Chiến dịch MB-84 tại mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang)
Chiến dịch MB-84 tại mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang)
Trời tháng Bảy ở vùng cao biên giới không chỉ có những cơn mưa rừng xối xả xé toạc màn sương mù đặc quánh, mà còn mang theo cái nóng hầm hập của một vùng đất đang rực cháy bởi đạn pháo. Vị Xuyên, dải đất biên cương nơi những dãy núi đá vôi dựng đứng như những lưỡi gươm chọc thẳng lên trời xanh, trong những ngày năm 1984 ấy, đã trở thành một "lò vôi thế kỷ". Ở đó, từng tảng đá, từng gốc cây đều thấm đẫm máu và mồ hôi của những người lính trẻ, những người đã chọn lấy cái chết để giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Chiến dịch MB-84 không bắt đầu từ những mệnh lệnh khô khan trên giấy trắng mực đen, mà nó bắt đầu từ nỗi đau đau đáu khi những cao điểm quan trọng như 1509, 772, 685 hay Bình độ 300, 400 rơi vào tay đối phương từ cuối tháng 4 năm 1984. Nhìn từ xa, những ngọn núi ấy vốn xanh ngắt một màu rừng đại ngàn, giờ đây bị đạn pháo cày xới đến trắng xóa, trơ ra màu đá vôi nham nhở như những vết thương không bao giờ lành trên cơ thể mẹ đất. Để giành lại những vị trí chiến lược ấy, chiến dịch MB-84 được vạch ra với sự chuẩn bị khẩn trương, mang theo quyết tâm sắt đá của cả một quân đoàn.
Đêm ngày 11, rạng sáng ngày 12 tháng 7 năm 1984, không gian yên tĩnh đến lạ kỳ. Chỉ có tiếng côn trùng rỉ rả và tiếng nước chảy róc rách dưới những khe sâu. Nhưng trong lòng núi, hàng ngàn chiến sĩ của các Sư đoàn 356, 316, 312 đã lặng lẽ áp sát mục tiêu. Họ nằm đó, giữa những hốc đá sắc lẹm, dưới những lùm cây rậm rạp, hơi thở nén lại, chờ đợi một tiếng nổ mở màn. Có những người lính trẻ vừa rời ghế nhà trường, đôi tay vốn quen cầm bút giờ đây nắm chặt báng súng, mồ hôi hòa cùng nước mưa lăn dài trên má. Trong đầu họ, có lẽ là hình ảnh quê nhà với cánh đồng lúa chín, là nụ cười của mẹ, hay ánh mắt trong veo của người con gái mới quen. Nhưng tất cả những tình cảm riêng tư ấy đều tạm gác lại phía sau, nhường chỗ cho một mục tiêu duy nhất: Đỉnh 772, Đỉnh 685 phía trước.
Đúng 5 giờ sáng ngày 12 tháng 7, bầu trời Vị Xuyên rung chuyển bởi tiếng gầm vang của pháo binh. Những quầng lửa rực trời thắp sáng cả một vùng biên ải. Pháo ta bắn dồn dập vào các trận địa của địch trên cao điểm 772 và 1030. Đó là tín hiệu cho cuộc tổng tấn công. Các chiến sĩ Sư đoàn 356, đơn vị chủ lực trong hướng tấn công vào 772, đồng loạt đứng dậy từ những vị trí ẩn nấp. Họ lao lên như những con lốc, mặc cho đạn pháo đối phương bắt đầu phản kích, cày nát mặt đất dưới chân.
Trên hướng cao điểm 772, Trung đoàn 876 của Sư đoàn 356 đối mặt với những thử thách nghiệt ngã nhất. Địch đã xây dựng hệ thống phòng ngự kiên cố với hầm hào, lô cốt và mìn dày đặc. Khi những người lính của ta tiến lên triền dốc, họ vấp phải hỏa lực dày đặc của đối phương. Đạn thẳng, đạn cầu vồng trút xuống như mưa. Tiếng nổ chát chúa, mùi thuốc súng khét lẹt quyện cùng mùi máu tạo nên một bầu không khí nghẹt thở. Có những chiến sĩ vừa hô vang lời xung phong đã ngã xuống, máu của họ hòa vào màu đất trắng xóa của đá vôi. Nhưng người trước ngã, người sau lại tiến lên. Tinh thần "Sống bám đá, chết hóa đá" không còn là một khẩu hiệu, mà đã trở thành bản năng, thành hành động thực tế trên chiến trường.
