CHIẾN DỊCH LAM SƠN 719: KHÁT VỌNG CẮT ĐÔI TRƯỜNG SƠN VÀ HỒI KẾT CỤC DIỆN

Chiến dịch Lam Sơn 719, hay còn được biết đến với tên gọi Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, là một trong những cuộc đụng độ quân sự quy mô lớn và khốc liệt nhất trong giai đoạn "Việt Nam hóa chiến tranh". Diễn ra từ tháng 2 đến tháng 3 năm 1971, chiến dịch này do quân đội Sài Gòn thực hiện dưới sự phối hợp, yểm trợ tối đa về hỏa lực, không quân và hậu cần của quân đội Mỹ. Mục tiêu chiến lược của liên quân Mỹ - Sài Gòn là đánh chiếm thị trấn Bản Đông và trung tâm hậu cần Tchepone (Sê Pôn) của Quân Giải phóng nhân dân Việt Nam nằm sâu trên đất Lào. Qua đó, Mỹ kỳ vọng sẽ cắt đứt hoàn toàn tuyến đường chi viện chiến lược Trường Sơn, phá hủy các kho tàng hậu cần, đồng thời chứng minh sự thành công của công thức lực lượng bộ binh Sài Gòn kết hợp với hỏa lực Mỹ.

Để thực hiện ý đồ này, phía Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã huy động những đơn vị tinh nhuệ nhất thuộc lực lượng tổng dự bị chiến lược, bao gồm Sư đoàn Nhảy dù, Sư đoàn Thủy quân lục chiến, Liên đoàn Biệt động quân và Sư đoàn 1 Bộ binh. Hàng ngàn máy bay trực thăng, máy bay chiến đấu phản lực và pháo binh hạng nặng được huy động để dọn đường và vận chuyển quân theo chiến thuật "trực thăng vận" và "thiết xa vận" tân tiến. Cuộc hành quân được chia làm nhiều cánh tiến công dọc theo trục Đường 9, thiết lập các căn cứ hỏa lực trên các điểm cao phía Bắc và phía Nam nhằm bảo vệ sườn cho mũi tiến quân chính bằng xe bọc thép ở giữa tiến vào đất Lào.

Nhận diện được tầm quan trọng sống còn của tuyến hành lang chiến lược, Bộ Thống soái tối cao tại Hà Nội đã chủ động dự kiến trước hướng tiến công của đối phương và thành lập Mặt trận Đường 9 - Nam Lào (Mặt trận B71). Quân Giải phóng đã tập trung một lực lượng tương đương binh đoàn chiến lược đại đoàn quân gồm các sư đoàn bộ binh chủ lực tinh nhuệ, cùng các đơn vị pháo binh, cao xạ và đặc công phối hợp chặt chẽ với quân đội và nhân dân Pathet Lào. Thay vì rút lui đánh du kích, Quân Giải phóng quyết định chuyển sang tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, chủ động bao vây và đánh tiêu diệt từng cánh quân của đối phương ngay khi họ vừa đặt chân xuống các điểm cao.

Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt khi ưu thế hỏa lực tầm cao của Mỹ va phải hệ thống phòng không bủa lưới dày đặc và các trận địa pháo binh ngụy trang kín đáo của Quân Giải phóng. Các căn cứ hỏa lực ở sườn Bắc như căn cứ 31 của Lữ đoàn dù 3 Sài Gòn lần lượt bị đánh sập dưới sức tiến công phối hợp của xe tăng và bộ binh Quân Giải phóng. Cánh quân chủ lực di chuyển bằng xe bọc thép trên Đường 9 bị sa lầy, phân tán và liên tiếp rơi vào các trận địa phục kích. Mũi tiến quân của Sư đoàn 1 Bộ binh ở sườn Nam cũng bị chặn đứng và tổn thất nặng nề, khiến kế hoạch tiến chiếm Tchepone bị đảo lộn hoàn toàn và rơi vào thế bị động chiến lược.

Đến giữa tháng 3 năm 1971, trước nguy cơ bị bao vây cô lập và tiêu diệt hoàn toàn, bộ chỉ huy liên quân Mỹ - Sài Gòn buộc phải ra lệnh tháo chạy hỗn loạn khỏi chiến trường Nam Lào. Cuộc rút lui biến thành một thảm kịch quân sự khi các tuyến đường độc đạo bị khóa chặt, các bãi đáp trực thăng bị pháo kích liên tục, khiến hàng loạt xe tăng, xe bọc thép và vũ khí nặng bị bỏ lại dọc đường. Sự thất bại hoàn toàn của Chiến dịch Lam Sơn 719 đã giáng một đòn nặng nề vào chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của chính quyền Tổng thống Nixon, chứng minh rằng quân đội Sài Gòn không thể tự đứng vững ngay cả khi có sự yểm trợ hỏa lực tối đa từ phía Mỹ, đồng thời giữ vững và mở rộng hành lang vận tải chiến lược Trường Sơn thông suốt hướng về miền Nam.