Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào (1971)

Đó là lời kể của cựu chiến binh Hà Văn Chót khi nhắc về những ngày tham gia Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971, một trong những chiến dịch ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nhập ngũ từ tháng 8 năm 1969, khi vừa tròn mười chín tuổi, ông được huấn luyện rồi hành quân vào chiến trường Trị - Thiên. Đầu năm 1971, đơn vị nhận lệnh cơ động sang hướng Nam Lào để tham gia chiến dịch bảo vệ tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.

Lúc đó, Hoa Kỳ đang thực hiện chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh", từng bước rút quân chiến đấu Mỹ, đồng thời tăng cường quân đội Việt Nam Cộng hòa với kỳ vọng lực lượng này có thể tự tiến hành những chiến dịch quy mô lớn. Mục tiêu của họ là đánh thẳng vào khu vực Đường 9 - Nam Lào nhằm cắt đứt tuyến vận tải chiến lược Hồ Chí Minh - huyết mạch tiếp tế cho chiến trường miền Nam.

Đầu tháng 2 năm 1971, chiến trường bừng lên trong tiếng pháo. Đơn vị của ông Chót hành quân chủ yếu vào ban đêm.

Ban ngày, tất cả đều ẩn mình dưới tán rừng già để tránh máy bay trinh sát và các đợt ném bom của đối phương. Những con đường rừng đầy dốc đá, trơn trượt sau những cơn mưa. Có những đoạn phải bám rễ cây mà leo, có những con suối nước lạnh buốt phải lội qua trong đêm tối. Ba lô trên vai nặng trĩu vì đạn dược và lương thực, nhưng không một ai kêu mệt. Ông nhớ có những đêm cả đơn vị đi liên tục đến sáng, chân phồng rộp, vai rớm máu vì quai ba lô cọ xát, vậy mà khi có lệnh dừng chân, ai cũng chỉ kịp ăn vội nắm cơm nắm rồi lại lên đường.

Khi tiến sâu vào khu vực Sê Pôn, chiến sự trở nên đặc biệt ác liệt. Máy bay trực thăng quần thảo trên đầu. Pháo binh bắn cấp tập xuống các khu rừng nghi có bộ đội ta. Tiếng bom, tiếng pháo kéo dài từ sáng đến tối. Nhiều trận đánh diễn ra để giành giật từng cao điểm, từng ngã ba đường và từng tuyến

  tiếp tế.

Điều ông Chót nhớ nhất không phải là những trận đánh thắng, mà là một buổi chiều giữa rừng Nam Lào. Hôm ấy, sau nhiều giờ chiến đấu, đơn vị nhận lệnh cơ động sang vị trí mới. Đội hình vừa đi được một quãng thì bất ngờ hỏa lực địch từ sườn đồi bắn xuống. Tiếng súng nổ dồn dập, mọi người lập tức tản ra, lợi dụng địa hình để phản kích.

Trong lúc tìm vị trí chiến đấu, ông nghe tiếng gọi thất thanh:

“Chót ơi... cứu với!”

Đó là anh Lâm, người đồng đội cùng tiểu đội.

Một viên đạn đã xuyên qua vai khiến anh không thể tự di chuyển. Khoảng cách giữa hai bên lúc ấy rất gần. Đạn vẫn cày nát những gốc cây xung quanh. Ông Chót cùng hai đồng đội bò ngược trở lại. Ba người dùng dây võng cá nhân buộc tạm cánh tay cho Lâm để cầm máu. Sau đó thay nhau cõng anh rút xuống khe suối phía sau. Có lúc đạn cắm xuống sát chân, đất đá bắn tung lên bỏng rát cả mặt. Mỗi lần nghe tiếng pháo rít trên đầu, cả bốn người lại ép sát xuống mặt đất. Khi tiếng nổ vừa dứt, họ lại tiếp tục nhích từng mét.

Mất gần một giờ đồng hồ, họ mới đưa được người bị thương về trạm quân y.

Bác sĩ nói:

“Chậm thêm một chút nữa là mất máu nhiều quá, khó giữ được mạng.”

Nghe vậy, cả ba người chỉ nhìn nhau rồi lặng lẽ cười.

Không ai nói thành lời, nhưng trong lòng ai cũng nhẹ nhõm. Chiến dịch tiếp tục diễn ra ngày một ác liệt. Có những trận đánh kéo dài từ sáng đến tối.

Có những người đồng đội sáng còn ngồi ăn cơm cùng nhau, chiều đã nằm lại giữa cánh rừng Nam Lào.

Đặc biệt quanh khu vực Sê Pôn, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.

Mỗi lần đi qua những nơi ấy, ông Chót đều cúi đầu thật lâu.

Ông bảo:

"Chiến tranh dạy cho người lính hiểu giá trị của sự sống. Mỗi bước chân tiến lên đều có công sức và máu xương của biết bao đồng đội."

Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào kết thúc, tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn vẫn được giữ vững. Đó không chỉ là thắng lợi về quân sự mà còn tạo tiền đề quan trọng cho cuộc tiến công chiến lược năm 1972.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Người lính năm xưa nay mái tóc đã bạc. Nhưng mỗi lần gặp lại đồng đội, ký ức về Đường 9 - Nam Lào vẫn hiện lên rõ ràng như mới hôm qua.

Ông Hà Văn Chót thường nói:

"Tôi không nhớ mình đã đi qua bao nhiêu cánh rừng, bao nhiêu con suối, cũng không nhớ đã hành quân bao nhiêu cây số. Điều tôi nhớ nhất là những người đồng đội đã cùng mình vượt qua mưa bom bão đạn, chia nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm và sẵn sàng lấy thân mình che chở cho nhau. Có người đã trở về, có người mãi mãi nằm lại nơi đất bạn. Chính sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên hòa bình hôm nay."

Đối với cựu chiến binh Hà Văn Chót, ký ức về Đường 9 - Nam Lào không chỉ là những trận đánh ác liệt, mà còn là ký ức về tuổi trẻ, về tình đồng đội và niềm tự hào được góp một phần nhỏ bé của mình vào hành trình bảo vệ Tổ quốc và giành độc lập, thống nhất cho đất nước.