CHIẾN DỊCH ĐƯỜNG 9 – NAM LÀO 1971

hời gian:
Tháng 2 – tháng 3 năm 1971.

Chiến trường:
Khu vực Đường 9 – Nam Lào, đặc biệt quanh Khe Sanh, Lao Bảo, Tchepone (Sepone).

Chỉ huy cấp chiến lược phía Việt Nam:
Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bí thư Quân ủy Trung ương.

Chỉ huy chiến trường:
Các lực lượng chủ lực thuộc Bộ Tư lệnh chiến trường Trị – Thiên và các đơn vị được điều động tham gia chiến dịch.

1. Đường 9 – vì sao nơi đây quan trọng?

Muốn hiểu trận đánh, trước tiên phải hiểu Đường 9.

Đường 9 chạy từ khu vực Đông Hà qua vùng biên giới Việt Nam – Lào và tiến sang đất Lào.

Đây là một tuyến giao thông có ý nghĩa chiến lược.

Trong chiến tranh, hệ thống đường sá không chỉ dùng để vận chuyển hàng hóa.

Nó còn quyết định khả năng:

• Đưa quân;

Khu vực phía đông và phía tây Trường Sơn vì vậy có ý nghĩa đặc biệt.

Phía Mỹ và Việt Nam Cộng hòa muốn đánh vào tuyến vận chuyển này.

2. Mỹ thay đổi cách tiến hành chiến tranh

Đến năm 1971, Mỹ bắt đầu thực hiện mạnh chính sách “Việt Nam hóa chiến tranh”.

Quân Mỹ từng bước giảm lực lượng chiến đấu trực tiếp trên bộ.

Thay vào đó, quân đội Việt Nam Cộng hòa được tăng cường để đảm nhiệm nhiều hoạt động trên chiến trường.

Mỹ vẫn cung cấp:

• Không quân;

Trong bối cảnh đó, chính quyền Việt Nam Cộng hòa quyết định mở một cuộc hành quân lớn sang Nam Lào.

Tên của cuộc hành quân là:

Lam Sơn 719.

3. Mục tiêu của Lam Sơn 719

Mục tiêu chính của cuộc hành quân là tiến sang khu vực Nam Lào, đánh vào hệ thống hậu cần và tuyến vận chuyển của lực lượng Việt Nam.

Các lực lượng Việt Nam Cộng hòa dự kiến tiến theo Đường 9 về hướng Tchepone (Sepone).

Nếu chiến dịch thành công, họ hy vọng làm gián đoạn tuyến vận chuyển chiến lược.

Nhưng phía Việt Nam đã chuẩn bị.

4. Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhìn thấy điều gì?

Ở cấp chiến lược, Bộ chỉ huy Việt Nam nhận thấy một điều:

Nếu lực lượng đối phương tiến sâu vào Nam Lào, họ sẽ phải dựa rất nhiều vào các tuyến vận chuyển và không quân.

Địa hình rừng núi cũng khiến đội hình tiến công dễ bị kéo dài.

Đặc biệt, lực lượng cơ giới và trực thăng phụ thuộc vào các bãi đáp, đường sá và điều kiện thời tiết.

Nếu đánh đúng thời điểm và đúng vị trí, có thể biến ưu thế cơ động của đối phương thành điểm yếu.

5. Quân đội Việt Nam chuẩn bị

Khi cuộc hành quân bắt đầu, lực lượng Việt Nam nhanh chóng triển khai các đơn vị chủ lực.

Pháo binh được bố trí.

Các đơn vị phòng không được đưa vào những khu vực thích hợp.

Bộ binh tổ chức các tuyến phòng ngự và phục kích.

Nhiều đơn vị chủ lực được điều động về khu vực chiến trường.

Mục tiêu không phải chỉ là ngăn chặn một mũi tiến công.

Mà là:

đánh vào đội hình tiến công trên nhiều hướng.

6. Ngày 8/2/1971

Ngày 8/2/1971, lực lượng Việt Nam Cộng hòa bắt đầu tiến vào Nam Lào.

Trực thăng Mỹ chở quân.

Pháo binh Mỹ yểm trợ.

Không quân hoạt động liên tục.

Các đơn vị tiến công theo Đường 9.

Nhìn trên bản đồ, lực lượng tiến công có vẻ sở hữu ưu thế rất lớn.

Nhưng khi tiến sâu vào rừng núi, tình hình bắt đầu phức tạp.

7. Trực thăng trở thành mục tiêu

Một trong những yếu tố quan trọng nhất của Lam Sơn 719 là trực thăng.

Trực thăng giúp quân đội Việt Nam Cộng hòa:

• Đổ quân nhanh;

Nhưng lực lượng Việt Nam đã tổ chức phòng không.

Khi trực thăng tiến vào khu vực có hỏa lực phòng không, chúng bị bắn.

Nhiều máy bay bị tổn thất.

Việc vận chuyển quân và tiếp tế vì thế gặp khó khăn.

8. Khe Sanh trở thành khu vực hậu cần quan trọng

Khu vực Khe Sanh được sử dụng làm một căn cứ hậu cần và điểm xuất phát quan trọng cho cuộc hành quân.

Từ đây, lực lượng Mỹ có thể sử dụng máy bay và trực thăng hỗ trợ lực lượng Việt Nam Cộng hòa.

Nhưng phía Việt Nam cũng tăng cường lực lượng quanh chiến trường.

Các tuyến đường được kiểm soát.

Các đơn vị cơ động được bố trí để có thể nhanh chóng tập trung lực lượng.

9. Khi lực lượng tiến công tiến sâu

Ban đầu, lực lượng Việt Nam Cộng hòa tiến khá nhanh.

Họ chiếm một số vị trí dọc tuyến đường.

