Chiếc Ống Kiếng Máy Ảnh Và Vệt Mồ Hôi Dưới Ánh Trăng

Trong giai đoạn Chiến dịch Biên giới năm 1950, cơ quan làm việc của Bác Hồ di chuyển liên tục để bảo đảm bí mật. Đồng chí Nguyễn Quang Toàn khi ấy là một nhiếp ảnh gia trẻ, được giao nhiệm vụ đi theo đoàn để ghi lại các tư liệu lịch sử về Bác và các đồng chí lãnh đạo Trung ương.

Một đêm trăng sáng trên núi rừng Định Hóa, đồng chí Toàn mang máy ảnh ra khoảng sân trước lán của Bác với hy vọng chụp được một bức ảnh Bác Hồ đang làm việc dưới ánh trăng – một khung cảnh vô cùng thiêng liêng và thơ mộng.

Qua ống kính máy ảnh, đồng chí Toàn nhìn thấy Bác Hồ đang ngồi bên chiếc bàn gỗ đơn sơ. Ánh đèn dầu tù mù hòa cùng ánh trăng rọi qua kẽ lá, soi rõ dáng Bác gầy gò nhưng tinh anh. Bác đang chăm chú đọc tài liệu, tay cầm chiếc bút lông tỉ mẩn ghi chú từng dòng. Dưới ánh trăng, đồng chí Toàn nhận ra những giọt mồ hôi ướt đầm gáy áo của Bác dù trời đêm núi rừng rất lạnh.

Đang mải mê điều chỉnh tiêu cự máy ảnh, đồng chí Toàn vô tình làm giậm phải một cành củi khô, phát ra tiếng gãy "rắc". Bác Hồ ngẩng đầu lên, nhận ra người cán bộ nhiếp ảnh đang đứng núp sau gốc cây. Bác không hề tỏ ra khó chịu mà nhẹ nhàng vẫy tay gọi:

"Chú Toàn đấy à? Muộn thế này rồi sao chưa đi ngủ, còn đứng đấy làm gì thế chú?"

Đồng chí Toàn ngập ngừng bước lại gần, ngượng ngùng báo cáo:

"Thưa Bác, cháu thấy trăng đẹp quá, Bác lại đang làm việc nên cháu muốn chụp một bức ảnh Bác dưới ánh trăng để làm tư liệu ạ!"

Bác Hồ mỉm cười, chỉ vào chiếc ghế gỗ bên cạnh bảo đồng chí Toàn ngồi xuống. Bác rót một chén nước chè xanh nóng đưa cho ông rồi ôn tồn nói:

"Chú muốn chụp ảnh Bác làm việc là tốt, đó là nhiệm vụ của chú. Nhưng chú có biết vì sao đêm nào Bác cũng phải thức khuya thế này không?"

Đồng chí Toàn thưa:

"Thưa Bác, vì Bác phải lo nhiều việc lớn cho kháng chiến, cho dân tộc ạ!"

Bác Hồ nhìn ra dòng suối chảy trước lán, ánh mắt đượm buồn nhưng kiên định:

"Đúng một phần, nhưng cái chính là vì ngoài chiến trường, các chiến sĩ ta đang phải chịu đói, chịu rét, đối mặt với họng súng của địch từng giây từng phút. Tin tức, báo cáo gửi về muộn một giờ mà Bác xử lý chậm một phút thì có thể trả giá bằng máu xương của đồng bào, đồng chí.

Chú làm nhiếp ảnh, cầm chiếc máy ảnh trên tay cũng là một chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. Bức ảnh chú chụp Bác không phải để ngắm cho đẹp, mà phải làm sao cho nhân dân, chiến sĩ nhìn vào thấy được niềm tin, thấy được sự đồng lòng của toàn dân ta trong cuộc kháng chiến này. Muốn vậy, bản thân chú khi cầm máy cũng phải đặt cả cái tâm và sự tận tụy vào từng kiểu ảnh!"

Lời dặn dò sâu sắc của Bác Hồ giữa đêm trăng Việt Bắc khiến đồng chí Nguyễn Quang Toàn lặng người. Nghệ sĩ trẻ nhận ra rằng, đằng sau mỗi bức ảnh lịch sử không chỉ là kỹ thuật hay góc máy, mà là cả một tấm lòng chân thành, sự hy sinh và tinh thần trách nhiệm trọn vẹn với sự nghiệp cách mạng.