CHIẾN DỊCH TÂY BẮC 1952: NGHỆ THUẬT ĐẬP TAN TẬP ĐOÀN CỨ ĐIỂM VÀ GIẢI PHÓNG ĐẤT ĐAI RỘNG LỚN

Chiến dịch Tây Bắc diễn ra từ ngày 14 tháng 10 đến ngày 10 tháng 12 năm 1952 (Thu - Đông 1952) là một chiến dịch tiến công chiến lược quy mô lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam, đánh dấu bước phát triển vượt bậc về nghệ thuật quân sự trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhận thấy Tây Bắc là một vùng địa bàn chiến lược cốt tử, nối liền với căn cứ địa Việt Bắc và đất bạn Lào, thực dân Pháp đã ra sức củng cố hệ thống phòng ngự tại đây. Chúng thiết lập phân khu Nghĩa Lộ và sầm uất Sơn La, xây dựng các cứ điểm phòng thủ liên hoàn dọc sông Đà nhằm ngăn chặn bộ đội chủ lực của ta tiến xuống đồng bằng, đồng thời kìm kẹp đồng bào các dân tộc thiểu số. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị và Bộ Tổng tư lệnh tối cao, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đã quyết định mở chiến dịch nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng đất đai và nhân dân, mở rộng vùng căn cứ kháng chiến.

Để thực hiện chiến dịch lịch sử này, quân ta đã huy động ba đại đoàn bộ binh chủ lực tinh nhuệ nhất bấy giờ là 308, 312, 316 phối hợp cùng Trung đoàn 98 và các lực lượng vũ trang địa phương. Bài toán hóc búa nhất của chiến dịch chính là công tác hậu cần. Vùng Tây Bắc địa hình vô cùng hiểm trở với núi cao vách đứng, vực sâu sông dữ, giao thông bị chia cắt hoàn toàn. Để bảo đảm lương thực cho đại quân tác chiến lâu dài, hàng vạn dân công hỏa tuyến đã không quản ngại hy sinh, xẻ núi lăn bom, sử dụng bè mảng vượt thác ghềnh sông Thao, sông Đà và gùi thồ hàng ngàn tấn nhu yếu phẩm bám sát sườn các mũi tiến quân. Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc đã tạo nên một dòng chảy hậu green thông suốt hướng về mặt trận.

Chiến dịch chính thức mở màn vào đêm ngày 14 tháng 10 năm 1952 bằng đợt tiến công vũ bão của Đại đoàn 312 vào phân khu Nghĩa Lộ. Bằng cách đánh công kiên sắc bén, quân ta nhanh chóng đập tan các cứ điểm ngoài cùng, tiêu diệt gọn tiểu đoàn lính sơn cước tinh nhuệ của Pháp chỉ sau vài giờ chiến đấu gay gắt. Thất bại thảm hại tại Nghĩa Lộ đã làm rúng động toàn bộ hệ thống phòng thủ của Pháp ở hữu ngạn sông Hồng, buộc bộ chỉ huy Pháp phải ra lệnh tháo chạy hỗn loạn khỏi các đồn bốt vòng ngoài để co cụm về cố thủ tại các trung tâm lớn hơn.

Bước sang đợt hai của chiến dịch, quân ta dồn dập vượt sông Đà tiến sâu vào vùng lõi Tây Bắc. Các đại đoàn chủ lực phối hợp chặt chẽ với lực lượng du kích địa phương liên tiếp bẻ gãy các mũi phản công cứu viện của địch, giải phóng hoàn toàn thị xã Sơn La, tuần giáo và uy hiếp trực tiếp thung lũng Nà Sản. Hoảng sợ trước sức tiến công vũ bão của ta, tướng Salan – tư lệnh quân đội Pháp tại Đông Dương – đã vội vã dùng máy bay thiết lập một "tập đoàn cứ điểm" khổng lồ tại Nà Sản với hàng chục đồn bốt, sân bay dã chiến d dày đặc hàng rào kẽm gai hòng chặn đứng đà tiến quân của bộ đội giải phóng. Dù trận đánh tại Nà Sản sau đó diễn ra vô cùng giằng co khốc liệt, quân ta chủ động dừng tiến công để bảo toàn lực lượng, nhưng mục tiêu chiến lược của chiến dịch đã hoàn thành xuất sắc vượt mức mong đợi.

Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Chiến dịch Tây Bắc 1952 vô cùng vĩ đại. Đây là thắng lợi oanh liệt giải phóng một vùng đất đai rộng lớn hơn 28.000 cây số vuông với hơn 25 vạn đồng bào các dân tộc thiểu số, đập tan hoàn toàn âm mưu lập "Xứ Thái tự trị" hiểm độc của thực dân Pháp. Thắng lợi này đã nối liền vùng giải phóng Tây Bắc với căn cứ địa Việt Bắc và vùng tự do Liên khu 4, tạo nên một hậu phương chiến lược rộng lớn liên hoàn cho cuộc kháng chiến trường kỳ. Về mặt quân sự, chiến dịch đã chứng minh bước trưởng thành vượt bậc của quân đội ta từ lối đánh du kích phân tán lên trình độ tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, làm suy giảm nghiêm trọng uy tín và đẩy quân đội viễn chinh Pháp lún sâu vào thế bị động chiến lược trên khắp chiến trường Đông Dương. Kết quả vĩ đại này chính là bệ đỡ vững chắc, tạo tiền đề thực tiễn vô giá để quân ta tiếp tục tiến lên vây hãm và dứt điểm kẻ thù tại thung lũng Điện Biên Phủ hai năm sau đó.