Nhưng càng tiến sâu, vấn đề hậu cần càng trở nên nghiêm trọng.

Đường vận chuyển kéo dài.

Lực lượng phải phụ thuộc vào trực thăng.

Mỗi khi thời tiết xấu, hoạt động tiếp tế bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, lực lượng Việt Nam ngày càng tăng cường áp lực.

10. Trận chiến quanh các cao điểm

Quanh Đường 9 có nhiều cao điểm và vị trí có giá trị chiến thuật.

Nếu kiểm soát được những cao điểm này, lực lượng có thể quan sát và khống chế các tuyến đường bên dưới.

Quân Việt Nam tổ chức tiến công vào một số vị trí.

Các trận đánh diễn ra quyết liệt.

Pháo binh được sử dụng mạnh.

Bộ binh tiến công vào các vị trí phòng thủ.

Quân Việt Nam Cộng hòa phải dựa nhiều vào không quân Mỹ để giữ trận địa.

11. Áp lực ngày càng tăng

Khi chiến dịch kéo dài, tình hình trở nên khó khăn hơn đối với lực lượng tiến công.

Các đơn vị Việt Nam tổ chức đánh vào nhiều vị trí.

Một số tuyến đường bị đe dọa.

Các căn cứ bị pháo kích.

Trực thăng phải bay trong điều kiện nguy hiểm.

Thương binh cần được đưa ra ngoài.

Lương thực và đạn dược phải được vận chuyển liên tục.

Một cuộc hành quân dựa rất nhiều vào cơ động đường không bắt đầu bộc lộ điểm yếu:

Nếu không có trực thăng và không quân hỗ trợ, lực lượng mặt đất rất khó duy trì sâu trong rừng núi.

12. Tchepone – mục tiêu cuối cùng

Mục tiêu quan trọng của Lam Sơn 719 là Tchepone.

Lực lượng Việt Nam Cộng hòa tiến tới khu vực này.

Về mặt biểu tượng, việc tiến tới Tchepone là một thành công nhất định.

Nhưng mục tiêu quan trọng hơn là phá hủy khả năng hậu cần của đối phương.

Vấn đề là:

chiếm được một địa điểm không đồng nghĩa với việc tiêu diệt được toàn bộ hệ thống hậu cần.

Và lực lượng tiến công ngày càng phải đối mặt với các cuộc phản kích mạnh.

13. Quân Việt Nam chuyển sang phản công

Đến giai đoạn giữa và cuối chiến dịch, các lực lượng Việt Nam tăng cường phản công.

Các đơn vị chủ lực từ nhiều hướng đánh vào đội hình đối phương.

Một số đơn vị bị chia cắt.

Các tuyến rút lui bị uy hiếp.

Lực lượng Việt Nam Cộng hòa bắt đầu gặp khó khăn trong việc duy trì đội hình.

Không quân Mỹ phải tăng cường hoạt động để bảo vệ và hỗ trợ quá trình rút quân.

14. Cuộc rút lui

Sau khi đạt tới khu vực Tchepone, lực lượng Việt Nam Cộng hòa bắt đầu rút về.

Nhưng đây lại là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm.

Đội hình rút quân kéo dài.

Nhiều đơn vị phải sử dụng trực thăng để rút.

Phía Việt Nam liên tục đánh vào các vị trí đang rút.

Có những nơi diễn ra giao tranh dữ dội.

Các tuyến đường trở thành nơi tập trung lực lượng và phương tiện.

Không quân Mỹ hoạt động mạnh để yểm trợ.

15. Kết thúc chiến dịch

Đến cuối tháng 3/1971, cuộc hành quân Lam Sơn 719 kết thúc.

Lực lượng Việt Nam Cộng hòa rút khỏi Nam Lào.

Hai bên đưa ra những đánh giá khác nhau về kết quả, nhưng xét trên mục tiêu chiến lược, cuộc hành quân không đạt được mục tiêu lâu dài là cắt đứt tuyến vận chuyển chiến lược của lực lượng Việt Nam.

Đây là một thất bại quan trọng đối với kế hoạch thử nghiệm khả năng tiến hành một chiến dịch lớn mà quân Mỹ không trực tiếp đảm nhiệm vai trò bộ binh chủ yếu.

16. Vai trò của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Ở chiến dịch này, anh cần lưu ý một điểm giống câu chuyện Tết Mậu Thân:

Không nên viết “Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ huy từng trận đánh tại Đường 9 – Nam Lào”.

Vai trò của ông chủ yếu nằm ở cấp lãnh đạo và chỉ đạo chiến lược của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Việc chỉ huy trực tiếp trên chiến trường được thực hiện bởi hệ thống tư lệnh các chiến trường và các đơn vị chủ lực tham gia.

Điều này khác với:

Điện Biên Phủ 1954 – Võ Nguyên Giáp trực tiếp là Chỉ huy trưởng Mặt trận.

17. Ý nghĩa của Đường 9 – Nam Lào

Chiến dịch cho thấy một điều rất quan trọng:

“Việt Nam hóa chiến tranh” không đồng nghĩa với việc quân đội Việt Nam Cộng hòa có thể hoạt động hoàn toàn độc lập với sức mạnh của Mỹ.

Trong Lam Sơn 719, không quân và trực thăng Mỹ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Khi lực lượng mặt đất tiến sâu vào địa hình rừng núi và bị lực lượng Việt Nam phản công, khả năng cơ động và tiếp tế trở thành vấn đề lớn.

Đường 9 – Nam Lào vì vậy trở thành một trong những chiến dịch lớn nhất của năm 1971 và là một bài học quan trọng về hậu cần, cơ động đường không và tác chiến trong địa hình rừng núi.