CHIẾN DỊCH BÌNH LONG VÀ TRẬN CHIẾN AN LỘC NĂM 1972: KHÚC CA BI TRÁNG TRÊN MẶT TRẬN ĐÔNG NAM BỘ

Trong Cuộc tổng tiến công chiến lược năm 1972 (được phía Mỹ gọi là Cuộc tổng tấn công Mùa hè đỏ lửa), mặt trận Bình Long với tâm điểm là thị xã An Lộc đã chứng kiến một trong những trận chiến khốc liệt, đẫm máu và có quy mô lớn nhất trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Chiến dịch Bình Long không chỉ thể hiện sự thay đổi về phương thức tác chiến từ chiến tranh du kích sang chiến tranh chính quy hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, mà còn là bản hùng ca về ý chí kiên cường, sự hy sinh to lớn của cả hai bên tham chiến.

Đầu năm 1972, Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam quyết định mở cuộc tiến công chiến lược trên toàn chiến trường miền Nam nhằm giáng đòn quyết định làm phá sản chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của đế quốc Mỹ. Trong đó, hướng Đông Nam Bộ đóng vai trò chiến lược sống còn. Tỉnh Bình Long (nay thuộc tỉnh Bình Phước) nằm dọc theo Quốc lộ 13 – tuyến giao thông huyết mạch nối liền biên giới Campuchia với thủ đô Sài Gòn. Thị xã An Lộc, thủ phủ của tỉnh Bình Long, cách Sài Gòn chưa đầy 100 km về phía Bắc, được xem là "cánh cửa thép" bảo vệ tuyến phòng thủ phía Bắc của chính quyền Sài Gòn. Nếu lực lượng Quân Giải phóng chọc thủng được phòng tuyến này, con đường tiến về Sài Gòn sẽ rộng mở, tạo ra cục diện chính trị và quân sự chấn động.

Chiến dịch Bình Long chính thức bùng nổ vào đầu tháng 4 năm 1972. Lực lượng tham gia chiến dịch của ta bao gồm các Sư đoàn chủ lực (như Sư đoàn 5, Sư đoàn 7, Sư đoàn 9) được trang bị pháo binh hạng nặng và xe tăng T-54. Mục tiêu chiến lược đặt ra là tiêu diệt sinh lực địch, cắt đứt hoàn toàn Quốc lộ 13, cô lập và tiêu diệt cứ điểm An Lộc, biến nơi đây thành bàn đạp uy hiếp Sài Gòn.

Giai đoạn đầu của chiến dịch diễn ra với tốc độ như vũ bão. Ngày 05/04/1972, quân ta mở cuộc tiến công tổng lực, nhanh chóng tiêu diệt chi khu Lộc Ninh, làm chủ toàn bộ khu vực biên giới và đẩy lùi tuyến phòng thủ ngoại vi của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Thừa thắng xông lên, các lực lượng chủ lực nhanh chóng bao vây chặt thị xã An Lộc từ mọi hướng, chia cắt hoàn toàn thị xã với các tuyến chi viện bên ngoài.

Từ giữa tháng 4 đến hết tháng 6 năm 1972, trận chiến tại An Lộc bước vào giai đoạn cam go và ác liệt nhất. Quân Giải phóng dưới sự yểm trợ của pháo binh tầm xa đã liên tục mở các đợt tiến công biển người kết hợp với xe tăng đột phá vào trung tâm thị xã. Phía bên kia, nhận thấy tầm quan trọng chiến lược sống còn của An Lộc, quân đội Sài Gòn dưới sự chỉ huy của tướng Lê Văn Hưng đã dốc toàn lực tử thủ. Không những thế, để cứu vãn nguy cơ sụp đổ của phòng tuyến An Lộc, quân đội Mỹ đã huy động tối đa lực lượng không quân chiến lược, bao gồm cả máy bay ném bom hạng nặng B-52, tiến hành những trận thảm sát bằng bom đạn với quy mô chưa từng có xuống thị xã nhỏ bé này.

Trong vòng hơn hai tháng bị bao vây, An Lộc gần như bị san bằng thành bình địa. Hàng ngàn ngôi nhà, công trình công cộng, bệnh viện đều bị phá hủy bởi bão lửa bom đạn. Các cuộc giao tranh diễn ra giáp lá cà từng mét đất, từng ngôi nhà vô cùng đẫm máu. Dù chịu thiệt hại cực kỳ nặng nề về người và trang thiết bị dưới sức mạnh hỏa lực áp đảo của không quân Mỹ, các lực lượng chủ lực của ta vẫn kiên cường bám trụ, duy trì thế trận bao vây và cắt đứt hoàn toàn Quốc lộ 13, khiến đối phương không thể tiếp viện bằng đường bộ mà phải tiếp tế hoàn toàn bằng trực thăng dưới làn đạn phòng không dày đặc.

Đến tháng 7 năm 1972, chiến dịch dần lắng xuống khi cả hai bên đều chịu những tổn thất to lớn. Về mặt chiến thuật, quân đội Sài Gòn với sự trợ giúp tuyệt đối của hỏa lực không quân Mỹ đã giữ được thị xã An Lộc, ngăn chặn thành công mục tiêu tiến thẳng về Sài Gòn của ta trong năm 1972. Tuy nhiên, về mặt chiến lược chiến tranh, Quân Giải phóng đã đạt được những mục tiêu quan trọng: tiêu diệt và làm tiêu hao một bộ phận sinh lực ưu tú của đối phương, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng ở Đông Nam Bộ, đồng thời tạo ra áp lực chính trị và tâm lý nặng nề đối với chính quyền Sài Gòn.

Chiến dịch Bình Long và trận chiến An Lộc mãi mãi là một dấu mốc bi tráng trong lịch sử chiến tranh giữ nước của dân tộc. Nơi đây đã ghi nhận tinh thần chiến đấu quả cảm, ý chí sắt đá và sự hy sinh quên mình của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, đồng thời là minh chứng rõ nét cho sự khốc liệt của cuộc chiến tranh hiện đại trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.