Chiến dịch biên giưới năm 1950
Cách đây 75 năm, trên mảnh đất Đông Khê, tỉnh Cao Bằng, quân và dân ta đã ghi dấu chiến công vang dội - Chiến thắng Chiến dịch Biên giới 1950. Đây là bước ngoặt lớn, mở đường cho những thắng lợi tiếp theo trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mà đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Trải qua 75 năm, vùng đất từng bị bom đạn tàn phá đã hồi sinh mạnh mẽ, trở thành mảnh đất trù phú, đổi thay từng ngày.
Chiến dịch Biên giới là một sự kiện lịch sử quan trọng trong 9 năm kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) và trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc dưới thời đại Hồ Chí Minh. Đây là chiến dịch do Bộ Tổng Tư lệnh trực tiếp tổ chức, chỉ huy; Đại tướng Võ Nguyên Giáp giữ cương vị Bí thư Đảng ủy Mặt trận, Chỉ huy trưởng kiêm Chính ủy chiến dịch. Đặc biệt, đây là chiến dịch duy nhất Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận chỉ đạo.
Giữa năm 1950, tình hình trong nước và quốc tế có nhiều chuyển biến thuận lợi. Yêu cầu cấp bách đặt ra là phá thế phong tỏa biên giới phía Bắc của địch, khai thông tuyến liên lạc quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ và viện trợ từ các nước xã hội chủ nghĩa, đồng thời củng cố căn cứ địa Việt Bắc. Trước bối cảnh đó, tháng 6/1950, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950, chọn Đông Khê làm nơi mở màn.
Ngày 13/9/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Sở chỉ huy tiền phương về Nà Lạn, xã Đức Long trực tiếp chỉ đạo mặt trận Đông Khê. Được tin Bác ra trận, cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân Đông Khê vô cùng xúc động, quyết tâm đem hết sức mình chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Trận đánh Đông Khê diễn ra qua hai giai đoạn: Giai đoạn 1 (6 giờ sáng 16/9 - rạng sáng 17/9/1950): Quân ta tiến công, tiêu diệt 5 đồn tiền tiêu nhưng gặp phản kích quyết liệt, nhiều vị trí bị địch chiếm lại. Giai đoạn 2 (từ 17 giờ ngày 17/9/1950): Bộ Chỉ huy thay đổi hướng tiến công chủ yếu. Đến 3 giờ sáng 18/9, pháo binh ta đồng loạt bắn vào trung tâm, mở đường cho bộ binh thọc sâu. 4 giờ 30 phút, quân ta chiếm sở chỉ huy, bắt sống chỉ huy trưởng cùng sĩ quan tham mưu. Đến 10 giờ sáng 18/9, toàn bộ cứ điểm Đông Khê thất thủ.
Sau 54 giờ chiến đấu ác liệt, trận then chốt Đông Khê kết thúc thắng lợi, cổ vũ tinh thần chiến đấu trên toàn chiến dịch. Mất Đông Khê, quân Pháp ở Thất Khê bị uy hiếp, Cao Bằng rơi vào thế cô lập. Quân ta chủ động mai phục trên đường số 4, liên tiếp chặn đánh, khiến hai binh đoàn Lơ-pa-giơ và Sáctông bị tiêu diệt. Ngày 3/10/1950, Cao Bằng hoàn toàn giải phóng. Toàn bộ Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950 kết thúc sau 29 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, toàn thắng vang dội.
