Chiếc răng khểnh trên bàn mổ giữa mùa đông Hà Nội

Tên câu chuyện: Chiếc răng khểnh trên bàn mổ giữa mùa đông Hà Nội

Mô tả ngắn: Giữa những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến, bác sĩ Vũ Đình Tụng nhận một thương binh có khuôn mặt biến dạng. Chỉ khi người lính mỉm cười, ông mới nhận ra chiếc răng khểnh của chính con trai mình.

Thể loại: Nhân vật lịch sử
Thời kỳ: 1945 – Cách mạng Tháng Tám và lập nước
Tỉnh/Thành phố: Hà Nội
Địa điểm: Một bệnh viện cứu chữa Vệ quốc quân tại Hà Nội, tháng 12 năm 1946

Nhân vật mới:

• Tên: Vũ Đình Tụng

Chiếc răng khểnh trên bàn mổ giữa mùa đông Hà Nội

Hơn tám giờ tối một ngày cuối tháng 12 năm 1946, bác sĩ Vũ Đình Tụng vẫn đứng bên bàn mổ.

Tiếng súng Toàn quốc kháng chiến đã nổ ra tại Hà Nội. Từ các mặt trận trong và ngoài thành phố, thương binh liên tục được chuyển về. Có người trúng đạn, người bị mảnh pháo xé cơ thể. Các bác sĩ, y tá gần như không có thời gian nghỉ.

Vũ Đình Tụng đã mổ và xử lý vết thương cho hàng chục chiến sĩ. Khi ca cuối ngày được đưa vào, ông nhìn thấy một người lính trẻ trong tình trạng vô cùng nguy kịch.

Một viên đạn bắn từ phía sau, xuyên qua cơ thể và phá ra phía trước. Bụng người lính bị thương nặng, khuôn mặt biến dạng đến mức không thể nhận ra.

Trong khoảnh khắc ngắn ngủi giữa đau đớn, người thương binh vẫn cố mỉm cười với bác sĩ. Nụ cười làm lộ ra một chiếc răng khểnh.

Vũ Đình Tụng sững lại.

Ông nhận ra đó là con trai út của mình, Vũ Công Thành.

Người cha vừa tìm thấy con ngay trên bàn mổ. Nhưng người bác sĩ không được phép dừng tay.

Vũ Đình Tụng sinh năm 1895 tại vùng Trịnh Xuyên, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Ông tốt nghiệp Trường Y sĩ Đông Dương năm 1917, sau đó tiếp tục học và nhận bằng bác sĩ y khoa năm 1937.

Ông từng công tác tại Bệnh viện Phủ Doãn, cơ sở sau này trở thành Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Là một bác sĩ ngoại khoa có chuyên môn, Vũ Đình Tụng tham gia nghiên cứu nhân trắc học, cộng tác với các tổ chức phẫu thuật và tạp chí khoa học bằng tiếng Pháp lẫn tiếng Việt.

Sau Cách mạng tháng Tám, ông nhận lời tham gia xây dựng nền y tế của nước Việt Nam mới, đảm nhiệm chức Giám đốc Y tế Bắc Bộ. Gia đình ông cũng đi cùng cuộc cách mạng. Các con trai đều là những thanh niên yêu nước, tham gia chiến đấu hoặc phục vụ quân y.

Một người con của ông là Vũ Đình Tín đã hy sinh trong những ngày Tổng khởi nghĩa. Đến mùa đông năm 1946, gia đình lại tiễn Vũ Công Thành vào lực lượng Vệ quốc quân bảo vệ Hà Nội.

Tối hôm ấy, có người đề nghị để một bác sĩ khác thực hiện ca phẫu thuật. Nhưng Vũ Đình Tụng từ chối. Ông muốn chính đôi tay từng bế con khi còn nhỏ sẽ lấy những viên đạn ra khỏi cơ thể con mình.

Ông nén nỗi đau, tiếp tục ca mổ như với mọi thương binh khác.

Nhưng vết thương quá nặng. Vũ Công Thành không thể qua khỏi.

