Chiến dịch Hồ Chí Minh - kết tinh rực rỡ của ý chí độc lập, tinh thần quật cường và trí tuệ Việt Nam
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những ngày tháng Tư lịch sử năm 1975, những âm vang của Chiến dịch Hồ Chí Minh, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, vẫn còn ngân vọng trong tâm thức dân tộc. Đó không chỉ là chiến thắng quân sự mang tầm vóc thời đại, mà còn là kết tinh rực rỡ của ý chí độc lập, tinh thần quật cường và trí tuệ Việt Nam.
Các đồng chí Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Quân ủy Trung ương Đảng họp tháng 11/1974, quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Ảnh: TTXVN
Thời cơ lịch sử và quyết định chiến lược
Bước vào năm 1975, thế và lực của ta hội tụ ở mức cao nhất, tạo tiền đề trực tiếp cho thắng lợi cuối cùng. Bước ngoặt ấy là kết quả của quá trình chủ động tạo thế chiến lược, tích lũy lực lượng và tổ chức chiến tranh một cách bền bỉ, kiên định, đầy bản lĩnh của Đảng và quân dân ta trong suốt những năm trước đó.
Sau khi Hiệp định Paris được ký kết năm 1973, chiến tranh chưa kết thúc, mà chuyển sang một hình thái mới, phức tạp hơn. Đối phương vẫn còn một hệ thống quân sự lớn, được trang bị hiện đại, cùng bộ máy chính quyền được dựng lên nhằm duy trì sự kiểm soát ở miền Nam. Tuy nhiên, bản chất lệ thuộc khiến chính quyền Sài Gòn nhanh chóng bộc lộ những điểm yếu: khủng hoảng về chiến lược, suy giảm về tinh thần chiến đấu, rạn nứt trong hệ thống chỉ huy…
Trong khi đó, trên toàn chiến trường, thế trận chiến tranh nhân dân của ta tiếp tục được củng cố và mở rộng. Tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn được phát triển với quy mô lớn, không chỉ bảo đảm chi viện mà còn cho phép cơ động các binh đoàn chủ lực với tốc độ và khối lượng chưa từng có. Các lực lượng vũ trang được tổ chức lại theo hướng chính quy, hiệp đồng binh chủng ngày càng hoàn thiện. Lực lượng chính trị và vũ trang tại chỗ phát triển sâu rộng, từng bước làm xói mòn hệ thống kiểm soát của đối phương từ cơ sở. Sự chuẩn bị toàn diện và chủ động ấy đã làm thay đổi căn bản so sánh lực lượng giữa ta và địch.
Thực tiễn chiến trường đầu năm 1975 đã chứng minh rõ điều đó. Chiến dịch Tây Nguyên, với đòn đột phá then chốt vào Buôn Ma Thuột, đã đánh trúng điểm yếu chiến lược của đối phương, làm sụp đổ một mảng lớn trong hệ thống phòng thủ. Tiếp đó, sự tan rã nhanh chóng tại Huế - Đà Nẵng không chỉ là thất bại quân sự, mà là biểu hiện của một quá trình khủng hoảng toàn diện, không thể cứu vãn của chính quyền Sài Gòn. Các tuyến phòng thủ chiến lược bị phá vỡ, lực lượng bị phân tán, tinh thần rệu rã, thế trận bị đảo lộn trên quy mô toàn chiến trường.
Ngày 6/4/1975, Bộ Tư lệnh chỉ huy Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định được thành lập gồm các đồng chí: Văn Tiến Dũng, Tư lệnh; Phạm Hùng, Chính ủy kiêm Bí thư Đảng ủy; Trần Văn Trà, Phó tư lệnh Thứ nhất kiêm Tham mưu trưởng; Lê Đức Anh, Phó tư lệnh (ngày 22/4 bổ sung đồng chí Lê Trọng Tấn, Phó tư lệnh, đồng chí Lê Quang Hòa, Phó chính ủy). Trong ảnh: Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ảnh: TTXVN
Thời cơ chiến lược lúc này không còn là khả năng, mà đã chuyển hóa thành điều kiện hiện thực. Trên cơ sở đánh giá toàn diện tình hình, cuối tháng 3/1975, Bộ Chính trị nhận định thời cơ để mở tổng tiến công và nổi dậy tại Sài Gòn-Gia Định đã chín muồi, từ đó quyết định mở Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, nhắm thẳng vào trung tâm đầu não của địch nhằm kết thúc chiến tranh trong thời gian ngắn nhất có thể. Đây là quyết định mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn nhạy bén và sự quyết đoán của Đảng và Quân ủy Trung ương.
Ngày 7/4/1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện lệnh khẩn cấp đến toàn quân: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa! Táo bạo, táo bạo hơn nữa! Tranh thủ từng giờ, từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng!”. Đây không chỉ là một mệnh lệnh quân sự mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy ý chí chiến đấu mạnh mẽ trong toàn quân và toàn dân. Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, các quân đoàn chủ lực hành quân thần tốc về Sài Gòn. Các tuyến đường bị địch phá hủy nhanh chóng được công binh và dân công khắc phục, xe tăng và pháo binh tiến về chiến trường với tốc độ chưa từng có.
Ngày 14/4/1975, thể theo nguyện vọng của nhân dân và các lực lượng vũ trang trên chiến trường, trong đó có quân và dân thành phố Sài Gòn-Gia Định, Bộ Chính trị đã phê chuẩn đề nghị của Bộ Chỉ huy chiến dịch, “đồng ý Chiến dịch Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Việc đổi tên chiến dịch mang ý nghĩa chính trị và tinh thần sâu sắc, thể hiện ý chí sắt đá thực hiện trọn vẹn di nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Chiến dịch Hồ Chí Minh vì vậy không chỉ là một chiến dịch quân sự mà còn là biểu tượng của ý chí thống nhất, lòng yêu nước và khát vọng hòa bình của cả dân tộc.
