Chiếc xe đạp thồ không bao giờ trở lại

Đầu năm 1954, núi rừng Tây Bắc bước vào những ngày lạnh buốt. Sương phủ kín những con dốc quanh co dẫn vào chiến trường Điện Biên. Khi ấy, ông Lường Văn Páo mới 24 tuổi, là một trong hàng nghìn dân công hỏa tuyến ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược phục vụ chiến dịch.

Tài sản quý nhất của ông khi ấy là một chiếc xe đạp thồ đã được gia cố bằng tre và dây thép. Chiếc xe có thể chở hơn 200kg gạo mỗi chuyến. Đi cùng ông là người bạn thân tên Vì A Sử, người cùng bản, lớn lên cùng nhau từ nhỏ.

Hai người thường động viên nhau trên những con dốc dựng đứng. Ông Páo đi trước kéo dây, A Sử đẩy phía sau. Có những đoạn đường trơn trượt, cả hai ngã lăn xuống bùn rồi lại đứng dậy tiếp tục.

Một đêm tháng 4/1954, họ nhận nhiệm vụ vận chuyển gạo gấp vào tuyến trước. Trời mưa rất lớn, đường núi trơn như đổ mỡ.

Khi đi qua một đoạn dốc hẹp ven vực sâu, máy bay Pháp bất ngờ thả pháo sáng.

Tiếng bom bắt đầu nổ dội từ phía xa.

Cả đoàn dân công hốt hoảng tìm nơi trú ẩn.

Đúng lúc đó, chiếc xe của A Sử bị trượt bánh.

Toàn bộ xe cùng người lao xuống sườn núi.

Ông Páo nghe tiếng bạn mình gọi thất thanh trong bóng tối.

Ông lao xuống tìm nhưng khu vực quá hiểm trở.

Khi tìm thấy, A Sử bị thương rất nặng.

Người bạn nắm chặt tay ông và nói yếu ớt:
“Gạo phải đưa tới mặt trận... đừng để bộ đội thiếu ăn…”

Đó là câu nói cuối cùng.

Sáng hôm sau, ông cùng đồng đội tiếp tục đưa số gạo còn lại tới chiến trường.

Sau chiến thắng Điện Biên, ông trở lại nơi bạn ngã xuống nhưng chiếc xe đạp thồ đã không còn.

Ông nói suốt cuộc đời mình, mỗi lần nhìn thấy chiếc xe đạp cũ trong bảo tàng, ông lại nhớ tới người bạn chưa từng trở về từ con dốc năm ấy.