Chiếc xe tăng 390 tiến vào Dinh Độc Lập – Khoảnh khắc lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975
Sáng ngày 30/4/1975, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, xe tăng số hiệu 390 thuộc Lữ đoàn Xe tăng 203 là một trong những xe tăng đầu tiên tiến vào Dinh Độc Lập. Sau khi húc đổ cánh cổng chính, kíp xe cùng các đơn vị bộ binh nhanh chóng tiến vào bên trong, góp phần hoàn thành nhiệm vụ tiếp quản dinh và chứng kiến thời khắc Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Sự kiện này trở thành một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng của lịch sử Việt Nam hiện đại.
Cuối tháng 4 năm 1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn quyết định. Sau khi vượt qua nhiều tuyến phòng thủ, các quân đoàn của Quân đội Nhân dân Việt Nam đồng loạt tiến vào trung tâm Sài Gòn với mục tiêu nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Trong đội hình tiến công từ hướng Đông có Lữ đoàn Xe tăng 203 thuộc Quân đoàn 2, đơn vị được giao nhiệm vụ phối hợp cùng bộ binh đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu, trong đó có Dinh Độc Lập – trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Xe tăng mang số hiệu 390 do kíp xe gồm Chính trị viên Vũ Đăng Toàn, Trưởng xe Nguyễn Văn Tập, Pháo thủ Lê Văn Phượng và Lái xe Nguyễn Văn Kỷ điều khiển. Trước ngày tiến vào Sài Gòn, đơn vị đã trải qua nhiều ngày hành quân liên tục, vượt hàng trăm kilômét qua các tỉnh miền Trung và Đông Nam Bộ. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn về hậu cần và địa hình, tinh thần của toàn đơn vị luôn hướng đến mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ.
Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, đội hình xe tăng tiến nhanh trên các tuyến đường vào trung tâm thành phố. Khi đến khu vực Dinh Độc Lập, các xe tăng gặp cổng sắt lớn đóng kín. Trong diễn biến được nhiều nhân chứng và tài liệu lịch sử ghi nhận, xe tăng 843 do Đại đội trưởng Bùi Quang Thận chỉ huy tiếp cận trước nhưng bị mắc lại sau khi va chạm với cổng phụ. Ngay sau đó, xe tăng 390 tiếp tục lao thẳng vào cổng chính. Với lực đẩy mạnh, cánh cổng sắt bị húc đổ, mở đường cho lực lượng tiến vào bên trong khuôn viên dinh.
Theo lời kể của ông Vũ Đăng Toàn trong các cuộc phỏng vấn và hồi ký sau này, sau khi xe dừng lại trong sân dinh, kíp xe nhanh chóng rời phương tiện, phối hợp với lực lượng bộ binh triển khai nhiệm vụ bảo đảm an toàn khu vực. Mục tiêu của họ là nhanh chóng kiểm soát tòa nhà, ngăn chặn mọi tình huống có thể xảy ra và bảo vệ trật tự trong quá trình tiếp quản.
Không lâu sau, các chiến sĩ tiến vào bên trong Dinh Độc Lập. Tại đây, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh cùng một số thành viên nội các đang chờ để bàn giao chính quyền. Theo các tài liệu lịch sử, Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện trước lực lượng Quân Giải phóng. Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc của Chiến dịch Hồ Chí Minh và mở ra thời kỳ đất nước thống nhất.
Trong ký ức của ông Vũ Đăng Toàn, khoảnh khắc xe tăng vượt qua cánh cổng không chỉ là một nhiệm vụ quân sự mà còn là thời điểm ông cảm nhận rõ ý nghĩa của những năm tháng chiến đấu gian khổ. Sau nhiều năm hành quân qua nhiều chiến trường, chứng kiến sự hy sinh của đồng đội và những khó khăn của chiến tranh, việc hoàn thành nhiệm vụ tại Dinh Độc Lập mang lại niềm xúc động sâu sắc đối với toàn kíp xe.
Sau ngày đất nước thống nhất, chiếc xe tăng 390 được gìn giữ như một hiện vật lịch sử. Hiện nay, phương tiện này được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở Hà Nội, trở thành một trong những hiện vật tiêu biểu về Chiến dịch Hồ Chí Minh. Nhiều thế hệ học sinh, sinh viên, cựu chiến binh và du khách đã đến tham quan để tìm hiểu về vai trò của lực lượng xe tăng trong ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Câu chuyện về xe tăng 390 không chỉ ghi dấu một chiến công quân sự mà còn phản ánh tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong chiến dịch cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Những lời kể của ông Vũ Đăng Toàn và các thành viên kíp xe góp phần giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn về diễn biến của một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam hiện đại.
