chiến dịch K15
K15 là một kế hoạch sơ tán dân quy mô lớn, khoảng 8 vạn người. Tuy không bằng K8 và K10 trước đó nhưng vì tiến hành trong điều k
ện bị động, mức độ chiến tranh khốc liệt (sau khi Quảng Trị giải phóng ngày 1/5/1972, Mỹ-ngụy huy động một lực lượng lớn quân đội nhằm tái chiếm Quảng Trị. Chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Cổ thành Quảng Trị đã lột tả hết mức độ khốc liệt của chiến trường Quảng Trị trong thời gian diễn ra K15-PV). Không có sự chuẩn bị từ trước, nhân dân vùng Nam Quảng Trị bỏ lại nhà cửa, tài sản lên đường ra Bắc bằng mọi phương tiện có thể tận dụng, bằng đường biển, bằng đường bộ. Đồng bào hai huyện Gio Linh, Cam Lộ đón con em Hải Lăng. Huyện Vĩnh Linh và Lệ Thủy dang rộng vòng tay tương trợ bà con Triệu Phong.
Nhân dân Triệu Phong đi sơ tán trong K15 vượt sông Bến Hải, đến Vĩnh Linh, Quảng Bình. Tại bờ Bắc vĩ tuyến 17, Ủy ban Hành chính (UBHC) khu vực Vĩnh Linh huy động trên 1.500 cán bộ, dân quân các xã: Vĩnh Giang, Vĩnh Quang, Vĩnh Sơn..., dùng tất cả thuyền bè xông pha dưới mưa bom, bão đạn suốt hai ngày đêm, đón hàng vạn người già, phụ nữ, trẻ em qua sông Bến Hải an toàn, đưa đồng bào về từng thôn, từng ngõ, từng nhà.
Tại vùng đất giáp ranh Lệ Thủy, nhân dân xã Sen Thủy đón bà con Quảng Trị dọc tuyến đường bộ. Xã Ngư Thủy sửa chữa nhà cửa, hầm hào trú ẩn, sẵn sàng giúp đồng bào các xã biển Triệu Vân, Triệu Lăng, Triệu Độ ra bằng đường biển... Gần 4.000 người dân huyện Triệu Phong “neo lại” tại Vĩnh Linh và Quảng Bình.
Trong hoàn cảnh thời chiến, máy bay Mỹ đánh phá ác liệt ngày đêm, nhân dân Vĩnh Linh, Lệ Thủy thực hiện khẩu hiệu “4 chia” (chia nhà, chia cửa, chia lửa, chia máu) với đồng bào Triệu Phong. Các địa phương: Vĩnh Giang, Vĩnh Quang, Vĩnh Sơn, Vĩnh Thái, Vĩnh Chấp, Sen Thủy, Ngư Thủy, Cam Thủy, Hưng Thủy, Tân Thủy, Hồng Thủy..., cứ một hộ gia đình nhận kết nghĩa, chăm nuôi một gia đình từ Quảng Trị sơ tán, thậm chí có nhà nhận hai đến ba gia đình đồng bào Quảng Trị. Tinh thần “nhường cơm, sẻ áo” được phát huy cao độ. Người dân hai tỉnh bảo bọc nhau, có cơm ăn cơm, có sắn khoai dùng sắn khoai, quyết tâm không để một ai bị đói, bị ốm đau, bệnh tật.
Ở xã Vĩnh Thủy có gia đình ông bà Lê Trọng Hề, Phan Thị Khương gốc gác K15. Bà Phan Thị Khương quê quán xã Triệu Hòa (Triệu Phong). Khi cùng gia đình sơ tán ra Vĩnh Linh bà gặp gỡ và xây dựng gia đình với ông Lê Trọng Hề. Hạnh phúc bên nhau đến “đầu bạc răng long”, con cháu đề huề. Nhớ lại chuyện xưa, ông bà luôn tâm niệm, nhờ K15 mà người dân hai miền Nam-Bắc gặp nhau, nên duyên, nên nghĩa, nên tình.
