CHIẾC XE TĂNG 980 VÀ NGƯỜI ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG 26 TUỔI

Buổi sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975, Tây Nguyên bước vào một trong những thời khắc quyết định của lịch sử.

Trên những con đường dẫn vào Buôn Ma Thuột, những đội hình quân giải phóng âm thầm tiến về phía trước. Trong đội hình ấy có những chiếc xe tăng của Trung đoàn 273. Những cỗ máy thép từng vượt qua những chặng đường dài để đến chiến trường Tây Nguyên giờ đây chuẩn bị bước vào trận đánh lớn.

Trong một chiếc xe tăng mang số hiệu 980, người đại đội trưởng trẻ tuổi Đoàn Sinh Hưởng đang cùng đồng đội tiến vào trận địa.

Ông khi ấy mới 26 tuổi.

Hai mươi sáu tuổi – cái tuổi mà hôm nay nhiều người trẻ mới bắt đầu những dự định đầu tiên cho cuộc đời. Nhưng với Đoàn Sinh Hưởng và những người lính cùng thế hệ, tuổi trẻ đã được đặt giữa chiến trường. Trước mắt họ không phải là những con đường bình yên, mà là một thành phố đang nằm trong hệ thống phòng thủ quan trọng của đối phương.

Buôn Ma Thuột là mục tiêu chủ yếu của Chiến dịch Tây Nguyên.

Và trận đánh bắt đầu.

Các lực lượng bộ binh, pháo binh, đặc công và xe tăng phối hợp tiến công. Những chiếc xe tăng lần lượt vượt qua các tuyến phòng thủ, tiến sâu vào thị xã.

Chiếc 980 do Đoàn Sinh Hưởng chỉ huy cũng nằm trong đội hình ấy.

Theo những tư liệu và hồi ức được công bố sau này, trong quá trình tiến công, đội hình xe tăng gặp những trở ngại trên chiến trường. Có thời điểm chiếc xe đi đầu bị sa lầy tại cửa mở. Trước tình thế ấy, xe 980 từ phía sau tiếp tục tiến lên.

Đó là khoảnh khắc mà người chỉ huy không còn nhiều thời gian để suy nghĩ.

Phía trước là mục tiêu.

Phía sau là đồng đội.

Còn nhiệm vụ là phải tiến lên.

Đoàn Sinh Hưởng cùng kíp xe tiếp tục chiến đấu.

Trong không gian chật hẹp của một chiếc xe tăng, những người lính trẻ phối hợp với nhau từng giây. Người lái xe điều khiển cỗ máy vượt qua địa hình. Pháo thủ quan sát mục tiêu. Người chỉ huy phải liên tục nắm tình hình và đưa ra quyết định.

Chiến tranh không cho họ nhiều cơ hội để sai lầm.

Mỗi mét đường tiến lên đều phải trả giá bằng sự can đảm, sự bình tĩnh và khả năng phối hợp của cả kíp xe.

Chiếc 980 tiếp tục tiến về phía trước.

Mục tiêu quan trọng mà đơn vị hướng tới là khu vực Sở Chỉ huy Sư đoàn 23 của đối phương.

Trận đánh diễn ra quyết liệt.

Những người lính xe tăng phối hợp với bộ binh, từng bước đánh chiếm các vị trí quan trọng. Đến ngày 11 tháng 3, Buôn Ma Thuột được giải phóng.

Chiến thắng ấy không chỉ làm thay đổi tình hình tại một địa bàn chiến lược.

Nó tạo ra một bước ngoặt lớn trên chiến trường Tây Nguyên.

Thế phòng thủ của đối phương bị phá vỡ. Những diễn biến tiếp theo diễn ra nhanh chóng. Tây Nguyên lần lượt được giải phóng, và từ thắng lợi ấy, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 phát triển với tốc độ chưa từng có.

Nhưng đối với những người lính như Đoàn Sinh Hưởng, chiến tranh chưa kết thúc.

Họ tiếp tục lên đường.

Ngày 1 tháng 4 năm 1975, đơn vị của ông tham gia chiến đấu tại Tuy Hòa, Phú Yên. Trong trận đánh này, Đoàn Sinh Hưởng chỉ huy bộ đội sử dụng một xe tăng M41 thu được của đối phương để tiếp tục chiến đấu.

Những ngày tháng 4 trôi qua.

Đội hình quân giải phóng tiếp tục tiến về phía Nam.

Mỗi ngày, khoảng cách đến Sài Gòn lại ngắn hơn.

Và những người lính hiểu rằng cuộc chiến đang đi đến những ngày cuối cùng.

Cuối tháng 4, Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu.

Các cánh quân đồng loạt tiến về Sài Gòn.

Trong đội hình Quân đoàn 3 có những người lính xe tăng từng chiến đấu ở Buôn Ma Thuột. Đoàn Sinh Hưởng và đồng đội tiếp tục tham gia những trận đánh trên hướng tiến vào thành phố.

Ngày 29 tháng 4, tại khu vực Cầu Bông, những chiếc xe tăng tiếp tục chiến đấu để mở đường cho đội hình tiến về phía trước.

Chỉ còn một ngày.