Hình ảnh anh hùng Nguyễn Viết Ninh, người chiến sĩ của Trung đoàn 876, đã trở thành biểu tượng bất tử của trận đánh này. Trên báng súng của anh, dòng chữ "Sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử" được khắc vội nhưng chứa đựng một sức mạnh tinh thần vô tận. Anh đã ngã xuống khi tay vẫn giữ chặt báng súng hướng về phía địch. Anh và bao đồng đội khác đã chọn cách hòa mình vào lòng đá Vị Xuyên, trở thành những bức tượng đài sống mãi với thời gian.
Tại cao điểm 1030, Trung đoàn 174 của Sư đoàn 316 cũng đang trải qua những giờ phút sinh tử. Địa hình dốc đứng khiến việc tiếp cận mục tiêu trở nên cực kỳ khó khăn. Địch từ trên cao bắn xuống, đạn pháo dập liên hồi vào các cửa mở. Các chiến sĩ công binh đã dũng cảm bò lên cắt từng sợi dây thép gai, gỡ từng quả mìn để mở đường cho bộ binh. Có những tiểu đội chỉ sau vài mười phút chiến đấu đã không còn ai nguyên vẹn. Nhưng không một ai lùi bước. Tiếng loa kêu gọi đầu hàng của đối phương bị át đi bởi tiếng thét xung phong và tiếng nổ của bộc phá.
Trận đánh kéo dài suốt cả ngày 12 tháng 7. Mặt trời lên cao, cái nắng gay gắt cộng với khói lửa chiến tranh khiến cái khát dày vò những người lính. Nước trong bình tông đã cạn, nhưng họ vẫn kiên cường giữ vững vị trí. Ở phía sau, những dân quân, những người dân địa phương gùi từng gùi nước, từng hòm đạn băng qua làn đạn pháo để tiếp tế cho tiền tuyến. Sự gắn kết giữa quân và dân, giữa tiền tuyến và hậu phương chưa bao giờ khăng khít đến thế.
Tuy nhiên, chiến tranh vốn dĩ tàn khốc và không phải lúc nào cũng kết thúc bằng khúc ca khải hoàn rực rỡ ngay lập tức. Do yếu tố bất ngờ không còn, địa hình quá bất lợi và hỏa lực pháo binh của địch quá mạnh, chúng ta đã không thể chiếm lĩnh hoàn toàn các cao điểm trong ngày hôm đó. Đến chiều tối, lệnh rút quân được ban ra để bảo toàn lực lượng. Đó là một quyết định đau lòng nhưng cần thiết. Trong bóng đêm mịt mùng của rừng già, những người lính dìu nhau, khiêng nhau rời khỏi trận địa. Nhiều người đã ở lại mãi mãi trên những sườn dốc 772, 1030.
Những ngày sau chiến dịch MB-84, không khí tại mặt trận Vị Xuyên chùng xuống trong một nỗi buồn đau nhưng tràn đầy ý chí phục thù. Những câu chuyện về sự hy sinh của các chiến sĩ được truyền tai nhau nơi hầm chốt. Có những người mẹ, người vợ ở quê nhà vẫn mòn mỏi đợi chờ, mà không biết rằng con mình, chồng mình đã hóa thành mây trắng trên đỉnh Tây Côn Lĩnh.
Nhưng MB-84 không phải là sự kết thúc. Nó là một nốt trầm hùng tráng để chuẩn bị cho những đợt tấn công bền bỉ hơn sau này. Những bài học xương máu từ trận đánh ngày 12 tháng 7 đã được quân đội ta rút ra để thay đổi chiến thuật, chuyển từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "vây lấn, dứt điểm từng phần". Những trận đánh ở cao điểm 685, sau này được mệnh danh là "Lò vôi thế kỷ", chính là minh chứng cho sự kiên trì và lòng quả cảm không giới hạn của bộ đội ta. Tại 685, ta và địch giành nhau từng mét đất, từng hốc đá. Có những đỉnh núi bị pháo bắn đến mức thấp đi cả vài mét so với trước chiến tranh.
