CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH – NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA MỘT CUỘC CHIẾN

Mùa xuân năm 1975, chiến tranh bước vào một thời điểm có ý nghĩa quyết định. Sau những thắng lợi liên tiếp của quân và dân ta tại Tây Nguyên, Huế – Đà Nẵng và nhiều địa bàn khác, cục diện chiến trường thay đổi rất nhanh. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định mở cuộc tiến công cuối cùng vào Sài Gòn – Gia Định. Ngày 14/4/1975, chiến dịch được mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh, lấy tên Chủ tịch Hồ Chí Minh – người đã dành phần lớn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước. Từ thời điểm ấy, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và lực lượng phục vụ chiến đấu bước vào những ngày cuối cùng của cuộc chiến với mục tiêu giải phóng Sài Gòn – Gia Định, tạo điều kiện kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.

Chiến dịch Hồ Chí Minh không phải là một trận đánh diễn ra trong một ngày. Đó là một chiến dịch quy mô lớn, được chuẩn bị trên nhiều hướng tiến công. Các lực lượng quân đội được tổ chức thành những cánh quân tiến vào Sài Gòn từ nhiều hướng, phối hợp với lực lượng tại chỗ và phong trào nổi dậy của quần chúng. Trước giờ nổ súng, công tác chuẩn bị được tiến hành khẩn trương. Bộ đội cơ động về các hướng, vũ khí và phương tiện được đưa đến gần chiến trường, các tuyến giao thông được bảo đảm để lực lượng có thể tiến nhanh về mục tiêu. Phía sau những đơn vị tiến công là một hệ thống hậu cần lớn, từ vận tải, thông tin liên lạc đến quân y và bảo đảm kỹ thuật. Mọi thứ đều hướng tới một mục tiêu: tiến công nhanh, mạnh và giành thắng lợi trong thời gian ngắn nhất.

Ngày 26/4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh chính thức bắt đầu. Năm cánh quân đồng loạt tiến công vào hệ thống phòng thủ quanh Sài Gòn. Các hướng tiến công lần lượt phá vỡ những tuyến phòng thủ quan trọng, mở đường tiến vào trung tâm thành phố. Những trận đánh diễn ra rất quyết liệt tại các khu vực cửa ngõ như Xuân Lộc, Phan Rang và nhiều vị trí khác. Khi các tuyến phòng thủ bên ngoài bị phá vỡ, khoảng cách giữa các lực lượng tiến công và trung tâm Sài Gòn ngày càng thu hẹp.

Nhưng đằng sau những mũi tiến công ấy là hàng vạn con người. Có những người lính đã chiến đấu suốt nhiều năm và đang đứng trước những ngày cuối cùng của cuộc chiến. Có những chiến sĩ mới tham gia chiến đấu chưa lâu. Có những người làm công tác vận tải, thông tin, quân y và hậu cần. Có những người dân ở vùng chiến sự tìm cách bảo vệ gia đình và chờ đợi chiến tranh kết thúc. Vì thế, Chiến dịch Hồ Chí Minh không chỉ là câu chuyện của những đơn vị quân đội tiến vào thành phố, mà còn là câu chuyện của rất nhiều con người đã góp phần đưa cuộc chiến đi đến hồi kết.

Ngày 29/4, các cánh quân tiếp tục áp sát Sài Gòn. Nhiều vị trí quan trọng ở vòng ngoài lần lượt bị đánh chiếm. Đến sáng 30/4, các lực lượng tiến công đồng loạt tiến vào trung tâm thành phố. Tại Dinh Độc Lập, nơi được xem là trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, những khoảnh khắc cuối cùng của chiến tranh diễn ra rất nhanh. Khoảng 11 giờ 30 ngày 30/4/1975, cờ của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được cắm trên nóc Dinh Độc Lập. Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, Sài Gòn được giải phóng và chiến tranh kết thúc.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào hình ảnh những chiếc xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập hay lá cờ tung bay trên nóc dinh, chúng ta có thể quên rằng để có được khoảnh khắc ấy là cả một chặng đường rất dài. Có những người đã chiến đấu từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Có những người đã hy sinh trước khi chiến dịch cuối cùng bắt đầu. Có những người đi qua chiến trường từ Tây Nguyên, Trị – Thiên, Khu 5, miền Đông Nam Bộ và nhiều nơi khác rồi mới có mặt trong những ngày cuối tháng 4. Có những gia đình đã chờ đợi người thân suốt nhiều năm và có những người lính không bao giờ có cơ hội nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Chiến thắng ngày 30/4 vì thế vừa là một khoảnh khắc lịch sử, vừa là điểm kết thúc của một chặng đường đầy mất mát. Với những người còn sống, đó là ngày họ được chứng kiến đất nước bước sang một thời kỳ mới. Nhưng với những người đã hy sinh, ngày chiến thắng mãi mãi nằm ngoài cuộc đời họ. Chính vì vậy, khi nhìn lại Chiến dịch Hồ Chí Minh, cần nhớ cả hai mặt của lịch sử: niềm vui của ngày toàn thắng và những mất mát đã phải trải qua để đi đến ngày ấy.

Sau ngày 30/4/1975, đất nước bước vào một giai đoạn mới. Chiến tranh kết thúc, miền Nam được giải phóng, đất nước từng bước đi đến thống nhất về mặt nhà nước. Ngày 2/7/1976, Quốc hội khóa VI quyết định tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đánh dấu một bước quan trọng trong quá trình thống nhất đất nước.

Ngày nay, hình ảnh những đoàn quân tiến vào Sài Gòn, những chiếc xe tăng trước Dinh Độc Lập và lá cờ trên nóc dinh đã trở thành những hình ảnh quen thuộc trong ký ức lịch sử Việt Nam. Nhưng đằng sau những bức ảnh ấy là hàng triệu cuộc đời đã bị chiến tranh tác động. Có người mất đi người thân, có người mang thương tật suốt đời, có người trở về với những ký ức không thể nào quên. Vì thế, kể về Chiến dịch Hồ Chí Minh không chỉ để nhắc lại một chiến thắng quân sự mà còn để hiểu hơn giá trị của ngày hòa bình.

Chiến dịch Hồ Chí Minh – 5 ngày tiến công quyết định, nhưng phía sau là hàng chục năm chiến tranh và cả một thế hệ đã đi qua tuổi trẻ trong thời hoa lửa.

Ngày 30/4/1975, những tiếng súng cuối cùng của chiến tranh vang lên rồi dần im xuống. Một đất nước từng bị chia cắt đã bước vào thời kỳ thống nhất. Những con đường từng có bom đạn bắt đầu trở lại với cuộc sống bình thường. Những người lính còn sống trở về với gia đình. Và từ đó, một thế hệ mới được sinh ra trong hòa bình.

Một chiến dịch có thể kết thúc trong vài ngày, nhưng để có được ngày 30/4, cả một dân tộc đã phải đi qua một chặng đường rất dài. Bởi vậy, nhớ về Chiến dịch Hồ Chí Minh không chỉ là nhớ một ngày chiến thắng, mà còn là nhớ đến những con người đã góp phần làm nên ngày ấy và trân trọng hơn giá trị của hòa bình hôm nay.