Chiếc thẻ đọc sách tại Thư viện Quốc gia Paris

Trong những năm tháng sống tại Paris, một trong những địa điểm quen thuộc nhất của Nguyễn Ái Quốc chính là Thư viện Quốc gia Pháp (Bibliothèque Nationale). Để có được chiếc thẻ đọc sách tại đây, Người phải trải qua sự kiểm tra lý lịch gắt gao của cảnh sát. Mỗi ngày, sau khi kết thúc công việc làm thuê vất vả, Người lại đi bộ đến thư viện, tìm một góc bàn khuất để vùi đầu vào những trang sách.

Bác đọc rất rộng, từ các tác phẩm triết học của Montesquieu, Rousseau, Voltaire đến các tài liệu về lịch sử các cuộc cách mạng trên thế giới. Nhìn người thanh niên châu Á gầy gò, mặc bộ quần áo sờn cũ nhưng có đôi mắt sáng ngời, chăm chú ghi chép từ sáng đến tối mịt, các thủ thư ở đây vô cùng nể phục. Nhiều hôm, vì không có tiền mua bữa trưa, Bác chỉ uống tạm một ngụm nước lã rồi lại tiếp tục đọc. Chính những ngày tháng tự học bền bỉ dưới mái vòm cổ kính của thư viện Paris đã giúp Người xây dựng một nền tảng lý luận vững chắc, vạch trần những luận điệu lừa bịp của chủ nghĩa thực dân bằng chính luật pháp và sách vở của người Pháp.