CHIẾN DỊCH ĐÔNG KHÊ – TRANG SỬ HÀO HÙNG-1D3 VCVB

Chiến dịch Đông Khê là một trong những chiến dịch quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam, diễn ra vào tháng 9 năm 1950 trên địa bàn Cao Bằng. Đây là trận đánh mở màn của Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950.

Năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn có nhiều chuyển biến quan trọng. Trên tuyến biên giới Việt – Trung, quân Pháp xây dựng một hệ thống cứ điểm dọc theo đường số 4 nhằm kiểm soát khu vực biên giới và cô lập căn cứ địa Việt Bắc. Trong hệ thống phòng thủ đó, Đông Khê là một cứ điểm có vị trí đặc biệt quan trọng, nằm giữa Cao Bằng và Thất Khê.

Trận đánh Đông Khê diễn ra 2 giai đoạn:

- Giai đoạn 1, từ 6 giờ ngày 16-9-1950 đến rạng sáng 17-9-1950. Ta tiêu diệt các cứ điểm ngoại vi; tiến công địch liên tục, chiếm được 5 đồn tiền tiêu, nhưng chưa phát triển được. Địch tập trung hỏa lực và xung lực phản kích chiếm lại 3 đồn, gây cho ta nhiều khó khăn.

-  Giai đoạn 2, từ 17 giờ ngày 17-9-1950, Chỉ huy trưởng mặt trận để Trung đoàn 174 chuyển hướng đột phá từ hướng bắc sang hướng đông bắc nhằm kiềm chế địch, để tập trung lực lượng tiêu diệt địch trong trung tâm, đồng thời thay đổi hướng tiến công chủ yếu sang phía đông; hướng thứ yếu ở phía bắc và phía nam. 3 giờ ngày 18-9, pháo binh ta bắn vào các mục tiêu địch trong trung tâm. Trên các hướng, bộ đội ta xung phong tiến công và xuất hiện nhiều gương chiến đấu dũng cảm như Lý Văn Mưu, La Văn Cầu, Trần Cừ. Trước sức tiến công quyết liệt của bộ đội ta, địch phải lui về khu nhà chỉ huy cố thủ. 4 giờ 30 phút ngày 18-9, quân ta thọc sâu chiếm Sở chỉ huy, buộc số địch còn lại xin hàng, bắt Đại úy An-li-úc, chỉ huy trưởng cứ điểm Đông Khê và sĩ quan tham mưu, đến 10 giờ cùng ngày, ta làm chủ trận địa, trận đánh kết thúc.

Kết thúc trận đánh sau khoảng hơn hai ngày đêm chiến đấu, quân ta chiếm giữ được cứ điểm Đông Khê, đập vỡ mắt xích quan trọng trên tuyến phòng thủ Quốc lộ 4 của Pháp tiêu diệt và bắt sống hơn 300 tên, bắn rơi 1 máy bay, phá hủy và thu nhiều vũ khí quân trang, quân dụng của địch.

Từ nội dung về Chiến dịch Đông Khê, có thể làm rõ vai trò và đóng góp của tỉnh Cao Bằng trong các giai đoạn đấu tranh cách mạng dân tộc như sau:

1. Cao Bằng – căn cứ địa quan trọng của cách mạng Cao Bằng có vị trí chiến lược ở vùng biên giới, địa hình núi rừng thuận lợi cho việc xây dựng và bảo vệ căn cứ cách mạng. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Cao Bằng là một bộ phận quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc, góp phần bảo đảm an toàn cho các cơ quan lãnh đạo và lực lượng cách mạng.

 2. Cao Bằng – nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng của cách mạng Trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950, Cao Bằng được chọn làm chiến trường chính, đồng thời là hậu phương tại chỗ cung cấp sức người, sức của cho chiến dịch. Sở Chỉ huy chiến dịch cũng được đặt trên địa bàn Cao Bằng. Đặc biệt, Đông Khê (Thạch An) là nơi diễn ra trận đánh mở màn chiến dịch. Sau 54 giờ chiến đấu, quân ta làm chủ hoàn toàn cứ điểm Đông Khê ngày 18/9/1950. Chiến thắng này phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Pháp trên đường số 4, tạo điều kiện để quân ta tiếp tục phát triển chiến dịch.

3. Đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã tích cực tham gia dân công, du kích, vận chuyển lương thực, tải đạn, cứu chữa thương binh và phục vụ chiến đấu. Nhờ đó, Cao Bằng không chỉ là địa bàn tác chiến mà còn là hậu phương trực tiếp của chiến trường.

 4. Góp phần tạo nên bước ngoặt của cuộc kháng chiến Thắng lợi tại Đông Khê và Chiến dịch Biên giới năm 1950 đã làm lung lay hệ thống phòng thủ của Pháp trên đường số 4, giải phóng Cao Bằng và mở rộng căn cứ địa Việt Bắc. Chiến thắng cũng góp phần đưa cuộc kháng chiến của Việt Nam chuyển sang thế chủ động tiến công, đồng thời khai thông tuyến biên giới Việt – Trung.

5. Ý nghĩa khái quát Có thể khẳng định, Cao Bằng giữ vai trò vừa là căn cứ địa, vừa là chiến trường và hậu phương tại chỗ của cách mạng. Những đóng góp của quân và dân Cao Bằng thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý chí đấu tranh kiên cường, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt là Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950.