Chiến dịch Hòa Bình - Đông Xuân (1951-1952)

1. Thời gian, địa điểm

Thời gian: 10/12/1951 - 25/2/1952

Địa điểm: Hòa Bình và khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ.

1. Diễn biến chính

Đợt 1 (từ ngày 10 đến 26 tháng 12 năm 1951), Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) vận động phục kích tiêu diệt một bộ phận lớn tiểu đoàn dù số 1 của quân Pháp, Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) tiến công Tu Vũ (một vị trí phòng ngự then chốt của phân khu sông Đà do lực lượng lính Âu-Phi của Pháp chiếm đóng). Sau 5 giờ chiến đấu quyết liệt quân đội ta tiêu diệt được cứ điểm Tu Vũ. Ngày 22 tháng 12 năm 1951 quân đội ta tiêu diệt gọn 5 tàu chiến và ca nô của quân Pháp. Đêm 29 tháng 12, Trung đoàn 141 (Đại đoàn 312) diệt gọn 2 đại đội trên núi Ba Vì bằng một trận tập kích táo bạo. Đại đoàn 304 đã đánh thắng nhiều trận phục kích trên đường số 6 và đường số 21, nổi bật là trận Giang Mỗ, trong tận này là tiểu đội trưởng Cù Chính Lan một mình đuổi xe tăng địch, nhảy lên thành xe, ném lựu đạn vào buồng lái tiêu diệt địch tạo điều kện cho đơn vị hoàn thành nhiệm vụ.

Đợt 2 (từ ngày 27 đến ngày 31 tháng 12 năm 1951). Bộ đội ta tiếp tục tấn công, đánh tan tuyến phòng thủ sông Đà, tiêu diệt các điểm cao 400, 600, Đá Chông, núi Chẹ…chặn đánh các quân viện trên các trục đường 87, Ba Vì, Mỹ Khê. Do quân đội ta hoạt động mạnh nên quân đội Pháp ở thị xã Hòa Bình bị cô lập. Quân Pháp bị lâm vào thế khó khăn lúng túng, tướng Đờ Lát đờ Tát-xi-nhi bị bệnh phải về Pháp, tướng Sa-lăng (Salan) được cử làm tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp.

Đợt 3 (từ ngày 7 đến 25 tháng 2 năm 1952). Bộ đội ta tập trung lực lượng bao vây đánh địch ở thị xã Hòa Bình và trên đường số 6. Trung đoàn 102 (Đại đoàn 308) tiến công Pheo (vị trí quan trọng của địch nằm giữa đường số 6 và sông Đà) nhưng không thành. Trung đoàn 36 (Đại đoàn 308) tập kích ở thị xã Hòa Bình, tiêu diệt 6 vị trí ngoại vi, các cán bộ chiến sĩ phối hợp với dân quân địa phương bất ngờ thọc sâu vào phía trong cứ điểm của quân Pháp, tiêu diệt hoàn toàn cụm pháo binh của Pháp ở sát sân bay thu được 4 khẩu pháo và bắt sống 20 lính Pháp trong đó có 3 chỉ huy của quân Pháp. Cuộc bao vây tiêu diệt quân Pháp trên mặt trận chính diện đã tiêu hao một bộ phận quan trọng sinh lực tinh nhuệ và phương tiện chiến tranh, tạo điều kiện cho cuộc chiến đấu của quân đội ta thắng lợi trên các mặt trận khác.

1. Kết quả

Ngày 25 tháng 12 năm 1952, chiến dịch Hòa Bình kết thúc. Sau hơn hai tháng chiến đấu, quân đội ta đã tiêu diệt khoảng 22.000 lính Pháp trên cả hai mặt trận. Riêng mặt trận sau lưng quân đội ta đã tiêu diệt 15.000 lính Pháp, bức hàng, bức rút hơn 1000 đồn bốt. Các căn cứ du kích của quân đội ta được mở rộng.