Chiến dịch đường số 18 phá kế phòng ngự và bình định đồng bằng bắc bộ của địch

Theo chủ trương của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ nhất (khóa II) tháng 3/1951, từ ngày 23/3 đến 7/4/1951, ta mở chiến dịch đường số 18 (chiến dịch Hoàng Hoa Thám) sử dụng 7 trung đoàn đánh vào phòng tuyến của địch trên đường số 18 (khu vực từ Phả Lại đến Uông Bí) để “tiêu diệt một bộ phận sinh lực của địch, phát động du kích chiến tranh”, phá kế phòng ngự và bình định đồng bằng Bắc Bộ của địch.

Nhân dân tỉnh Quảng Yên phục vụ Chiến dịch đường số 18. Ảnh tư liệu

Trong chiến dịch này, tỉnh Quảng Yên được khu ủy Việt Bắc giao nhiệm vụ “Phát triển đại đội chiến, phá hoại cả các đường giao thông quan trọng của địch (chủ trương phá cầu), thực hiện kế hoạch nghi binh, tiêu diệt các đồn bảo an, vận chuyển thóc gạo từ vùng địch ra vùng tự do”.

Chiến dịch bắt đầu từ đêm 23/3/1951 và kết thúc ngày 7/4/1951, các vị trí địch ở Lán Tháp, Máng Nước, Lọc Nước, Sông Trâu, Bí Chợ, Tràng Bạch, Dốc Đỏ, Lân Xá, Mạo Khê đều bị bộ đội chủ lực của ta tấn công.

Tiểu đoàn Bạch Đằng của tỉnh đánh 10 trận tiêu diệt 120 tên... Đại đội 915 huyện Yên Hưng và dân quân du kích các xã Vĩnh Khê, Yên Đức, Yên Thọ, Ninh Thành đã phục kích 2 trận và phá các vị trí địch ở Tràng Bạch, Dốc Đỏ, Yên Lập. Trong lúc bộ đội chủ lực đánh địch ở Mạo Khê, ta đã bao vây hai đồn Cầu Cầm và Thôn Mai, bức hai đồn trưởng cùng 24 lính mang 27 súng ra hàng.

Kết hợp với hoạt động quân sự, quân dân Quảng Yên đẩy mạnh công tác địch vận. Ta căng nhiều khẩu hiệu, rải truyền đơn trên các đường giao thông ở các huyện Đông Triều, Chí Linh, Kinh Môn, vận động được 11 lính ngụy và bảo an ra hàng.

Quân dân huyện Kinh Môn phá 4 tháp canh và bốt bảo an, diệt và bắt 49 tên. Du kích huyện Chí Linh gây được nhân mối ở các bốt bảo an và các làng có tề phản động, phục kích địch trên đường số 18. Du kích huyện Sơn Động quấy rối vị trí đồi Ngô, cắt 7.000m dây điện.

Thực hiện quyết tâm của Tỉnh ủy “dốc toàn lực cho chiến dịch toàn thắng”, quân và dân Quảng Yên đã đẩy mạnh mọi mặt hoạt động một cách đồng đều, vừa phục vụ chiến dịch, vừa trực tiếp chiến đấu. Mặc dù kinh tế còn khó khăn, địch lại kiểm soát ngặt nghèo, nhưng ta đã huy động được trên 30.000 dân công, 220 tấn thóc, gạo, phục vụ chiến dịch.

Trong Chiến dịch đường số 18, quân ta đã tiêu diệt một bộ phận quan trọng lực lượng phòng thủ ở Đông Bắc Bắc Bộ của giặc Pháp, tiêu diệt trên 2.000 tên, bắt sống và làm bị thương trên 1.000 tên, đánh phá 14 vị trí, thu 409 súng các loại, phá hủy 49 xe vận tải quân sự, 6 xe tăng và xe bọc thép.

Kết thúc Chiến dịch đường số 18, nhân dân Sơn Động được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba về thành tích phục vụ chiến dịch. Nhân dân tỉnh Quảng Yên đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen: “Thân ái gửi đồng bào tỉnh Quảng Yên. Trong Chiến dịch đường số 18, đồng bào ta đã hết lòng giúp công, giúp của, giúp đỡ bộ đội, săn sóc thương binh. Nhờ vậy, mà bộ đội ta đã giết được nhiều giặc, thu được nhiều thắng lợi. Tôi thay mặt Chính phủ thân ái gửi lời khen ngợi đồng bào và khuyên đồng bào ra sức tham gia kháng chiến, cố gắng hơn nữa để chúng ta tiến đến thắng lợi mới”.

Thắng lợi của Chiến dịch đường số 18, quân dân tỉnh Quảng Yên đã đóng góp xứng đáng vào chiến công chung của chiến dịch, góp phần làm thất bại âm mưu kế hoạch phòng ngự và bình định đồng bằng Bắc Bộ của thực dân Pháp. Thắng lợi đó đã cổ vũ tinh thần kháng chiến của quân và dân ta.