CHIẾC ỐNG NHÒM TRÊN ĐỈNH ĐỒI LA THỊ TÁM

Có những hình ảnh không cần quá nhiều lời giải thích vẫn có thể kể lại cả một thời đại. Với La Thị Tám, đó là hình ảnh một cô gái trẻ đứng trên đồi, tay cầm ống nhòm, hướng mắt về phía Ngã ba Đồng Lộc. Phía trước cô là một vùng đất từng được xem là trọng điểm giao thông đặc biệt ác liệt. Phía sau cô là nhiệm vụ mà đơn vị giao phó. Trong tay cô không phải là một vũ khí, mà là một chiếc ống nhòm phục vụ cho công việc quan sát. Nhưng chính từ vị trí ấy, cô đã góp phần thực hiện một nhiệm vụ quan trọng trong việc bảo đảm giao thông. La Thị Tám sinh năm 1949 tại Hà Tĩnh. Năm 1967, khi vừa tròn mười tám tuổi, bà gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Trong thời gian làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc từ tháng 12 năm 1967 đến tháng 8 năm 1968, bà được giao đứng trên một quả đồi cao phía trái Ngã ba Đồng Lộc để quan sát những đợt máy bay ném bom. Công việc của bà gồm nhiều bước liên tiếp. Khi máy bay đánh phá, bà quan sát và đếm số bom được thả xuống. Sau khi đợt đánh phá kết thúc, bà xác định những quả bom đã nổ và những quả còn chưa nổ. Đối với những quả bom chưa nổ, bà phải xuống khu vực bị đánh phá để cắm tiêu, giúp công binh nhận biết vị trí và tiến hành xử lý. Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn của tuyến đường. Bởi nếu những quả bom chưa nổ không được phát hiện, chúng có thể tiếp tục gây nguy hiểm cho người và phương tiện. Ngã ba Đồng Lộc thời ấy là một mắt xích quan trọng trên tuyến giao thông chi viện chiến trường. Vì thế, giữ đường thông không chỉ là sửa một đoạn đường bị hư hỏng, mà là duy trì sự vận hành của cả một hệ thống chi viện. Chính trong hệ thống ấy, La Thị Tám đã đảm nhận một công việc tưởng như nhỏ bé nhưng đòi hỏi độ chính xác rất cao. Những tư liệu về bà cho biết trong khoảng 200 ngày đêm, bà đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom. Đằng sau thành tích ấy là một sức bền đáng kinh ngạc. Mỗi lần đứng trên đồi, bà phải tập trung quan sát. Mỗi lần chạy xuống đánh dấu bom, bà phải đối diện với hậu quả của trận đánh vừa xảy ra. Rồi sau đó, bà lại trở về vị trí quan sát để tiếp tục nhiệm vụ. Công việc cứ lặp đi lặp lại trong một thời gian dài. Nhưng sự lặp lại ấy không làm giảm đi ý nghĩa của nhiệm vụ. Ngược lại, nó cho thấy phẩm chất đáng quý nhất của một người làm nhiệm vụ trong chiến tranh: sự kiên trì. Một chiến công không nhất thiết phải là một khoảnh khắc đặc biệt. Đôi khi chiến công chính là việc hoàn thành một công việc khó khăn hết lần này đến lần khác, trong nhiều ngày, nhiều tháng mà không được phép buông bỏ. La Thị Tám chính là hình ảnh như vậy. Hình ảnh bà cầm ống nhòm trên đồi đã được nhiếp ảnh gia Văn Bảo ghi lại và trở thành một hình ảnh nổi tiếng. Hình ảnh ấy cũng góp phần làm cho câu chuyện về “người con gái sông La” được biết đến rộng rãi hơn. Sau này, bà trở thành nguyên mẫu truyền cảm hứng cho ca khúc “Người con gái sông La” của nhạc sĩ Doãn Nho, phổ nhạc từ lời thơ của Nguyễn Phương Thúy. Ngày 22 tháng 12 năm 1969, La Thị Tám được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng nếu chỉ nhìn vào danh hiệu, chúng ta sẽ khó hình dung hết giá trị của câu chuyện. Điều đáng nhớ nhất vẫn là một cô gái mười tám tuổi đã lựa chọn đứng ở nơi khó khăn nhất để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Ngày nay, quả đồi nơi bà từng đứng quan sát đã được gọi bằng tên La Thị Tám. Cái tên ấy không chỉ là một địa danh. Nó là một dấu mốc nhắc nhớ rằng trên mảnh đất Hà Tĩnh từng có một người con gái trẻ đã dành tuổi xuân của mình cho đất nước. Và khi những thế hệ sau đứng trên ngọn đồi ấy, chiếc ống nhòm năm xưa có thể đã không còn trong tay người chiến sĩ, nhưng câu chuyện về trách nhiệm mà nó tượng trưng vẫn còn nguyên giá trị.