CHIẾC XE ĐẠP CŨ

CHIẾC XE ĐẠP CŨ

Ngày ấy, trong một ngôi làng nhỏ có một cậu bé tên Dũng.

Nhà nghèo, cha mất sớm, mẹ làm ruộng quanh năm nên Dũng luôn cố gắng phụ giúp gia đình.

Tài sản quý nhất của cậu là một chiếc xe đạp cũ.

Chiếc xe ấy do cha để lại.

Sơn đã bong gần hết, yên xe cũng nhiều lần được vá, nhưng Dũng chưa bao giờ muốn bỏ nó.

Mỗi sáng, cậu đạp xe hơn mười cây số đến trường.

Con đường đi qua cánh đồng, một cây cầu gỗ và một dãy đồi thấp.

Có hôm trời mưa rất to, bánh xe trượt trên đường đất.

Dũng vẫn cố đạp.

Cậu tự nhủ:

— Phải học thật tốt.

Vì trước khi mất, cha từng nói:

— Sau này nếu có cơ hội, con hãy đi thật xa để học những điều mới. Nhưng dù đi đâu cũng đừng quên quê mình.

Dũng nhớ mãi.

Năm mười tám tuổi, cậu rời làng.

Trước khi đi, mẹ hỏi:

— Con có mang chiếc xe theo không?

Dũng lắc đầu.

— Con để lại cho em.

Cậu đưa chiếc xe cho cô em gái nhỏ.

— Khi nào em đi học, dùng nó.

Cô bé ôm lấy chiếc xe.

— Anh đi bao lâu mới về?

Dũng cười:

— Khi em lớn, anh sẽ về.

Rồi cậu rời quê.

Những năm sau đó, Dũng làm việc ở nhiều nơi.

Anh không trở thành người giàu có.

Nhưng anh luôn cố gắng học hỏi và dành dụm.

Mỗi tháng, anh đều gửi tiền về cho mẹ và em.

Thời gian trôi rất nhanh.

Cô em gái ngày nào đã trở thành một cô giáo.

Một ngày cuối năm, Dũng trở về làng.

Anh đi bộ trên con đường cũ.

Cánh đồng vẫn còn đó.

Cây cầu gỗ đã được thay bằng cầu bê tông.

Chỉ có ngôi nhà của mẹ là nhỏ hơn trong ký ức.

Anh bước vào sân.

Mẹ đang ngồi nhặt rau.

Bà ngẩng lên.

— Dũng?

Anh cười:

— Con về rồi.

Mẹ đứng dậy.

Hai mẹ con ôm nhau.

Một lúc sau, Dũng hỏi:

— Em đâu rồi mẹ?

Mẹ cười:

— Nó đang dạy học ở trường làng.

Dũng nhìn ra sân.

Chiếc xe đạp cũ vẫn nằm bên góc nhà.

Anh bước đến.

Sơn đã bạc.

Bánh xe đã thay.

Nhưng trên tay lái vẫn còn một sợi dây nhỏ mà ngày xưa anh từng buộc vào đó.

Dũng đưa tay chạm lên.

— Mẹ vẫn giữ nó?

— Em con giữ đấy.

Chiều hôm ấy, Dũng đến trường.

Anh đứng ngoài cổng nhìn em gái đang dạy học.

Cô nhìn thấy anh thì chạy ra.

— Anh!

Hai anh em ôm nhau.

Dũng cười:

— Em lớn thật rồi.

— Anh cũng vậy.

— Em còn nhớ lời anh ngày xưa không?

— Lời nào?

— Khi em lớn, anh sẽ về.

Cô cười.

— Em nhớ.

Hai anh em đi bộ về nhà.

Dũng nhìn ngôi trường rồi nói:

— Anh muốn làm một việc.

— Việc gì?

— Sửa lại thư viện trường.

Em gái ngạc nhiên:

— Anh định ở lại sao?

Dũng gật đầu.

— Có lẽ.

— Vì sao?

Dũng nhìn cánh đồng.

— Vì anh đã đi đủ xa để hiểu một điều.

— Điều gì?

— Đi xa không phải để quên quê nhà.

Anh mỉm cười.

— Mà để khi trở về, mình có thể làm được một điều gì đó cho nơi mình đã lớn lên.

Vài tháng sau, thư viện nhỏ của trường được sửa sang.

Có thêm những giá sách mới, bàn học và rất nhiều sách.

Dũng không ghi tên mình lên bất cứ đâu.

Anh chỉ đặt chiếc xe đạp cũ vào một góc thư viện.

Em gái hỏi:

— Anh để chiếc xe ở đây làm gì?

Dũng đáp:

— Để bọn trẻ biết rằng có những chuyến đi bắt đầu từ những thứ rất giản dị.

Một buổi chiều, một cậu học trò nhìn chiếc xe rồi hỏi:

— Thầy ơi, chiếc xe này của ai vậy?

Em gái Dũng mỉm cười:

— Của một người từng đạp xe hơn mười cây số mỗi ngày để đến trường.

Cậu bé hỏi:

— Người đó bây giờ ở đâu?

Cô nhìn ra sân.

Dũng đang giúp mấy đứa trẻ xếp sách.

— Ở ngay đây.

Nắng chiều rơi xuống sân trường.

Tiếng lật sách vang lên giữa căn phòng nhỏ.

Chiếc xe đạp cũ nằm im bên cửa sổ.

Nó đã đưa một cậu bé đi qua những con đường xa.

Và cuối cùng, nó lại trở về nơi bắt đầu.

Bởi có những hành trình không được đo bằng khoảng cách.

Chúng được đo bằng những điều tốt đẹp mà một người mang về cho quê hương sau những năm tháng đi xa.