Chiến đấu trong hành tiến

Sau 2 ngày truy quét bọn tàn quân địch ở phía Đông Kampong Chàm, ngày 03/01/1979, Sư đoàn bộ binh 10 được Bộ Tư lệnh Quân đoàn 3 giao nhiệm vụ là lực lượng thọc sâu của Quân đoàn, đánh vào thủ đô Phnom Penh từ hướng Bắc, qua bến phà Tonle Sap (Biển Hồ).

Cùng lúc đó, Quân đoàn 4 đánh về Phnom Penh từ hướng bến phà Neak Luong, bộ đội Quân khu 9 cũng tấn công từ phía Tà Keo. Ba mũi thọc sâu của quân ta đều lấy hợp điểm là dinh lũy đầu não của bè lũ diệt chủng Khmer Đỏ.

Lúc đầu, phương án tấn công Phnom Penh của Sư đoàn 10 được thực hiện bằng hai mũi: Mũi đường thủy là tiểu đoàn 4, trung đoàn 24 được xuồng máy chở theo đường sông từ thị xã Kampong Chàm về Phnom Penh.

Mũi đường bộ là Trung đoàn 28 đánh theo đường bộ, từ Kampong Chàm theo quốc lộ 6 và quốc lộ 7 tiến về Phnom Penh. Trung đoàn 28 là đơn vị làm nhiệm vụ dự bị trong giai đoạn đầu, nên còn gần như nguyên vẹn và rất sung sức.

Để chuẩn bị tiến công theo đường thủy, trong hai đêm 03-04/01/1979, Trung đoàn 24 đã tổ chức cho cán bộ, chiến sỹ tập luyện vượt sông Mekong. Nhưng sau đó phương án đánh theo đường thủy bị hủy bỏ.

Sư đoàn 10 chuyển sang phương án chiến đấu trong hành tiến, để tranh thủ từng giờ, từng phút giải phóng Phnom Penh. Toàn bộ sư đoàn được ô tô vận tải của Bộ và của Quân đoàn 3 chuyên chở, hình thành binh đoàn thọc sâu cỡ sư đoàn tăng cường, thực hiện hành tiến tấn công địch bằng lối đánh của bộ binh cơ giới.

Trung đoàn 28 tiếp tục là đơn vị đi đầu của Sư đoàn 10, được tăng cường 1 đại đội xe tăng T-54, 1 đại đội xe tăng lội nước PT-85, 1 đại đội xe bọc thép M-113, 2 pháo 105mm, 2 pháo 85mm, 1 đại đội pháo cao xạ 37mm, 1 đại đội công binh cầu phà, cùng 16 khẩu súng M72. Toàn bộ bộ đội được đưa lên xe cơ giới, hình thành binh đoàn thọc sâu để đi trước mở đường.

Từ thị xã Kampong Chàm, Trung đoàn 28 sẽ theo đường 6 và đường 7 tiến về bến phà Tonle Sap. Sau khi Trung đoàn 28 đánh chiếm bến phà, Trung đoàn 24 sẽ tổ chức vượt sông vào Phnom Penh. Trung đoàn 66 (làm nhiệm vụ chủ công khi vượt biên giới) sẽ làm dự bị cho Sư đoàn.

Khí thế tiến công của bộ đội Sư đoàn 10 mạnh mẽ như sấm sét: Trên trục đường 7, các loại xe tăng, xe bọc thép, xe kéo pháo, xe chở cầu phà công binh, xe tải hậu cần của Sư đoàn và Quân đoàn dàn đội hình dài hàng chục km.

10h30 sáng ngày 06/01/1979, Sư đoàn 320 chiếm được thị xã Kampong Chàm, Sư đoàn 10 được lệnh nhanh chóng vượt sông Mekong tiến vào Phnom Penh.

Tuy nhiên, do đường 7 chật hẹp, lại nhiều xe cộ, nên các xe chở cầu phà của công binh ở phía sau đội hình phải rất khó khăn mới có thể vượt lên được.

Mãi tới 15h30 ngày 06/01/1979, các phân đội công binh của Lữ đoàn 7 (Quân đoàn 3) và của Lữ đoàn 249 (của Bộ tăng cường) mới ghép xong hai chiếc phà trọng tải 50 tấn. 23 giờ đêm ngày 06/01/1979, toàn bộ đội hình Trung đoàn 28 được đưa qua sông.

Theo yêu cầu của cấp trên, để phục vụ nhiệm vụ chính trị của nhà nước Campuchia cách mạng, nên các đơn vị thọc sâu phải nhanh chóng giải phóng Phnom Penh trước ngày 08/01/1979.

Để tạo ra bất ngờ với thế giới, tạo ra thế đấu tranh với đại diện của Khmer Đỏ và các thế lực đế quốc hậu thuẫn cho bè lũ diệt chủng trên diễn đàn Liên hợp quốc, lá cờ của chính quyền cách mạng Campuchia phải phấp phới bay trên thủ đô Phnom Penh ngay trong ngày 07/01/1979.

Thời gian gấp gáp tính từng giờ từng phút. 03 giờ sáng ngày 07/01/1979, Sư đoàn trưởng Bùi Đình Hòe và Chính ủy sư đoàn Lưu Quý Ngữ giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 28 lập tức tổ chức đội hình, nhanh chóng tiến công vào Phom Penh.

Để tăng cường sức mạnh đột phá của mũi tiến công, Quân đoàn 3 điều thêm 6 xe tăng lội nước PT-85 để làm mũi nhọn cho Trung đoàn 28. Sư đoàn phó Trần Đình Ngự trực tiếp đi cùng để chỉ đạo Trung đoàn.

Trong đêm tối, Trung đoàn 28 khẩn trương sắp xếp đội hình, dàn đội hình xe pháo để lên đường.

Đi đầu đội hình là Tiểu đoàn 1, có Trung đoàn phó Võ Hồng Kháng trực tiếp đi cùng. Tiểu đoàn trưởng là đồng chí Đỗ Bá Tỵ, về sau là Đại tướng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Chủ tịch Quốc hội (vừa nghỉ hưu theo chế độ năm 2021).

Do đã có kinh nghiệm trong tác chiến hợp đồng binh chủng từ mùa xuân năm 1975, Trung đoàn 28 đã thành thạo cách đánh chiến đấu trong hành tiến: Xe bọc thép đi đầu, sau đó đến xe tăng (trên các xe đều có chở bộ binh).

Đi cùng lực lượng thọc sâu có pháo binh, pháo cao xạ 37mm, trinh sát, công binh. Các loại hỏa lực mang vác như súng cối 82mm, ĐKZ, súng máy 12,7mm đều đặt lên xe tải, trên đường đi gặp địch ở đâu thì lập tức đánh tan chúng ở đó.