CHIẾC XE TĂNG 390 VÀ BUỔI TRƯA KHÔNG THỂ QUÊN
Buổi sáng 30/4/1975, những chiếc xe tăng của Lữ đoàn 203 tiến vào Sài Gòn. Tại cầu Sài Gòn, đội hình gặp sự kháng cự. Trước tình thế ấy, những người lính trên xe tăng 390 quyết định nhanh chóng vượt cầu, tiếp tục tiến về mục tiêu cuối cùng. Ít giờ sau, chiếc xe tăng do Vũ Đăng Toàn chỉ huy trở thành một trong những chứng nhân của thời khắc lịch sử tại Dinh Độc Lập.
Đối với nhiều người, hình ảnh xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập đã trở thành một biểu tượng của ngày 30/4.
Nhưng phía sau vài giây lịch sử ấy là cả một hành trình dài.
Chiếc xe tăng 390 đã cùng những người lính của Đại đội 4 đi qua nhiều chiến trường trước khi tiến về Sài Gòn. Những người lính trong kíp xe đã có một thời gian dài chiến đấu, hành quân, chứng kiến đồng đội hy sinh và chăm sóc từng chiếc xe tăng như một phần của chính đơn vị mình.
Sáng 30/4/1975, đội hình tiến vào Sài Gòn.
Khi đến cầu Sài Gòn, những chiếc xe tăng gặp sự kháng cự.
Lúc ấy, thời gian trở thành yếu tố quyết định.
Theo hồi ức của cựu chiến binh Vũ Đăng Toàn, khoảng 9 giờ 30 phút, ông cùng Đại đội trưởng Bùi Quang Thận và Đại đội phó kỹ thuật Lê Văn Phượng có cuộc hội ý rất nhanh.
Nếu chần chừ, thế trận có thể thay đổi.
Và họ quyết định vượt cầu.
Đội hình tiếp tục tiến về phía trước.
Các ổ kháng cự lần lượt bị vượt qua.
Mục tiêu cuối cùng là Dinh Độc Lập.
Khoảng 10 giờ 45 phút, hai chiếc xe tăng 843 và 390 tiếp cận Dinh.
Xe 843 do Bùi Quang Thận chỉ huy tiến trước.
Chiếc xe tăng húc vào cổng nhưng bị mắc lại.
Xe 390 phía sau nhanh chóng vượt lên.
Người lái xe Nguyễn Văn Tập nhận lệnh.
Chiếc xe tăng lao về phía cánh cổng.
Một khoảnh khắc.
Một tiếng va chạm.
Cánh cổng Dinh Độc Lập đổ xuống.
Chiếc xe tăng tiến vào sân.
Những người lính trên xe nhảy xuống.
Trong khi đó, Bùi Quang Thận tiến lên phía nóc Dinh Độc Lập để cắm lá cờ giải phóng.
Những gì xảy ra sau đó đã được lịch sử ghi lại.
Nhưng với những người lính trên xe 390, đó không chỉ là một khoảnh khắc của chiến thắng.
Đó còn là giây phút kết thúc một hành trình chiến đấu kéo dài nhiều năm.
Nhiều thập kỷ sau, khi nhìn lại chiếc xe tăng đã trở thành bảo vật quốc gia, những người lính năm xưa vẫn nhớ về những đồng đội không còn trở về.
Kíp xe ngày ấy có bốn người. Theo tư liệu năm 2025, chỉ còn ba người là Vũ Đăng Toàn, Ngô Sỹ Nguyên và Nguyễn Văn Tập; pháo thủ Lê Văn Phượng đã qua đời năm 2016.
Chiếc xe vẫn còn đó.
Những người lính đã già.
Nhưng ký ức về buổi trưa 30/4/1975 vẫn nguyên vẹn. Lịch sử đôi khi được ghi lại bằng một bức ảnh, một lá cờ hoặc một cánh cổng đổ xuống. Nhưng phía sau những hình ảnh ấy là những con người bằng xương bằng thịt – những người đã đi qua chiến tranh và mang ký ức ấy suốt phần đời còn lại.
