Chiến dịch Mậu Thân (30/1 - 28/3/1968) (1)

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 đã làm đảo lộn thế bố trí, phá vỡ kế hoạch tác chiến dự định của Mỹ. Cuộc Tổng tiến công này là một sự kiện lịch sử quan trọng, để lại dấu ấn sâu đậm trong tiến trình lịch sử Việt Nam hiện đại.

Đêm 30/1/1968, trong tiếng pháo Giao thừa đón năm mới Mậu Thân, súng đã nổ đồng loạt tại hơn 100 trung tâm chính trị - kinh tế của chính quyền Sài Gòn. Hầu như tất cả các trụ sở cơ quan đầu não chính trị, căn cứ quân sự, trung tâm chỉ huy của Mỹ đều bị tấn công bất ngờ. Dinh Tổng thống, Bộ Tổng tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân đã bị các đơn vị đặc công vây hãm. Sân bay Tân Sơn Nhất, “Lầu Năm Góc ở Đông Nam Á” - Bộ Chỉ huy quân sự Mỹ (MACV) tại Sài Gòn bị pháo kích.

Ngày 1/2/1968, hình ảnh Tòa đại sứ Mỹ ở Sài Gòn bị tấn công được đăng trên trang nhất tờ New York Times. Thời điểm đó, phóng viên Mỹ Walter Cronkite cho biết: “Chúng ta đã bị thất vọng nhiều lần bởi sự lạc quan của các nhà lãnh đạo Mỹ… Bởi, hơn lúc nào hết, người ta càng thấy rõ rằng kinh nghiệm ở Việt Nam chỉ đưa đến tình trạng bế tắc”. Bộ trưởng Quốc phòng R.Mc. Namara từ chức ngày 29/2/1968. Bộ trưởng thay thế Clark Clifford tin rằng, cuộc chiến ở Việt Nam “như một cái thùng không đáy” và dù Mỹ có gửi bao nhiêu quân sang đó, đối phương vẫn có thể đáp trả. Ngày 26/3/1968, nhóm cố vấn cấp cao cũng đưa ra lời cảnh báo “Mỹ không còn có thể làm được cái công việc mà Mỹ đã khởi sự ba năm trước đây” và “Mỹ buộc phải bắt đầu có biện pháp rút lui”.

Sự thay đổi quan điểm của hầu hết những người am hiểu cuộc chiến tranh sau chiến dịch Tết Mậu Thân đã làm Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson “dao động một cách sâu sắc”. Ngày 31/3/1968, Tổng thống Johnson tuyên bố chấm dứt thời kỳ Mỹ cam kết tăng cường đưa quân vào cuộc chiến trên bộ ở Việt Nam. Đồng thời, ngừng ném bom miền Bắc Việt Nam từ vĩ tuyến 20 trở ra và sẵn sàng đàm phán với Hà Nội.

Nhà phân tích Don Oberdorfer cho rằng: “Những người Cộng sản Việt Nam, bằng cuộc tấn công bất ngờ Tết Mậu Thân 1968, đã đạt được mục đích lớn nhất của mình: Bẻ gãy ý chí duy trì chiến tranh của giới lãnh đạo Mỹ để đẩy hoàn toàn quân Mỹ ra khỏi chiến trường miền Nam Việt Nam”.

Giới lãnh đạo Mỹ thừa nhận, chiến dịch Tết Mậu Thân 1968 đã đặt họ “trước một bước rẽ trên đường đi” và “các giải pháp để lựa chọn đã phơi bày trong một thực tế tàn nhẫn”.

Các nhà hoạch định chiến lược của Mỹ cho rằng, chiến dịch Tết Mậu Thân 1968 như một tảng băng. Ở đó, các hoạt động quân sự của đối phương chỉ là phần nổi. Phần chìm của tảng băng đó chính là ý chí quyết tâm chống xâm lược của nhân dân Việt Nam đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết trong chân lý “Không có gì quý hơn độc lập tự do”.