Chiến công của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

1. Quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân

Nhìn lại toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, có thể thấy đó là một trang sử song hành trọn vẹn với những biến động dữ dội nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX. Nghiên cứu về ông không chỉ là tìm hiểu về một nhân vật lịch sử lỗi lạc, mà còn là chìa khóa mở ra bài học về nghệ thuật quân sự, tổ chức lực lượng và bản lĩnh lãnh đạo ở những thời điểm quyết định vận mệnh đất nước.

Đầu năm 1954, trên vùng núi rừng Tây Bắc hiểm trở, Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ dựng lên như một "pháo đài không thể công phá" của quân đội Pháp. Được thiết kế bởi các tướng lĩnh kỳ cựu và trang bị hỏa lực hiện đại bậc nhất, Điện Biên Phủ được kỳ vọng sẽ là "cái bẫy nghiền nát" quân chủ lực Việt Minh. Đứng trước thử thách ngàn năm có một, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao nhiệm vụ cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp với lời dặn dò ngắn gọn nhưng nặng tựa ngàn cân:

“Tướng quân tại ngoại. Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.”

Ban đầu, dựa trên đánh giá sơ bộ và ưu thế tinh thần của quân ta, phương châm tác chiến được ấn định là “đánh nhanh, giải quyết nhanh”, dự kiến hoàn thành trong 3 ngày 2 đêm. Quân ta đã ra sức xẻ núi, băng rừng, kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn lên đỉnh cao quanh lòng chảo Điện Biên, sẵn sàng cho giờ G.

Tuy nhiên, khi trực tiếp quan sát chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy tình hình đã thay đổi. Quân Pháp không ngừng tăng viện, củng cố hầm hào vững chắc, trong khi bộ binh ta chưa có kinh nghiệm công kiên một tập đoàn cứ điểm phức tạp, lại thiếu sự phối hợp giữa pháo binh và bộ binh quy mô lớn.

Đêm ngày 25, rạng sáng ngày 26/1/1954, vị Tổng chỉ huy trải qua một đêm mất ngủ. Trán ông dán đầy cao hổ xoa vì cơn đau đầu dữ dội. Trăn trở giữa việc tuân thủ phương án đã được tập thể nhất trí hay dũng cảm thay đổi để bảo toàn máu xương cho chiến sĩ và đảm bảo chiến thắng, ông đã đi đến một quyết định lịch sử: Hoãn giờ nổ máy, kéo pháo ra, chuyển từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó là quyết định mà sau này Đại tướng chia sẻ là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân” của ông. Kéo pháo vào đã gian khổ, kéo pháo ra giữa làn mưa bom đạn địch còn hy sinh, gian khổ gấp bội. Nhưng chính nhờ sự quyết đoán ấy, quân ta đã tránh được một thất bại thảm khốc và bước vào giai đoạn chuẩn bị kỹ lưỡng nhất.

2. 55 ngày đêm "Máu trộn bùn nham" và khúc khải hoàn lịch sử

Ngày 13/3/1954, tiếng pháo Him Lam vang dội mở màn cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Suốt 55 ngày đêm sau đó, lòng chảo Điện Biên trở thành một chảo lửa thực sự.

Quân và dân ta đã biến lòng chảo thành một "mạng nhện" khổng lồ với hàng trăm kilômét giao thông hào thắt chặt dần cổ họng tập đoàn cứ điểm. Chiếc xẻng, cái cuốc của người lính trở thành vũ khí sắc bén không kém gì súng đạn. Ta "siết chặt vòng vây", vây lấn từng tấc đất, cắt đứt con đường sống duy nhất của địch là đường hàng không. Những hố bơi bầy nhầy bùn đất, những đêm thức trắng chớp thời cơ siết vòng vây đã khắc họa nên sự bền bỉ kỳ diệu của bộ đội ta.

Sức mạnh ấy không chỉ đến từ tiền tuyến mà còn tích tụ từ hậu phương bao la. Hàng vạn dân công hỏa tuyến từ Thanh Hóa, Nghệ An, Việt Bắc... đã xẻ dọc Trường Sơn, vượt đèo Lũng Lô, đèo Pha Đin. Những chiếc xe đạp đèo hàng trăm kilômét lương thực, những đoàn thuyền nan, những gánh hàng trĩu nặng vượt qua mưa bom thù đã tạo nên một kỳ tích hậu cần chưa từng có.

Lần lượt từng trung tâm phòng ngự của Pháp sụp đổ: Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo, rồi đến chuỗi điểm cao phía Đông. Đến chiều ngày 7/5/1954, ngọn cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam tung bay trên mái hầm chỉ huy của Tập đoàn cứ điểm.

Vào lúc 17 giờ 30 phút, tướng De Castries (Đờ Cát) cùng toàn bộ Bộ Tham mưu Pháp giơ tay hàng. Tên trùm phát xít thu nhỏ ở Đông Dương gục ngã. Tiếng súng lặng đi, nhường chỗ cho tiếng reo hò vang động cả núi rừng Tây Bắc.

3. Tầm vóc lịch sử và bài học vô giá

Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ đập tan hoàn toàn Kế hoạch Nava, giáng một đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, mà còn buộc Chính phủ Pháp phải ký kết Hiệp định Genève năm 1954, chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược, tái lập hòa bình tại Đông Dương.

Từ góc độ lịch sử quân sự, vai trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tỏa sáng ở sự điềm tĩnh, nhạy bén và tư duy chiến lược kiệt xuất. Ông không chỉ là một nhà quân sự thiên tài biết cầm quân, mà còn là một người chỉ huy thương yêu từng giọt máu của người lính, luôn tìm ra giải pháp để giành thắng lợi với tổn thất thấp nhất.

Tuy nhiên, như chính Đại tướng luôn khiêm tốn khẳng định: Chiến thắng Điện Biên Phủ là chiến thắng của toàn thể dân tộc Việt Nam.

Đó là sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đó là tinh thần xả thân, lòng quả cảm của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ tại chiến trường.

Đó là sự đóng góp âm thầm nhưng vĩ đại của hàng triệu người dân công, thanh niên xung phong trên khắp mọi miền đất nước.

Chiến thắng ấy đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh Việt Nam, chứng minh một sự thật lịch sử: Một dân tộc nhỏ bé nhưng đoàn kết, kiên cường và có sự lãnh đạo đúng đắn hoàn toàn có thể đánh bại bất kỳ kẻ thù xâm lược hung bạo nào