, do đồng chí Tham mưu trưởng Lữ đoàn trực tiếp phụ trách. Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Bộ tư lệnh chiến dịch đã tổ chức lực lượng đi nghiên cứu địa hình và thống nhất kế hoạch hiệp đồng chiến đấu. Với nhiệm vụ trên giao Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 cùng Sư đoàn 320B tập kết ở Bắc suối Mã Đà. Trung đoàn 27 thuộc Sư đoàn 320B do Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu chỉ huy, được tăng cường phối thuộc Đại đội Tăng 3, Tiểu đoàn 66, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 có nhiệm vụ đánh chiếm căn cứ Lái Thiêu và trại huấn luyện Huỳnh Văn Lương, hoàn thành nhiệm vụ tiếp tục phát triển chiến đấu đánh chiếm cầu Vĩnh Bình, đây là cây cầu duy nhất để tiến vào trung tâm Sài Gòn. Tại chân cầu Vĩnh Bình, địch bố trí 30 xe tăng, xe thiết giáp cùng hệ thống lô cốt dày đặc án ngữ, kết hợp hỏa lực pháo binh, tổ chức co cụm và quyết tử thủ, sẵn sàng đánh sập cầu nhằm ngăn chặn bước tiến của ta. Trước tình hình đó Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu tổ chức thành 2 mũi tiến công, động viên anh em giữ vững quyết tâm chiến đấu, kiên quyết đánh chiếm bằng được cầu Vĩnh Bình. Chiếc xe tăng chỉ huy mang số hiệu 454 do Đại đội trưởng Hoàng Thọ Mạc dẫn đầu đội hình nhanh chóng lao lên bắn cháy 3 xe tăng M48 của địch, kết hợp với hỏa lực B-40, B-41 của Trung đoàn 27 tiêu diệt 10 xe tăng địch. Trận đọ sức giữa ta và địch diễn ra rất quyết liệt, đội hình của ta chỉ nhích lên được từng mét. Bị hỏa lực ta đánh mạnh, các cụm xe tăng địch lùi dần về phía sau, chúng vừa lùi vừa tạo các vật cản nhằm ngăn chặn xe tăng, xe thiết giáp của ta, như: đặt mìn chống tăng, thùng phuy... buộc Đại đội xe tăng 3 phải tìm cách khắc phục. Hoàng Thọ Mạc chỉ huy đại đội dùng hỏa lực tiêu diệt tiếp 2 khẩu “Vua chiến trường” (pháo nòng dài tự hành 175mm kiểu M107) của địch bốc cháy dữ dội.
Chiếc mũ xe tăng của anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng (Quân đoàn 1). Ảnh Hoàng Nhài. Những chiếc xe tăng địch còn lại vẫn ngoan cố chống cự và tìm cách ngăn chặn mũi tiến công của ta. Hoàng Thọ Mạc báo cáo Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu: “Ta không thể cho xe tăng lao lên húc đổ các vật cản trên đường, địch sẽ lợi dụng xe tăng ta khắc phục vật cản mà diệt”. Nói xong Hoàng Thọ Mạc tháo mũ công tác bỏ trong xe tăng và vác khẩu B-40 bật nắp xe nhảy xuống vượt sang bên kia đường, bỗng một tiếng nổ choáng óc, một mảnh đạn M79 đã xuyên vào ngực làm anh lảo đảo, khuỵu xuống. Hoàng Thọ Mạc nhanh chóng bóp chặt vết thương, tự băng bó, đồng thời vẫn tiếp tục chỉ huy đồng đội đánh bật địch ra khỏi đầu cầu. Dù bị thương nặng nhưng anh vẫn cố gắng gượng dậy, tiếp tục chỉ huy. Bất ngờ một tiếng “xoẹt” trước mặt anh và người chiến sĩ, Đại đội trưởng Hoàng Thọ Mạc chồm người lên che cho chiến sĩ nhưng không kịp, khói đạn đã cuộn lên phủ kín cả 2 người. Hoàng Thọ Mạc đã anh dũng hy sinh tại đầu cầu Vĩnh Bình. Noi gương anh, các lực lượng tiến công của Quân đoàn 1 đã ào ạt xông lên với sức mạnh như vũ bão nhanh chóng tiêu diệt toàn bộ xe tăng địch, chiếm được cầu Vĩnh Bình, toàn bộ quân địch chốt giữ trên đầu cầu buộc phải bỏ súng đầu hàng. Tấm gương chiến đấu dũng cảm, hy sinh của anh hùng Hoàng Thọ Mạc đã tạo nguồn động lực về tinh thần anh dũng trong chiến đấu cho cán bộ, chiến sỹ bước vào Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong suốt thời gian tham gia chiến đấu, ngày 23 tháng 9 năm 1975, Đảng và Nhà nước đã quyết định truy tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc. Chiếc mũ xe tăng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc giờ đây là hiện vật đã gắn liền với những chiến công oanh liệt trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng đã góp phần quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử, truyền thống hào hùng cho các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Quân đoàn và nhân dân trên địa bàn đóng quân./.
Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc. Ảnh tư liệu BTQĐ1. Tháng 3/1975, cùng với đội hình của Quân đoàn 1 tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 đã hành quân thần tốc, vượt chặng đường dài 1.700km, có mặt tại vị trí tập kết theo quy định. Quân đoàn 1 được Bộ chỉ huy chiến dịch giao nhiệm vụ đảm nhiệm tiến công địch trên hướng Bắc của chiến dịch. Quán triệt chỉ thị và phương châm của chiến dịch, Quân đoàn 1 đã tổ chức giao nhiệm vụ cụ thể cho từng mũi tiến công. Trong đó, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 có nhiệm vụ phối thuộc với Sư đoàn 320B đảm nhiệm mũi thọc sâu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy, khu binh chủng, tiểu khu Gia Định, lục quân công xưởng Gò Vấp. Lực lượng Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 được biên chế thành 3 bộ phận phối thuộc cho các mũi bộ binh tiến công: - Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 66 và Đại đội xe tăng 1 (thuộc Tiểu đoàn 3) cùng cơ quan Lữ đoàn bộ được trang bị 25 xe tăng, xe thiết giáp K-63 và K-63-85, 9 xe tăng T-59, do các đồng chí lữ đoàn trưởng và chính ủy lữ đoàn phụ trách, phối thuộc cho sư đoàn bộ binh 320B chiến đấu trên hướng chủ yếu của Quân đoàn, đảm nhiệm vụ thọc sâu đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu ngụy, khu binh chủng, tiểu khu Gia Định, lục quân công xưởng Gò Vấp. - Đại đội thiết giáp 2 (thuộc Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 244) và Đại đội 2 (Tiểu đoàn tăng 3) được biên chế 6 xe 60-PB và 9 xe tăng T-59 do đồng chí Phó Tham mưu trưởng Lữ đoàn và Ban chỉ huy Tiểu đoàn tăng 3 phụ trách phối thuộc cho Sư đoàn bộ binh 312 tiến công căn cứ Phú Lợi, Bình Dương, bao vây chia cắt và tiến tới làm tan rã Sư đoàn 5 ngụy trên trục Đường 13, không cho chúng kịp về ứng cứu Sài Gòn. - Đại đội thiết giáp 3 (thuộc Tiểu đoàn 244), Đại đội 3 (thuộc Tiểu đoàn tăng 3) và Đại đội pháo cao xạ tự hành 57, làm nhiệm vụ dự bị bảo vệ Sở chỉ huy Quân đoàn, do đồng chí Tham mưu trưởng Lữ đoàn trực tiếp phụ trách. Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Bộ tư lệnh chiến dịch đã tổ chức lực lượng đi nghiên cứu địa hình và thống nhất kế hoạch hiệp đồng chiến đấu. Với nhiệm vụ trên giao Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 cùng Sư đoàn 320B tập kết ở Bắc suối Mã Đà. Trung đoàn 27 thuộc Sư đoàn 320B do Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu chỉ huy, được tăng cường phối thuộc Đại đội Tăng 3, Tiểu đoàn 66, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 202 có nhiệm vụ đánh chiếm căn cứ Lái Thiêu và trại huấn luyện Huỳnh Văn Lương, hoàn thành nhiệm vụ tiếp tục phát triển chiến đấu đánh chiếm cầu Vĩnh Bình, đây là cây cầu duy nhất để tiến vào trung tâm Sài Gòn. Tại chân cầu Vĩnh Bình, địch bố trí 30 xe tăng, xe thiết giáp cùng hệ thống lô cốt dày đặc án ngữ, kết hợp hỏa lực pháo binh, tổ chức co cụm và quyết tử thủ, sẵn sàng đánh sập cầu nhằm ngăn chặn bước tiến của ta. Trước