Hãy tưởng tượng những đêm đông lạnh thấu xương ở Hà Giang, người lính nằm trong hầm đá, sương muối phủ trắng cành cây, cái đói và cái rét bủa vây. Nhưng chỉ cần một tiếng động nhỏ từ phía địch, họ lập tức tỉnh táo, ngón tay đặt sẵn trên cò súng. Sự hy sinh của họ không chỉ là máu xương, mà còn là cả tuổi thanh xuân đẹp nhất đời người đã gửi lại nơi biên thùy heo hút.
Chiến dịch MB-84 và cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tại Vị Xuyên đã để lại những vết sẹo dài trong lịch sử, nhưng đó là những vết sẹo vinh quang. Hơn 4.000 chiến sĩ đã nằm lại mảnh đất này, trong đó có rất nhiều người đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt. Họ nằm đâu đó giữa kẽ đá, dưới thung sâu, hòa tan vào đất đá biên cương. Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên với hàng ngàn ngôi mộ trắng hàng hàng lớp lớp là minh chứng lặng lẽ cho sự khốc liệt của một thời đại.
Khi đứng trước đài tưởng niệm trên cao điểm 468 ngày nay, nhìn ra phía thung lũng Nậm Ngặt, ta vẫn cảm thấy như tiếng xung phong của các chiến sĩ Sư đoàn 356 còn vang vọng đâu đây. Gió rừng vẫn thổi, dòng sông Lô vẫn chảy, nhưng linh hồn của những người lính tháng Bảy năm ấy đã trở thành một phần của mạch máu đất nước. Họ không chết, họ chỉ "hóa đá" để canh giữ cho biên cương được bình yên, cho trẻ em được đến trường và cho những mùa xuân hoa mận, hoa lê lại nở trắng rừng.
Vị Xuyên không chỉ là một địa danh địa lý, nó là một biểu tượng của lòng yêu nước nồng nàn, là nơi thử thách ý chí của một dân tộc không bao giờ chịu cúi đầu. Chiến dịch MB-84, dù có những tổn thất đau thương, nhưng đã khẳng định một sự thật hiển nhiên: Từng tấc đất của cha ông để lại là vô giá, và sẽ luôn có những người con sẵn sàng dùng máu mình để tô thắm thêm màu cờ Tổ quốc.
Những trang sử về Vị Xuyên sẽ còn được viết tiếp, không phải bằng mực, mà bằng sự ghi nhớ của các thế hệ mai sau. Mỗi khi tháng Bảy về, khi những cơn mưa rừng bắt đầu rơi, chúng ta lại nghiêng mình tưởng nhớ những "linh hồn đá", những người anh hùng đã viết nên bản hùng ca bất diệt trên đỉnh cao biên giới. Máu của các anh đã đổ xuống để màu xanh của rừng già mãi mãi vĩnh cửu, để Vị Xuyên hôm nay không còn tiếng pháo, chỉ còn tiếng hát của cuộc sống mới đang sinh sôi nảy nở trên những dấu tích chiến tranh xưa.
Khép lại những trang hồi ức về MB-84, chúng ta không chỉ nhớ về một trận đánh, mà nhớ về một tinh thần. Đó là tinh thần Vị Xuyên - tinh thần của sự đoàn kết, hy sinh và lòng quả cảm vô song. Những người lính ấy, dù tên tuổi có được khắc trên bia đá hay vẫn còn nằm lại đâu đó trong lòng đất mẹ, họ đều đã trở thành những tượng đài bất tử trong lòng nhân dân. Vị Xuyên sẽ mãi là mảnh đất của những huyền thoại, nơi đá cũng biết nói lời yêu nước, nơi mỗi tấc đất đều mang trong mình một câu chuyện về lòng trung thành tận tụy với non sông.
