CHIẾN DỊCH THẦN TỐC
Kế hoạch tác chiến tại đại bản doanh Hòn Dù
Sau chiến thắng giải phóng Buôn Ma Thuột vang dội vào tháng 3/1975, thời cơ chiến lược giải phóng miền Trung đã chín muồi. Tại căn cứ kháng chiến Hòn Dù (huyện Khánh Vĩnh), Trợ lý tác chiến Tỉnh đội Khánh Hòa Nguyễn Văn Thành cùng ban chỉ huy khẩn trương làm việc ngày đêm bên bản đồ quân sự để xây dựng phương án tác chiến phối hợp.
Kế hoạch ban đầu dự kiến, lực lượng vũ trang địa phương của tỉnh sẽ tổ chức một mũi bộ binh cơ động theo trục đường 21 (nay là Quốc lộ 26) tiến lên vùng giáp ranh để đón và phối hợp cùng Sư đoàn 10 chủ lực từ Tây Nguyên tiến xuống giải phóng tỉnh nhà. Tuy nhiên, cục diện mặt trận đã chuyển biến thần tốc ngoài mọi dự liệu.
Ba ngày đập tan "cánh cửa thép" đèo Phượng Hoàng
Rạng sáng 29/3/1975, Sư đoàn 10 đã nổ súng tiến công dũng mãnh, vượt trước thời gian hiệp đồng. Trên tuyến đường 21, đối phương đã dốc toàn lực xây dựng tuyến phòng thủ kiên cố dài gần 20km tại khu vực đèo M’Đrắk – Phượng Hoàng (nằm giữa Đắk Lắk và Khánh Hòa), bố trí Lữ đoàn dù số 3 khét tiếng thiện chiến chốt giữ hòng ngăn chặn bước tiến của quân ta xuống đồng bằng.
Bằng sức mạnh áp đảo và tinh thần "thần tốc, táo bạo", chỉ trong vòng 3 ngày đêm (từ 29/3 đến 1/4/1975), Sư đoàn 10 cùng các đơn vị phối hợp đã đập tan hoàn toàn tuyến phòng ngự kiên cố đèo Phượng Hoàng, xóa sổ Lữ đoàn dù số 3 ngụy. Cánh cửa thép cửa ngõ phía Tây bị hất tung, tin tức thất thủ lan nhanh như tia chớp khiến toàn bộ hệ thống ngụy quân, ngụy quyền tại thị xã Nha Trang rơi vào cơn hoảng loạn tột độ, tranh nhau tháo chạy tán loạn ra biển bất chấp lệnh giới nghiêm.
Chiều ngày 2 tháng 4
Đến chiều ngày 2/4/1975, cánh quân của lực lượng vũ trang địa phương phối hợp chặt chẽ cùng Sư đoàn 10 tiến thẳng vào giải phóng hoàn toàn thị xã Nha Trang và các huyện lân cận, tiếp đó ngày 3/4/1975, quân ta tiến công giải phóng quân cảng Cam Ranh, sào huyệt quân sự cuối cùng của đối phương tại Khánh Hòa.
Ký ức về buổi chiều lịch sử ngày 2/4/1975 mãi mãi in đậm trong tâm trí Đại tá Thành: “Người dân từ Diên Khánh đến Nha Trang tràn ùa ra đường, cờ đỏ sao vàng rợp trời chào đón bộ đội giải phóng. Bà con mang theo từng quả dừa tươi mát lành, từng thúng trái cây ngọt ngào ra tặng chúng tôi dọc hai bên đường hành quân. Giây phút đứng giữa phố biển thanh bình trong tiếng reo hò của nhân dân, niềm hạnh phúc vỡ òa to lớn đến mức không lời nào có thể diễn tả trọn vẹn!”. Đó không chỉ là ngày hội toàn thắng của quê hương mà còn là mốc son thiêng liêng kết thúc trọn vẹn 10 năm trường kỳ chiến đấu gian khổ của người lính Nguyễn Văn Thành trên mảnh đất Khánh Hòa.