tình hình đó Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu tổ chức thành 2 mũi tiến công, động viên anh em giữ vững quyết tâm chiến đấu, kiên quyết đánh chiếm bằng được cầu Vĩnh Bình. Chiếc xe tăng chỉ huy mang số hiệu 454 do Đại đội trưởng Hoàng Thọ Mạc dẫn đầu đội hình nhanh chóng lao lên bắn cháy 3 xe tăng M48 của địch, kết hợp với hỏa lực B-40, B-41 của Trung đoàn 27 tiêu diệt 10 xe tăng địch. Trận đọ sức giữa ta và địch diễn ra rất quyết liệt, đội hình của ta chỉ nhích lên được từng mét. Bị hỏa lực ta đánh mạnh, các cụm xe tăng địch lùi dần về phía sau, chúng vừa lùi vừa tạo các vật cản nhằm ngăn chặn xe tăng, xe thiết giáp của ta, như: đặt mìn chống tăng, thùng phuy... buộc Đại đội xe tăng 3 phải tìm cách khắc phục. Hoàng Thọ Mạc chỉ huy đại đội dùng hỏa lực tiêu diệt tiếp 2 khẩu “Vua chiến trường” (pháo nòng dài tự hành 175mm kiểu M107) của địch bốc cháy dữ dội.
Chiếc mũ xe tăng của anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng (Quân đoàn 1). Ảnh Hoàng Nhài. Những chiếc xe tăng địch còn lại vẫn ngoan cố chống cự và tìm cách ngăn chặn mũi tiến công của ta. Hoàng Thọ Mạc báo cáo Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu: “Ta không thể cho xe tăng lao lên húc đổ các vật cản trên đường, địch sẽ lợi dụng xe tăng ta khắc phục vật cản mà diệt”. Nói xong Hoàng Thọ Mạc tháo mũ công tác bỏ trong xe tăng và vác khẩu B-40 bật nắp xe nhảy xuống vượt sang bên kia đường, bỗng một tiếng nổ choáng óc, một mảnh đạn M79 đã xuyên vào ngực làm anh lảo đảo, khuỵu xuống. Hoàng Thọ Mạc nhanh chóng bóp chặt vết thương, tự băng bó, đồng thời vẫn tiếp tục chỉ huy đồng đội đánh bật địch ra khỏi đầu cầu. Dù bị thương nặng nhưng anh vẫn cố gắng gượng dậy, tiếp tục chỉ huy. Bất ngờ một tiếng “xoẹt” trước mặt anh và người chiến sĩ, Đại đội trưởng Hoàng Thọ Mạc chồm người lên che cho chiến sĩ nhưng không kịp, khói đạn đã cuộn lên phủ kín cả 2 người. Hoàng Thọ Mạc đã anh dũng hy sinh tại đầu cầu Vĩnh Bình. Noi gương anh, các lực lượng tiến công của Quân đoàn 1 đã ào ạt xông lên với sức mạnh như vũ bão nhanh chóng tiêu diệt toàn bộ xe tăng địch, chiếm được cầu Vĩnh Bình, toàn bộ quân địch chốt giữ trên đầu cầu buộc phải bỏ súng đầu hàng. Tấm gương chiến đấu dũng cảm, hy sinh của anh hùng Hoàng Thọ Mạc đã tạo nguồn động lực về tinh thần anh dũng trong chiến đấu cho cán bộ, chiến sỹ bước vào Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong suốt thời gian tham gia chiến đấu, ngày 23 tháng 9 năm 1975, Đảng và Nhà nước đã quyết định truy tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc. Chiếc mũ xe tăng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc giờ đây là hiện vật đã gắn liền với những chiến công oanh liệt trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng đã góp phần quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử, truyền thống hào hùng cho các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Quân đoàn và nhân dân trên địa bàn đóng quân./.