Một ngày trước khi lịch sử sang trang.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất.

Những người lính đã đi qua những năm tháng khốc liệt cuối cùng cũng được nhìn thấy ngày hòa bình.

Nhưng đối với họ, niềm vui chiến thắng luôn có một khoảng lặng.

Bởi trên con đường từ Tây Nguyên đến Sài Gòn, đã có những người đồng đội không thể đi cùng họ đến ngày cuối cùng.

Và có lẽ chính vì thế, chiến thắng càng trở nên thiêng liêng.

Tháng 9 năm 1975, khi mới 26 tuổi, Đoàn Sinh Hưởng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một người thanh niên 17 tuổi ngày nào nhập ngũ, sau gần mười năm đã trở thành một trong những người lính trẻ được ghi nhận bởi những thành tích đặc biệt trong chiến đấu.

Nhưng câu chuyện về người anh hùng ấy không dừng lại ở ngày đất nước thống nhất.

Đoàn Sinh Hưởng tiếp tục phục vụ trong quân đội, trải qua nhiều cương vị công tác và trưởng thành trong quá trình xây dựng, bảo vệ Tổ quốc thời bình. Ông sau này đảm nhiệm các cương vị quan trọng, trong đó có Tư lệnh Binh chủng Tăng - Thiết giáp, Tư lệnh Quân khu 4, và nghỉ công tác với quân hàm Trung tướng.

Nửa thế kỷ sau những ngày tháng 3 năm 1975, những kỷ vật gắn với chiếc xe tăng 980 và những năm tháng chiến đấu của Đoàn Sinh Hưởng được trao lại cho Bảo tàng Đắk Lắk.

Những chiếc mũ, thiết bị thông tin, đồng hồ hành trình và những vật dụng từng theo người lính qua chiến trường giờ đây nằm yên trong không gian bảo tàng.

Chúng không còn được sử dụng.

Nhưng chúng vẫn kể chuyện.

Một chiếc mũ có thể kể về người lính từng đội nó.

Một chiếc đồng hồ có thể kể về những chặng đường hành quân.

Một thiết bị thông tin có thể gợi nhớ đến những mệnh lệnh giữa chiến trường.

Và chiếc xe tăng 980 có thể kể về một người đại đội trưởng 26 tuổi đã cùng đồng đội tiến vào Buôn Ma Thuột trong những ngày tháng 3 lịch sử.

Hôm nay, Buôn Ma Thuột đã trở thành một thành phố bình yên và phát triển. Những con đường từng vang tiếng động cơ xe tăng giờ đây là những tuyến phố đông đúc, nơi những người trẻ đi học, đi làm, xây dựng cuộc sống của mình.

Có thể những người trẻ hôm nay sẽ khó hình dung được cảm giác của một thanh niên 26 tuổi khi bước vào một trận đánh mà không biết ngày mai mình có còn trở về hay không.

Nhưng chúng ta có thể hiểu được một điều: hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao con người.

Đoàn Sinh Hưởng và thế hệ của ông đã đi qua chiến tranh bằng tuổi thanh xuân của mình. Họ đã chiến đấu trong một thời đại mà trách nhiệm lớn nhất đặt lên vai người trẻ là bảo vệ độc lập, thống nhất của Tổ quốc.

Còn tuổi trẻ hôm nay được sống trong một đất nước hòa bình.

Không còn những trận địa như Buôn Ma Thuột năm 1975, nhưng mỗi thời đại đều có những nhiệm vụ riêng.

Nếu những người lính năm xưa cầm súng để bảo vệ Tổ quốc, thì người trẻ hôm nay có thể góp sức bằng tri thức, bằng lao động, bằng sáng tạo, bằng tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và bằng khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Bởi vậy, đứng trước chiếc xe tăng 980, điều đáng nhớ không chỉ là một trận đánh.

Đó là câu chuyện về một thế hệ đã trao tuổi trẻ cho đất nước.

Từ một chàng trai 17 tuổi lên đường nhập ngũ đến người đại đội trưởng 26 tuổi giữa chiến trường Buôn Ma Thuột, rồi trở thành một vị tướng trong thời bình, hành trình của Trung tướng, Anh hùng LLVTND Đoàn Sinh Hưởng là một lát cắt của lịch sử dân tộc trong những năm tháng đầy thử thách.

Chiếc xe tăng 980 hôm nay đã đứng yên.

Nhưng câu chuyện của nó vẫn tiếp tục.

Tiếp tục được kể cho những người sinh ra sau chiến tranh.

Để mỗi chúng ta hiểu hơn giá trị của hòa bình.

Để biết trân trọng những người đã đi trước.

Và để những người trẻ hôm nay hiểu rằng: mỗi thế hệ đều có một cách riêng để phụng sự Tổ quốc.

Thế hệ cha anh đã viết nên những trang sử bằng máu và tuổi trẻ.

Còn thế hệ hôm nay, trong một đất nước hòa bình, hãy viết tiếp những trang sử mới bằng tri thức, bản lĩnh, khát vọng và những việc làm có ích cho quê hương, đất nước.

Đó có lẽ là cách đẹp nhất để những người lính của mùa Xuân năm 1975 được nhớ mãi.