Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ
au thất bại trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950, thực dân Pháp buộc phải thay đổi chiến lược chiến tranh “đánh nhanh, thắng nhanh” sang chiến lược “đánh lâu dài, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”. Họ tăng cường xây dựng lực lượng, củng cố chiếm đóng các thành phố, thị xã, các điểm cao và các tuyến giao thông chiến lược. Năm 1953, Pháp thực hiện Kế hoạch Nava, dự kiến trong vòng 18 tháng sẽ tiêu diệt chủ lực Quân đội Nhân dân Việt Nam, giành thắng lợi quyết định để kết thúc chiến tranh bằng con đường quân sự.
Với quyết tâm phá tan Kế hoạch Nava, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã họp Bộ Chính trị và ra nghị quyết mở chiến dịch Điện Biên Phủ, coi đây là một “cuộc chiến đấu quy mô lớn, quyết định số phận chiến tranh Đông Dương”. Điện Biên Phủ được chọn làm điểm quyết chiến vì đây là thung lũng bằng phẳng, có thể triển khai lực lượng lớn, lại là trung tâm của một hệ thống phòng ngự kiên cố nhất của Pháp ở Đông Dương. Chiến thắng ở đây sẽ tạo điều kiện thuận lợi để ta tiến quân xuống các vùng đồng bằng Bắc Bộ, buộc Pháp phải ký hiệp định công nhận độc lập.
Diễn biến chính
Chiến dịch được chia làm ba đợt tiến công:
Đợt một (13/3 – 17/3/1954): Ta tấn công phân khu Bắc (Him Lam và các cứ điểm I, B, C). Lực lượng ta sử dụng chiến thuật “đánh chắc, tiến chắc”, bao vây, đào giao thông hào tiến sát các cứ điểm, dùng súng không giật, súng cối 120mm bắn trực tiếp, dùng thuốc nổ đánh bộc phá. Ta đã tiêu diệt toàn bộ phân khu Bắc, làm chủ hoàn toàn đỉnh đồi Him Lam, tạo thế tấn công các phân khu trung tâm và nam.
Đợt hai (30/3 – 26/4/1954): Ta tấn công các cứ điểm ở phân khu trung tâm (Độc Lập, Bản Kéo, Cúp, A1, C1, D1, D2). Trong đợt này, ta đã kiểm soát được cao điểm 1509, bao vây chặt chẽ các cứ điểm địch, kiểm soát vùng trời Điện Biên Phủ, bắn rơi 62 máy bay địch (trong đó có 2 máy bay B.26). Đêm 26/4, ta nổ súng tấn công toàn bộ các cứ điểm ở phân khu trung tâm. Trận đánh diễn ra ác liệt, ta và địch giằng co quyết liệt từng tấc đất. Ta đã tiêu diệt cứ điểm Độc Lập, nhưng còn một số vị trí địch頑 cường chống cự như cứ điểm A1. Đợt hai kết thúc, ta kiểm soát hoàn toàn phân khu Bắc và Đông-Bắc phân khu trung tâm.
Đợt ba (1/5 – 7/5/1954): Ta tổng công kích toàn tuyến phòng ngự trung tâm của địch (các cứ điểm D1, D2, E1, E2, E3, C1, C2, C3, H1, A2). Đêm 6/5, ta đồng loạt tấn công các cứ điểm còn lại. Sáng ngày 7/5/1954, ta tiến công trung tâm chỉ huy Mường Thanh. Cùng lúc đó, lực lượng ta từ mọi phía đồng loạt tiến công vào trung tâm Mường Thanh. 17 giờ 30 phút ngày 7/5/1954, Tướng Đờ Cát và toàn bộ Ban tham mưu tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị bắt sống, chiến dịch kết thúc thắng lợi hoàn toàn.
