Chiến dịch Plei Me (tháng 10 - 1965) trên địa bàn huyện 5 với 4 trọng điểm là Plei Me - Bàu Cạn - Đức Cơ - Ia Drăng. Thuộc Huyện Chư Prông (Cũ)

Đêm 19 - 10 - 1965, Chiến dịch Plei Me mở màn, lực lượng ta với ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích tham gia tấn công tiêu diệt địch. Đúng 19h30 phút, Tiểu đoàn pháo binh 200 pháo kích vào căn cứ Đức Cơ, một đại đội của Tiểu đoàn 952 nổ súng vào sân ban Tân Lạc, Đại đội 2 của Tiểu đoàn 15 bộ đội tỉnh tập kết đánh rã trung đội dân vệ đóng giữ ở nhà thờ cũ Mỹ Thạch, thu 32 súng. Địch phải dùng máy bay C47 đến chi viện.

Vào lúc 22 giờ 55 phút ngày 19 - 10, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 33 nổ súng tấn công Chư Ho, tiền đồn bảo vệ trại biệt kích Plei Me, có 400 tên biệt kích cùng 12 cố vấn Mỹ bị ta bao vây, giam hãm. Trong 3 ngày liên tiếp (20, 21,22 - 10), địch huy động không quân, pháo binh đánh phá dữ dội Plei Me. Sau 5 ngày không đánh phá được, bọn chỉ huy biệt khu 24 phải cho quân giải tỏa.

Lúc 7 giờ sáng ngày 23 - 10, biệt khu 24 ra lệnh cho chiến đoàn 3 thiết giáp cùng 2 tiểu đoàn biệt động quân số 21, 22 cùng Tiểu đoàn 1 trung đoàn 42 ứng cứu. Cùng lúc đó, địch cho 12 máy bay quần đảo trên không dọc đường 21, đoạn từ Phú Mỹ đến Plei Me.

Về phía ta, từ 6 giờ sáng ngày 15 - 10, Trung đoàn 320 đã hành quân chiếm lĩnh trận địa theo 3 trục đường đã dự kiến. Tiểu đoàn 4, cơ quan trung đoàn bộ và các đại đội trực thuộc theo trục thứ nhất, Tiểu đoàn 5 và 6 hành quân theo trục thứ hai. Đến 16 giờ 30 phút ngày 23 - 10, lực lượng giải vây của địch đã hung hổ tiến tới, lọt vào trận địa phục kích của Trung đoàn 320. Ngay từ những phút đầu, Trung đoàn 320 đã loại khỏi vòng chiến đấu một nửa số xe tăng, xe bọc thép của địch. Sau 10 giờ đồng hồ chiến đấu, đến 2 giờ sáng ngày 24 - 10, Trung đoàn 320 đã hoàn toàn làm chủ trận địa, tiêu diệt được chiến đoàn 3 thiết giáp và 1 tiểu đoàn, 1 đại đội bộ binh.

Cũng trong ngày 23 - 10, phối hợp với bộ đội chủ lực, trung đội du kích làng Siêu đã đón lỏng diệt 29 tên thu 10 súng, du kích các xã E4 (Ia Mơ), Ia Pnôn phối hợp với chủ lực tiêu diệt từng tốp địch với hàng trăm tên.

Ngày 24 - 10, Mỹ cho 2 tiểu đoàn kỵ binh bay từ An Khê lên Pleiku và thúc quân ngụy chi viện, giải vây cho Plei Me. Đến 10 giờ sáng ngày 26-10, dưới sự yểm trợ của không quân và pháo binh Mỹ, Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 42 ngụy được cơ giới yểm trợ đến giải vây cho Plei Me, chuyển toàn bộ trung đoàn 33 và 320 về đông nam sông Đrăng (Ia Drăng) sẵn sàng chờ quân Mỹ đổ bộ.

Ngoài lực lượng chủ lực và bộ đội tỉnh, huyện 5 có một đại đội tập trung, mỗi xã có một trung đội du kích tham gia. Trung đội du kích xã E8 sẵn sàng phối hợp đánh địch theo sự phân công. Trong vòng hơn một tháng chiến đấu quyết liệt, các lực lượng ta phối hợp liên tục tấn công vào các cứ điểm quân sự của địch như căn cứ Đức Cơ, sân bay Tân Lạc, trại biệt kích Plei Me, thung lũng Ia Drăng, gây cho địch nhiều tổn thất.

Tiếp đó, đêm 11 - 11 - 1965, Tiểu đoàn đặc công 952, có lực lượng du kích xã E5 (Ia Phìn) và các chiến sĩ đội vũ trang biệt động thị xã Pleiku dẫn đường đã tấn công bất ngờ vào Sở chỉ huy hành quân và sân bay dã chiến Bàu Cạn. Bị đánh phủ đầu, địch xúc Tiểu đoàn 1 của Lữ đoàn 3 đổ xuống bắc Chư Prông 3 km, đổ Tiểu đoàn 2 vào trận địa pháo xuống Plei Klăh và nam Ia Drăng.

Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 66 chặn đánh tiêu diệt 1 đại đội ngay sau khi địch đổ bộ xuống núi Chư Prông, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 66 tiêu diệt đại đội thứ hai. Bị tiêu diệt nhiều Oetmolen phải dùng 100 lần chiếc B52 ném bom rải thảm dọc thung lũng Ia Drăng. Sau 4 ngày đêm bị vây đánh, Tiểu đoàn 1 kỵ binh không vận Mỹ chỉ còn một số tên sống sót chạy về căn cứ. Trận đánh ngày 17 - 11 đã đánh dấu sự thất bại thảm hại trong ý đồ chiến dịch của Mỹ.

Diệt xong Tiểu đoàn 1 Mỹ, bộ đội ta chuyển sang vây đánh Tiểu đoàn 2 không vận tại nam Ia Drăng, ngày 18 - 11, hai chiến đoàn dù ngụy số 1 và 2 đổ quân xuống Ia Pơman, Ia Lâu và rơi vào thế trận trung đoàn 320. Ngày 19 - 11, toàn bộ quân địch rút khỏi thung lũng Ia Drăng, chiến dịch tiếp diễn đến ngày 26 - 11 với sự tham chiến của quân ngụy.

Trong Chiến dịch Plei Me, với chiến thuật “vây đồn, đánh viện”, bộ đội chủ lực có sự hỗ trợ đắc lực của quân dân huyện 5, trong đó có lực lượng du kích xã E8 đã loại khỏi vòng chiến đấu 1.700 tên Mỹ, 1.270 tên ngụy, diệt Tiểu đoàn 1, đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn số 2, Sư đoàn kỵ binh bay số 1, bắn rơi 59 máy bay lên thẳng, phá hủy 89 xe quân sự và nhiều pháo súng các loại^[1].

Chiến thắng Plei Me có sự hợp đồng tác chiến, sự hỗ trợ hiệu quả của lực lượng du kích các xã, bộ đội địa phương huyện và Nhân dân huyện 5 với bộ đội chủ lực, khẳng định vai trò tham gia chiến đấu hiệu quả cao của quân dân huyện 5, xã E8, đặc biệt là nhiệm vụ phục vụ chiến đấu, tải thương, gùi đạn, nuôi thương binh, dẫn đường bộ đội, kết hợp đấu tranh chính trị không cho xe tăng Mỹ càn vào làng vào ruộng rẫy, không cho địch đặt trận địa pháo trên địa bàn của nhân dân các làng thuộc xã E8.