Người bác sĩ bước ra khỏi phòng mổ sau khi đã làm tất cả những gì mình có thể. Trong cùng một con người là hai thất bại không thể nào tách rời: một bác sĩ không cứu được bệnh nhân và một người cha không giữ được con trai.

Ngày 7 tháng 1 năm 1947, tại chiến khu Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tự tay đánh máy một bức thư gửi bác sĩ Vũ Đình Tụng.

Trong thư, Người chia sẻ rằng đất nước là gia đình của mình và thanh niên Việt Nam đều như con cháu. Mỗi khi một thanh niên mất đi, Người cảm thấy như chính mình bị đứt một đoạn ruột. Người cảm ơn gia đình bác sĩ đã hiến dâng điều quý giá nhất cho Tổ quốc và động viên ông tiếp tục phụng sự cuộc kháng chiến.

Bức thư được viết chỉ khoảng hai mươi ngày sau khi cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu. Trong hoàn cảnh Chính phủ phải rời Hà Nội, công việc quân sự và chính trị vô cùng cấp bách, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nhớ tới nỗi đau của một gia đình.

Với Vũ Đình Tụng, bức thư không làm vơi ngay nỗi mất mát. Nhưng nó giúp ông hiểu rằng cái chết của con mình không phải sự hy sinh đơn độc. Nỗi đau của gia đình ông là một phần trong nỗi đau chung của cả dân tộc đang chiến đấu để giữ nền độc lập.

Ông không rời bỏ công việc sau cái chết của hai người con.

Năm 1947, Ngày Thương binh đầu tiên được tổ chức. Khi công tác chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ ngày càng trở thành nhiệm vụ lớn, Vũ Đình Tụng được giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Thương binh, Cựu binh đầu tiên của Việt Nam.

Một người cha có hai con là liệt sĩ trở thành người chịu trách nhiệm chăm lo cho hàng vạn thương binh và gia đình có người không trở về.

Trong những năm kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần gửi thư và quà qua Bộ trưởng Vũ Đình Tụng để chuyển tới thương binh. Có năm, Người gửi một tháng lương; có lần gửi áo lụa và một bữa ăn của mình cùng sự đóng góp của cán bộ Phủ Chủ tịch.

Năm 1953, Người gửi 50 chiếc khăn tay do phụ nữ Thái tặng để nhờ Bộ trưởng chuyển tới các thương binh.

Đầu năm 1954, chiến sự tại Điện Biên Phủ ngày càng ác liệt. Số thương binh tăng lên nhanh chóng, trong khi đường vận chuyển về hậu phương xa và thường xuyên bị máy bay đánh phá.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cử Vũ Đình Tụng làm đặc phái viên của Chính phủ, phụ trách tổ chức chăm sóc thương binh tại mặt trận. Bác sĩ Tôn Thất Tùng cùng nhiều cán bộ quân y cũng được điều lên tăng cường công tác phẫu thuật.

Các cơ sở quân y phải chữa trị thương binh ngay gần chiến trường. Trong chiến dịch, khoảng 5.000 thương binh, bệnh binh sau điều trị đã có thể trở lại đơn vị. Vũ Đình Tụng và Tôn Thất Tùng được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng nhất vì những đóng góp tại mặt trận.

Sau hòa bình, Vũ Đình Tụng tiếp tục đảm nhiệm công tác thương binh, liệt sĩ và làm Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam.

Có lẽ mỗi người lính bị thương được cứu sống đều khiến ông nhớ lại ca mổ mùa đông năm 1946. Ông không cứu được người con nằm trên bàn mổ hôm ấy, nhưng đã dành phần đời còn lại để chăm sóc những người con khác của đất nước.

Lịch sử thường ghi tên Vũ Đình Tụng với chức danh Bộ trưởng Bộ Thương binh đầu tiên. Nhưng phía sau chức danh ấy là một chiếc răng khểnh, một ca mổ không thành công và nỗi đau mà ông đã biến thành trách nhiệm.

Bàn tay người cha không giữ được con trai. Chính đôi bàn tay ấy sau đó tiếp tục cứu chữa thương binh và góp phần xây dựng chính sách đền ơn những người đã hy sinh cho Tổ quốc.