Chiến dịch “Kẻ nghiền nát”, “Cánh trắng” và bản lĩnh quân dân Bình Định

Đầu năm 1966, chiến trường Bình Định bước vào một trong những thời điểm ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Với âm mưu tiêu diệt lực lượng chủ lực của ta, phá vùng giải phóng và giành lại thế chủ động trên chiến trường, Mỹ - ngụy và quân chư hầu đã huy động lực lượng rất lớn mở cuộc hành quân quy mô vào Bình Định. Theo tư liệu lịch sử, lúc 8 giờ sáng ngày 28/1/1966, địch tập trung 21/43 tiểu đoàn trên toàn Khu, với khoảng 20.000 quân. Lực lượng tham gia gồm quân của Sư đoàn kỵ binh bay số 1 Mỹ, 1 trung đoàn Sư đoàn Mãnh Hổ, 2 trung đoàn Sư đoàn 22 ngụy, 2 chiến đoàn dù, cùng hàng chục tiểu đoàn pháo binh, thiết giáp, hơn 500 máy bay lên thẳng và nhiều lượt pháo đài bay B52 yểm trợ. Mục tiêu quan trọng nhất của Mỹ là “tìm diệt” Sư đoàn 3 Sao Vàng, lực lượng chủ lực vừa ra đời nhưng đã nhanh chóng trở thành chỗ dựa quan trọng của chiến trường Bình Định. Để thực hiện âm mưu đó, quân Mỹ mở liên tiếp 3 cuộc hành quân lớn: “Kẻ nghiền nát” vào bắc Bồng Sơn, “Cánh trắng I và II” vào thung lũng An Lão, Kim Sơn. Với quân đông, hỏa lực mạnh và phương tiện hiện đại, địch tin rằng có thể nhanh chóng đánh phá lực lượng chủ lực của ta. Nhưng khi bước vào chiến trường Bình Định, chúng đã sa vào thế trận chiến tranh Nhân dân rộng khắp, lợi hại của quân dân địa phương. Từng làng chiến đấu, từng địa hình rừng núi, thung lũng, đường giao thông đều trở thành nơi quân dân ta bám trụ, phục kích, đánh nhỏ, đánh vừa và làm tiêu hao sinh lực địch. Những chiến thuật mà quân Mỹ từng rất tự tin như “bủa lưới phóng lao”, “phượng hoàng vồ mồi”, “diều bù đăng quạ” đã không thể khuất phục được ý chí và cách đánh linh hoạt của quân dân Bình Định. Trái lại, Sư đoàn kỵ binh bay Mỹ, đơn vị được xem là con cưng của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Namara, đã phải trải qua những giờ phút vô cùng hoang mang, bị động trên chiến trường. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, cuộc đọ sức đầu năm 1966 là minh chứng cho bản lĩnh kiên cường của quân dân Bình Định. Trước quân Mỹ đông, vũ khí hiện đại, hỏa lực mạnh, Nhân dân và lực lượng vũ trang vẫn bám đất, giữ làng, vận dụng thế trận chiến tranh Nhân dân để đánh địch. Đây là một trang sử hào hùng, thể hiện ý chí dám đánh Mỹ, biết đánh Mỹ và quyết thắng Mỹ của quê hương Bình Định.